છાંદોગ્યોપનિષદ (ટીકા સહિત) · અધ્યાય 4.8

છુપ્ભ્_4,7.3,4 અગ્નિઃકલા સૂર્યઃ કલા ચન્દ્રઃ કલા વિદ્યુત્કલૈષ વૈ સોમ્યેતિ જ્યોતિર્વિષયમેવ ચ દર્શનં પ્રોવાચાતો હંસસ્યાઽદિત્યત્વં પ્રતીયતે ।
વિદ્વત્ફલં-જ્યોતિષ્માન્દીપ્તિયુક્તો ઽસ્મિંલ્લોકે ભવતિ ।
ચન્દ્રાદિત્યાદીનાં જ્યોતિષ્મત એવ ચ મૃત્વા લોકાઞ્જયતિ ।
સમાનમુત્તરમ્ ॥3-4 ॥
ઇતિ ચ્છાન્દોગ્યોપનિષદિ ચતુર્થાધ્યાયસ્ય સપ્તમઃ ખણ્ડઃ
=======================================================================
સ્તર્ત્ છુપ્ 4,8.1
મદ્ગુષ્ટે પાદં વક્તેતિ ।
સ હ શ્વો ભૂતે ગા અભિપ્રસ્થાપયાં ચકાર ।
તા યત્રાભિસાયં બભૂવુસ્ તત્રાગ્નિમ્ ઉપસમાધાય ગા ઉપરુધ્ય સમિધમ્ આધાય પશ્ચાદ્ અગ્નેઃ પ્રાઙ્ ઉપોપવિવેશ

છુપ્ભ્_4,8.1 હંસો ઽપિ મદ્ગુષ્ટે પાદં વક્તેત્યુપરરામ ।
મદ્ગુરુદકચરઃ પક્ષી સ ચાપ્સમ્બન્ધાત્પ્રાણઃ સ હ શ્વોભૂત ઇત્યાદિ પૂર્વવત્ ॥1 ॥
સ્તર્ત્ છુપ્ 4,8.2-3
તં મદ્ગુર્ ઉપનિપત્યાભ્યુવાદ સત્યકામ 3 ઇતિ ।
ભગવ ઇતિ હ પ્રતિશુશ્રાવ

બ્રહ્મણઃ સોમ્ય તે પાદં બ્રવાણીતિ ।
બ્રવીતુ મે ભગવાન્ ઇતિ ।
તસ્મૈ હોવાચ ।
પ્રાણઃ કલા ।
ચક્ષુઃ કલા ।
શ્રોત્રં કલા ।
મનઃ કલા ।
એષ વૈ સોમ્ય ચતુષ્કલઃ પાદો બ્રહ્મણ આયતનવાન્ નામ

છુપ્ભ્_4,8.2,3 સ ચ મદ્ગુઃ પ્રાણઃ સ્વવિષયમેવ ચ દર્શનમુવાચ પ્રાણઃ કલેત્યાદિ, આયતનવાનિત્યેવં નામ ।
આયતનં નામ મનઃ સર્વકરણોપહૃતાનાં ભોગાનાં તદ્યસ્મિન્પાદે વિદ્યત ઇત્યાયતનવાન્નામ પાદઃ ॥2-3 ॥
સ્તર્ત્ છુપ્ 4,8.4
સ ય એતમ્ એવં વિદ્વાંશ્ ચતુષ્કલં પાદં બ્રહ્મણ આયતનવાન્ ઇત્ય્ ઉપાસ્ત આયતનવાન્ અસ્મિંલ્ લોકે ભવતિ ।
આયતનવતો હ લોકાઞ્ જયતિ ય એતમ્ એવં વિદ્વાંશ્ ચતુષ્કલં પાદં બ્રહ્મણ આયતનવાન્ ઇત્ય્ ઉપાસ્તે