બૃહત્પારાશરહોરાશાસ્ત્રમ્ · અધ્યાય 39

અથ રાજયોગાધ્યાયઃ

અથાઽતઃ સમ્પ્રવક્ષ્યામિ રાયયોગાન્‌ દ્વિજોત્તમ।
યેષાં વિજ્ઞાનમાત્રેણ રાજપૂજ્યો જનો ભવેત્‌

યે યોગાઃ શમ્ભુના પ્રોક્તાઃ પુરા શૈલસુતાગ્રતઃ।
તેષાં સારમહં વક્ષ્યે તવાગ્રે દ્વિજનન્દન

ચિન્તયેત્‌ કારકાંશે વા જનુર્લગ્નેઽથ વા દ્વિજ।
રાજયોગકરૌ દ્વૌ દ્વૌ સ્ફુટૌ ખેટૌ પ્રયત્નતઃ

આત્મકારકપુત્રાભ્યાં યોગમેકં પ્રકલ્પયેત્‌।
તનુપઞ્ચમનાથાભ્યાં તથૈવ દ્વિજસત્તમ

લગ્નપુત્રેશયોરાત્મપુત્રકારકયોર્દ્વયોઃ।
સમ્બન્ધાત્‌ પૂર્ણમર્ધં વા પાદં વીર્યાનુસારતઃ

લગ્નેશે પઞ્ચમે ભાવે પઞ્ચમેશે ચ લગ્ને।
પુત્રાત્મકારકૌ વિપ્ર લગ્ને ચ પઞ્ચમે સ્થિત

સ્વોચ્ચે સ્વંશે સ્વભે વાઽપિ શુભગ્રહનિરીક્ષિતો।
મહારાજાખ્યયોગોઽત્ર જાતઃ ખ્યાતઃ સુખાન્વિતઃ

ભાગ્યેશઃ કારકો લગ્ને પઞ્ચમે સપ્તમેઽપિ વા।
રાજયોગપ્રદાતારૌ શુભખેટયુતેક્ષિતૌ

લગ્નેશાત્‌ કારકાચ્ચાપિ ધને તુર્યે ચ પઞ્ચમે।
શુભખેટયુતે ભાવે જાતો રાજા ભવેદ્‌ ધ્રુવમ્‌

તૃતીયે ષષ્ઠભે તાભ્યાં પાપગ્રહયુતેક્ષિતે।
જાતો રાજા ભવેદેવં મિશ્રે મિશ્રફલં વદેત્‌

સ્વાંશે વા પઞ્ચમે શુક્રે જીવેન્દુયુતવીક્ષિતે।
લગ્ને લગ્નપદે વાઽપિ રાજવર્ગો ભવેન્નરઃ

જન્માઙ્ગે કાલહોરાઙ્ગે કાલઙ્ગે યેન કેનચિત્‌।
એકગ્રહેણ સન્દૃષ્ટે ત્રિતયે રાજભાગ્‌ જનઃ

લગ્નષડ્‌વર્ગકે ચૈવમેકખેટયુતેક્ષિતે।
રાજયોગો ભવત્યેવ નિર્વિશંક દ્વિજોત્તમ

પૂર્ણદૃષ્ટે પૂર્નયોગમર્ધદૃષ્ટેઽર્ધમેવ ચ।
પાદદૃષ્ટે પાદયોગમિતિ જ્ઞેયં ક્રમાત્‌ ફલમ્‌

લગ્નત્રયે સ્વભોચ્ચસ્થે ખેટે રાજા ભવેદ્‌ ધ્રુવમ્‌।
યદ્વા લગ્ને દૃકાણેંઽશે સ્વોચ્ચખેટયુતે દ્વિજ

પદે શુભ સચંદ્રે ચ ધને દેવગુરૌ તથા।
સ્વોચ્ચસ્થખેટસન્દૃષ્ટે રાજયોગો ન સંશયઃ

શુભે લગ્ને શુભે ત્વર્થે તૃતીયે પાપખેચરે।
ચતુર્થે ચ શુભે પ્રાપ્તે રાજા વા તત્સમોઽપિ વા

સ્વોચ્ચસ્થો હરિણાંકો વા જીવો વા શુક્ર એવ વા।
બુધો વા ધનભાવસ્થઃ શ્રિયં દિશતિ દેહિનઃ

ષષ્ઠેઽષ્ટમે તૃતીયે વા સ્વસ્વનીચગતા ગ્રહાઃ।
લગ્નં પશ્યેત્‌ સ્વભોચ્ચસ્થો લગ્નપો રાજ્યયોગદઃ

ષષ્ઠાઽષ્ટમવ્યયાધીશા નીચસ્થા રિપુભેઽસ્થગાઃ।
સ્વોચ્ચસ્વભગલગ્નેશો લગ્નં પશ્યંશ્ચ રાજ્યદઃ

સ્વોચ્ચસ્વભસ્થરાજ્યેશો લગ્નં પશ્યંશ્ચ રાજ્યદઃ।
શુભાઃ કેન્દ્રસ્થિતા વાઽપિ રાજ્યદઃ નાઽત્ર સંશયઃ

શુભરાશૌ શુભાંશે ચ કારકો ધનવાન્‌ ભવેત્‌।
તદંશકેન્દ્રેષુ શુભે નૂનં રાજા પ્રજાયતે

લગ્નારૂઢં દારપદં મિથઃ કેન્દ્ર સ્થિતં યદિ।
ત્રિલાભે વા ત્રિકોણે વા તદા રાજા ન સંશયઃ

ભાવહોરાઘટીસંજ્ઞલગ્નાનિ ચ પ્રપશ્યતિ।
સ્વોચ્ચગ્ર્હો રાજયોગો લગ્નદ્વયમથાપિ વા

રાશેર્દ્રેષ્કાણતોંઽશાચ્ચ રાશેરંશાદથાપિ વા।
યદ્વા રાશિદૃકાણાભ્યાં લગ્નદ્રષ્ટા તુ યોગદઃ

પદે સ્વોચ્ચખગાક્રાન્તે ચન્દ્રાક્રાન્તે વિશેષતઃ।
ક્રાન્તે ચ ગુરુશુક્રાભ્યાં કેનાપ્યુચ્ચગ્રહેણ વા

દુષ્ટાર્ગલગ્રહાભાવે રાજયોગો ન સંશયઃ।
શુભારૂઢે તત્ર ચન્દ્રે ધને દેવગુરૌ તથા

દુઃસ્થાનેશોઽપિ નીચસ્થો યદિ લગ્નં પ્રપશ્યતિ।
તદાઽપિ રાજયોગઃ સ્યાદિતિ જ્ઞેયં દ્વિજોત્તમ

ચતુર્થદશમાર્થાયપતિદૃષ્ટે વિલગ્નભે।
પદાલ્લાભે તુ શુક્રેણ દૃષ્ટેઽપ્યારૂઢભે શુભે

રાજા વા તત્સમો વાપિ જાતકો જાયતે ધ્રુવમ્‌।
ષ।ષ્ઠાષ્ટમગતે નીચે લગ્નં પશ્યતિ વા તથા

તૃતીયલાભગે નીચે લગ્નં પશ્યતિ વા તથા।
લગ્નાંશકેન્દ્રેષુ શુભે નિગ્રહાનુગ્રહક્ષમઃ

અથાઽહં સમ્પ્રવક્ષ્યામિ રાજયોગાદિકં પરમ્‌।
ગ્રહાણાં સ્થાનભેદેન દૃષ્ટિયોગવશાત્‌ ફલમ્‌

તપઃસ્થાનાધિપો મન્ત્રી મન્ત્રાધીશો વિશેષતઃ।
ઉભાવન્યોન્યસંદૃષ્ટૌ જાતશ્ચેદિહ રાજ્યભાક્‌

યત્ર કુત્રાપિ સંયુક્તૌ તૌ વાપિ સમસપ્તમૌ।
રાજવંશભવો બાલો રાજા ભવતિ નિશ્ચિતમ્‌

વાહનેશસ્તથા માને માનેશો વાહને સ્થિતઃ।
બુદ્ધધર્માધિપાભ્યાં તુ દૃષ્ટશ્ચેદિહ રાજ્યભાક્‌

સુતકર્મસુહૃલ્લગ્નનાથા ધર્મપસંયુતાઃ।
યસ્ય જન્મનિ ભૂપોઽસૌ કીર્ત્યા ખ્યાતો દિગન્તરે

સુખકર્માદિપૌ વાપિ મન્ત્રિનાથેન સંયુતૌ।
ધર્મનાથેન વા યુક્તૌ જાતશ્ચેદિહ રાજ્યભાક્‌

સુતેશે ધર્મનાથેન યુતે લગ્નેશ્વરેણ વા।
લગ્ને સુખેઽથવા માને સ્થિતે જાતો નૃપો ભવેત્‌

ધર્મસ્થાને સ્થિતે જીવે સ્વગૃહે ભૃગુસંયુતે।
પંચમાધિપયુક્તે વા જાતશ્ચેદિહ રાજભાક્‌

દિનાર્ધાચ્ચ નિશાર્ધાચ્ચ પરં સાર્ધદ્વિનાડિકા।
શુભા વેલા તદુત્પન્નો રાજા સ્યાત્તત્સમોઽપિ વા

ચન્દ્રઃ કવિં કવિશ્ચન્દ્રમન્યોઽન્યં ત્રિભવસ્થિતઃ।
મિથઃ પશ્યતિ વા ક્વાપિ રાજયોગ ઉદાહૃતઃ

ચન્દ્રે વર્ગોત્તમાંશસ્થે સબલે ચતુરાદિભિઃ।
ગ્રહૈર્દૃષ્ટે ચ યો જાતઃ સ રાજા ભવતિ ધ્રુવમ્‌

ઉત્તમાંશગતે લગ્ને ચન્દ્રાન્યૈશ્ચતુરાદિભિઃ।
ગ્રહૈર્દૃષ્ટેઽપિ યો જાતઃ સોઽપિ ભૂમિપતિર્ભવેત્‌

ત્ર્યલ્પૈરુચ્ચસ્થિતૈઃ ખેટે રાજા રાજકુલોદ્‌ભવઃ।
અન્યવંશભવસ્તત્ર રાજતુલ્યો ધનૈર્યુતઃ

ચતુર્ભિઃ પઞ્ચભિર્વાઽપિ ખેટૈઃ સ્વોચ્ચત્રિકોણગૈઃ।
હીનવંશભવશ્ચાપિ રાજા ભવતિ નિશ્ચિતઃ

ષડ્‌ભિરુચ્ચગતૈઃ ખેટૈશ્ચક્રવર્તિત્વમાપ્નુયાત્‌।
એવં બહુવિધા રાજયોગા જ્ઞેયા દ્વિજોત્તમ

એકો ગુરુર્ભૃગુર્વાપિ બુધો વા સ્વોચ્ચસંસ્થિતઃ।
શુભગ્રહયુતે કેન્દ્રે રાજા વા તત્સમો ભવેત્‌

કેન્દ્રેસ્થિતૈઃ શુભૈઃ સર્વૈઃ પાપૈશ્ચ ત્રિષડાયગૈઃ।
હીનવંશોઽપિ યો જાતઃ સ રાજા ભવતિ ધ્રુવમ્‌