છાંદોગ્યોપનિષદ (ટીકા સહિત) · અધ્યાય 7.12

છુપ્ભ્_7,11.2 તસ્ય તેજસ ઉપાસનફલં-તેજસ્વી વૈ ભવતિ ।
તેજસ્વત એવ ચ લોકાન્ભાસ્વતઃ પ્રકાશવતો ઽપહતતમસ્કાન્બાહ્યાધ્યાત્મિકાજ્ઞાનાદ્યપનીતતમસ્કાનભિસિધ્યતિ ।
ઋજ્વર્થમન્યત્ ॥2॥
ઇતિ ચ્છાન્દોગ્યોપનિષદિ સપ્તમાધ્યાયસ્યૈકાદશઃ ખણ્ડઃ
=======================================================================
સ્તર્ત્ છુપ્ 7,12.1
આકાશો વાવ તેજસો ભૂયાન્ ।
આકાશે વૈ સૂર્યાચન્દ્રમસાવ્ ઉભૌ વિદ્યુન્ નક્ષત્રાણ્ય્ અગ્નિઃ ।
આકાશેનાહ્વાયતિ ।
આકાશેન સૃણોતિ ।
આકાશેન પ્રતિસૃણોતિ ।
આકાશે રમતે ।
આકાશે ન રમતે ।
આકાશે જાયતે ।
આકાશમ્ અભિજાયતે ।
આકાશમ્ ઉપાસ્સ્વેતિ

છુપ્ભ્_7,12.1 આકાશો વાવ તેજસો ભૂયાન્ ।
વાયુસહિતસ્ય તેજસઃ કારણત્વાદ્વ્યોમ્નો વાયુમાગૃહ્યેતિ તેજસા સહોક્તો વાયુરિતિ પૃથગિહ નોક્તસ્તેજસઃ ।
કારણં હિ લોકે કાર્યાદ્ભૂયો દૃષ્ટમ્ ।
યથા ઘટાદિભ્યો મૃત્તથાઽકાશો વાયુસહિતસ્ય તેજસઃ કારણમિતિ તતો ભૂયાન્ ।
કથમ્ ।
આકાશો વૈ સૂર્યાચન્દ્રમસાવુભૌ તેજોરૂપૌ વિદ્યુન્નક્ષત્રાણ્યગ્નિશ્ચ તેજોરૂપાણ્યાકાશે ઽન્તઃ ।
યચ્ચ યસ્યાન્તર્વર્તિ તદલ્પં ભૂય ઇતરત્ ।
કિઞ્ચાઽકાશેનાઽહ્વયતિ ચાન્યમન્ય આહૂતશ્ચેતર આકાશેન શૃણોત્યન્યોક્તં ચ શબ્દમન્યઃ પ્રતિશૃણોત્યાકાશે રમતે ક્રીડત્યન્યોન્યં સર્વસ્તથા ન રમતે ચાઽકાશે વધ્વાદિવિયોગ આકાશે જાયતે ન મૂર્તેનાવષ્ટબ્ધે ।
તથાઽકાશમભિલક્ષ્યાઙ્કુરાદિ જાયતે ન પ્રતિલોમમ્ ।
અત આકાશમુપાઃસ્વ ॥1 ॥
સ્તર્ત્ છુપ્ 7,12.2
સ ય આકાશં બ્રહ્મેત્ય્ ઉપાસ્તે ।
આકાશવતો વૈ સ લોકાન્ પ્રકાશવતો ઽસંબાધાન્ ઉરુગાયવતો ઽભિસિધ્યતિ ।
યાવદ્ આકાશસ્ય ગતં તત્રાસ્ય યથાકામચારો ભવતિ ય આકાશં બ્રહ્મેત્ય્ ઉપાસ્તે ।
અસ્તિ ભગવ આકાશાદ્ ભૂય ઇતિ ।
આકાશદ્ વાવ ભૂયો ઽસ્તીતિ ।
તન્ મે ભગવાન્ બ્રવીત્વ્ ઇતિ