બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 4.88

અથાષ્ટાશીતિતમોઽધ્યાયઃ
શ્રીકૃષ્ણા ઉવાચ
ચેતનં કુરુ હે તાત હે તાત ચેતનં કુરુ ।
જલબુદ્બુદવત્સર્વં સંસારં સચરાચરમ્

ત્યાજ મોહં મહાભાગ માયાં સ્તૌહિ પરત્પરામા ।
બ્રહ્મસ્વરૂપાં પરમાં સર્વમોહનિકૃન્તનીમ્

મુક્તિપ્રદાં મહાભાગાં વિષ્ણુમાયાં સનાતનીમ્ ।
ત્રિપુરસ્ય વધે ઘોરે મહાયુદ્ધે ભયાકુલે

યેન સ્તોત્રેણ સંભુશ્ચ તયા દૈત્યં જઘાન સઃ ।
સ્તોત્રરાજં પ્રદાસ્યામિ સર્વમોહનિકૃન્તનમ્ ॥
સર્વવાઞ્છાપ્રદં નન્દ શ્રૂયતામત્ર સંસદિ

નન્દ ઉવાચ
સર્વવિઘ્નવિનાશાય દુઃખપ્રશમનાય ચ ।
વિભૂતયે ચ યશસે નૃણાં વાઞ્છિતસિદ્ધયે

સ્તોત્રમેકં મહાદેવ્યા જગન્માતુર્જગત્પ્રભો ।
પરં દુર્ગતિનાશિન્યા ગોપનીયં સુદુર્લભમ્

દેહિ મર્હ્ય વિનીતાય ભક્તાય ભક્તવત્સલ ।
વેદાનાં જનકસ્ત્વં ચ નિર્ગુણાશ્ચ પરાત્પરઃ

શ્રીભગવાનુવાચ
શ્રુણુ વક્ષ્યામિ દૈશ્યેન્દ્ર સ્તોત્રં યત્પરમાદ્ભુતમ્ ।
સર્વવિઘ્નવિનાશાર્થં મોહપાશનિકૃન્તનમ્

રણત્રસ્તેન વિભુના શંકરેણ પુરા કૃતમ્ ।
નારાયણોપદેશેન પ્રેરિતેન ચ બ્રહ્મણા

શત્રુગ્રસ્તં શિવં દૃષ્ટ્વા સ બ્રહ્માણમુવાચ હ ।
ઉવાચ શંકરં બ્રહ્મા રથસ્થં પતિતં રણે

સુરસંકટશાન્ત્યર્થં દુર્ગા દુર્ગતિનાશિનીમ્ ।
મૂલપ્રકૃતિમાદ્યાં તાં સ્તૌ(સ્તુ) હિ બ્રહ્મસ્વરૂપિણીમ્

હરિણા પ્રેરિતોઽહં ચ ત્વાં વદામિ સુરેશ્વર ।
વિના શક્તિસહાયેન કો વા કં જેતુમીશ્વરઃ

બ્રહ્મણશ્ચ વચઃ શ્રુત્વા દુર્ગાં સસ્માર શંકરઃ ।
પુટાઞ્જલિપરો ભૂત્વા ભક્તિનમ્રત્મકંધરઃ

સ્નાતઃપાદૌ ચ પ્રક્ષાલ્ય ધૃત્વા ધૌતે વાસસી ।
આચાન્તઃ કુશહસ્તશ્ચ શુચિર્વિષ્ણું ચ સંસ્મરન્

મહાદેવ ઉવાચ
રક્ષ રક્ષ મહાદેવિ દુર્ગે દુર્ગતિનાશિનિ ।
માં ભક્તમનુરક્તં ચ શત્રુગ્રસ્તે કૃપામયિ

વિષ્ણુમાયે મહાભાગે નારાયણિ સનાતનિ ।
બ્રહ્મસ્વરૂપે પરમે નિત્યાનન્દસ્વરૂપિણિ

ત્વં ચ બ્રહ્માદિદેવાનામમ્બિકે જગદમ્બિકે ।
ત્વં સંહારે ચ ગુણતો નિરાકારે ચ નિર્ગુણાત્

માયયા પુરુષસ્ત્વં ચ માયયા પ્રકૃતિઃ સ્વયમ્ ।
તયોઃ પરં બ્રહ્મ પરં ત્વં બિભર્ષિ સનાતનિ

વેદાનાં જનની ત્વં ચ સાવિત્રી ચ પરાત્પરા ।
વૈકુણ્ઠે ચ મહાલક્ષ્મીઃ સર્વમંપત્સ્વરૂપિણી

મર્ત્યલક્ષ્મીશ્ચ ક્ષીરોદે કામિની શેષશાયિનઃ ।
સ્વર્ગેષુ સ્વર્ગલક્ષ્મીસ્ત્વં રાજલક્ષ્મીશ્ચ ભૂતલે

નાગાદિલક્ષ્મીઃ પાતાલે ગૃહેષુ ગૃહદેવતા ।
સર્વસસ્યસ્વરૂપા ત્વં સર્વૈશ્વર્યવિધાયિની

રાગાધિષ્ઠાતૃદેવી ત્વં બ્રહ્મણશ્ચ સરસ્વતી ।
પ્રાણાનામધિદેપી ત્વં કૃષ્ણસ્ય પરમાત્મનઃ

ગોલોકે ચ સ્વયં રાધા શ્રીકૃષ્ણસ્યૈવ વક્ષસિ ।
ગોલોકાધિષ્ઠિતા દેવી દૃન્દા દૃન્દાવને વને

શ્રીરાસમણ્ડલે રમ્યા વૃન્દાવનવિનોદિની ।
શતશૃઙ્ગાધિદેવી ત્વં નામ્ના ચિત્રાવલીતિ ચ

દક્ષકન્યા કુત્રકલ્પે કુત્રકલ્પે ચ શૈલજા ।
દેવમાતાઽદિતિસ્ત્વં ચ સર્વાધારા વસુંધરા

ત્વમેવ ગઙ્ગા તુલસી ત્વં ચ સ્વાહા સતી ।
ત્વદંશાંશાંશકલયા સર્વદેવાદિયોષિતઃ

સ્ત્રીરૂપં ચાતિપુંરૂપં દેવિ ત્વં ચ નપુંસકમ્ ।
વૃક્ષાણાં વૃઙરૂપા ત્વં સૃષ્ટા ચાઙ્કુરરૂપિણી

વહ્નૌ ચ દાહિકા શક્તિર્જલે શૈત્યસ્વરૂપિણી ।
સૂર્યે તેજઃ સ્વરૂપા ચ પ્રભારૂપા ચ સંતતમ્

ગન્ધરૂપા ચ ભૂમૌ ચ આકાશે શબ્દરૂપિણી ।
શોભાસ્વરૂપા ચન્દ્રે ચ પદ્મસંઘે ચ નિશ્ચિતમ્

સૃષ્ટૌ સૃષ્ટિસ્વરૂપા ચ પાલને પરિપાલિકા ।
મહામારી ચ સંહારે જલે ચ જલરૂપિણી

ક્ષુત્તવં દયા ત્વં નિદ્રા ત્વં તૃષ્ણા ત્વં બુદ્ધિરૂપિણી ।
તુષ્ટિસ્ત્વં ચાપિ પુષ્ટિસ્ત્વં શ્રદ્ધાસ્ત્વં ચ ક્ષમા સ્વયમ્

શાન્તિસ્ત્વં ચ સ્વયં ભ્રાન્તિઃ કાન્તિસ્તવં કીર્તિરેવ ચ ।
લજ્જા ત્વં ચ તથા માયા ભુક્તિ- ॥
સુક્તિસ્વરૂપિણી

સર્વશક્તિસ્વરૂપા ત્વં સર્વસંબત્પ્રદાયિની ।
વેદેઽનિર્વચનીયા ત્વં ત્વાં ન જાનાતિ કશ્ચન

સહસ્ર વક્ત્રસ્ત્વાં સ્તોતું ન ચ શક્તઃ સુરેશ્વરિ ।
વેદા ન શક્તાઃ કો વિદ્વાન્ન ચ શક્તા સરસ્વતી

સ્વયં વિધાતા શક્તો ન ન ચ વિષ્ણુઃ મનાતનઃ ।
કિં સ્તૌમિ પઞ્ચવક્ત્રૈસ્તુ રણત્રસ્તો મહેશ્વરિ

કૃપાં કુરુ મહામાયે મમ શત્રુક્ષયં કુરુ ।
ઇત્યુક્ત્વા ચ સકરુણં રથસ્થે પતિતે રણે

આવિર્બભૂવ સા દુર્ગા સૂર્યકોટિસમપ્રભા ।
નારાયણેન કૃપયા પ્રેરિતા પરમાત્મના

શિવસ્ય પુરતઃ શીઘ્રં શિવાય ચ જયાય ચ ।
ઇત્યુવાચ મહાદેવી માયાશક્ત્યાઽસુરં જહિ

દુર્ગોવાચ
વરં વૃણીષ્વ ભદ્રં તે યત્તે મનસિ વાઞ્છિતમ્ ।
ભવાન્વરઃ સુરાણાં ચ જયં તુભ્યં દદામ્યહમ્

મહાદેવ ઉવાચ
ક્ષયો ભવતુ દૈત્યસ્ય ઇતિ મે વરમીશ્વરી ।
દેહીતિ વાઞ્છિતં દુર્ગે પરમાદ્યે મલાતનિ

ભગવત્યુવાચ
હરિં સ્મર મહાભાગા જય દૈત્યં જગદ્ગુરુઃ ।
સ્વયં વિધાતા ભગવાંસ્ત્વમેવ જ્યોતિરીશ્વરઃ

એતસ્મિન્નન્તરે વિષ્ણુર્વૃષરૂપો બભૂવ હ ।
દધાર કલયા મૂર્ધ્ના શૂલપાણે રથં વિભુઃ

ઊર્ધ્વચક્રમથોગ્રં ચ પ્રકૃતિં ચ ચકાર સઃ ।
શસ્ત્રં દદૌ મન્ત્રપૂતમુદ્દધાર તતો રથમ્

શિવઃ શસ્ત્રં ગૃહીત્વા ચ ધ્યાત્વા વિષ્ણું મહેશ્વરીમ્ ।
જઘાન ત્રિપુરં શીઘ્રં સ પપાત મહીતલે

તુષ્ટુવુઃ શંકરં દેવાશ્ચકુશ્ચ પુષ્પવર્ષણમ્ ।
દુર્ગા તસ્મૈ દદૌ શૂરં પિનાકં વિષ્ણુરેવ ચ

બ્રહ્મા શુભાશિષં ચૈવ મુનયશ્ચાપિ હર્ષિતાઃ ।
નનૃતુર્દેવતાઃ સર્વા જગુર્ગન્ધર્વકિન્નરાઃ

એતસ્મિન્નન્તરે તાત સ્તવરાજમનુત્તમમ્ ।
વિઘ્નવિઘ્નકરં શીઘ્રં શત્રુસંહારકારણમ્

પરમૈશ્વર્યજનકં સુખદં પરમં શુભમ્ ।
નિર્વાણમોક્ષદં ચૈવ હરિભક્તિપ્રદં ધ્રુવમ્

ગોલોકવાસદં ચૈવ સર્વસિદ્ધિપ્રદં વરમ્ ।
સ્તોત્રરાજપ્રપઠનાત્પ્રસન્ના પાર્વતી સદા

લોભમોહકામક્રોધકર્મમૂલનિકૃન્તનમ્ ।
બલબુદ્ધિકરં ચૈવ જન્મમૃત્યુવિનાશનમ્

ધનપુત્રપ્રિયાભૂમિસર્વસંપત્પ્રદં નૃણામ્ ।
શોકદુઃખહરં ચૈવ સર્વામિદ્ધિપ્રદં વરમ્

સ્તોત્રરાજપ્રપઠનાન્મહાવન્ધ્યા પ્રસૂયતે ।
વન્ધનાન્મુચ્યતે દુઃખી ભયાન્મુચ્યેત નિશ્ચિતમ્

રોગાદ્વિમુચ્યતે રોગી દરિદ્રશ્ચ ધની ભવેન્ ।
દાવાગ્નિમધ્યે ન મૃતો મગ્નઃ પોતો મહાર્ણવે

દસ્યુગ્રસ્તો નિપુગ્રસ્તો હિંસ્રજન્તુસમન્વિતઃ ।
સ્તોત્રેણાનેન વૈશ્યેન્દ્ર કલ્યાણં લભતે નરઃ

તૈજસાનાં યથા રત્નમાશ્રમાણાં દ્વિજો યથા ।
નદીનાં ચ યથા ગઙ્ગા મન્ત્રાણાં પ્રણવો યથા

તુલસી સર્વપત્રાણાં ધરાણાં ચ વસુંધરા ।
પુષ્પાણાં પારિજાતં ચ કાષ્ઠાનાં ચન્દનં યથા

વિષ્ણુપૂજા ચ તપસાં વ્રતેષ્વેકાદશી યથા ।
જ્ઞાનિનાં ચ યથા શંભુઃ સિદ્ધાનાં ચ ગણેશ્વરઃ

દેવાનાં ચ યથા વિષ્ણુર્વેદાઃ શાસ્ત્રેષુ તન્ત્રતઃ ।
દેવીનાં ચ યથા દુર્ગા શાન્તાનાં કમલા યથા

સરસ્વતી ચ વિદુષાં રાધિકા સુન્દરીષુ ચ ।
તથા સ્તોત્રેષ્વિદં સ્તોત્રં નાતઃ પરતરં વ્રજ

પુરા દત્તં બ્રહ્મણે ચ પુષ્કરે સૂર્યપર્વણિ ।
દૈત્યગ્રસ્તાય ભીતાય સર્વદુર્ગહરં પરમ્

શિવાય શત્રુગ્રસ્તાય દદૌ બ્રહ્મા મદાજ્ઞયા ।
શિવશ્ચ સનકાદિભ્યઃ પુરા દુર્વાસસે દદૌ

સનત્કુમારો ભગવાન્કૃપયા ગૌતમાય ચ ।
પુલહાય પુલસ્ત્યાય દદૌ ચાઙ્ગિરસે મુદા

તથા યન્દ્રાય સૂર્યાય સૂર્યશ્ચાપિ યમાય ચ ।
યમાશ્ચ ચિત્રગુપ્તાય કૃપયા ચ પુરા દદૌ

નિત્યં પઠિષ્યસિ સ્તોત્રં ગોલોકગમનાય વૈ ।
સાક્ષાત્પશ્યસિ ભો તાત તામેવ પાર્વતીમિહ

યસ્મૈ કસ્મૈ ન દાતવ્યં પાપિને ગોપનં કુરુ ।
નારાયણસ્ય ભક્તાય શાન્તાય વિદુષે તથા

સર્વજ્ઞાય ચ વિપ્રાય દાતવ્યં ચ પ્રયત્નતઃ ।
વિપ્રાય વૃષવાહાય વૃષલીવતયે તથા

શૂદ્રાણાં સૂપકારાય શૂદ્રક્ષાદ્ધાન્નભોજિને ।
કન્યાવિક્રચિણે ચૈવ બ્રાહ્મણાય વિશેષતઃ

સર્વસિદ્ધિં ચ લભતે સિદ્ધસ્તોત્રે ભવેદ્યદિ ।
દશાયુતજપેનૈવ સિદ્ધસ્તોત્રો ભવેન્નરઃ

અગ્નિસ્તમભં જલસ્તમ્ભં મૃત્સ્તમ્ભં મનસસ્તથા ।
અશ્વમેધસહસ્રાચ્ચ પૃથિવ્યાશ્ચ પ્રદક્ષિણાત્

સ્નાનાચ્ચ સર્વતીર્થાનાં સ્તોત્રમેતચ્ચ પુણ્યદમ્ ।
દત્તં તુભ્યં મયા તાત મમ પ્રાણસમં વ્રજ

સ્તવનં કુરુ પાર્વત્યાશ્ચેદાનીં મમ સંસદિ ।
શ્રીકૃષ્ણસ્ય વચઃ શ્રુત્વા નન્દસ્તુષ્ટાવ પાર્વતીમ્

સ્તોત્રેણાનેન વિપ્રેન્દ્ર સર્વસંપત્પ્રદાયિનીમ્ ।
વરં તસ્મૈ દદૌ દુર્ગા ગોલોકવાસમીપ્સિતમ્

દુર્લભં પરમં જ્ઞાનં વેદે યન્ન શ્રુતં મુને ।
રાજેન્દ્રત્વં ગોકુલે ચ કૃષ્ણભક્તિં સુદુર્લભામ્

તદ્દાસ્વં ચાવિ પરતો મહત્ત્વં સિદ્ધમેવ ચ ।
વરં દત્ત્વા યયૌ દુર્ગા સંભાષ્ય શંભુના સહ

જગ્મુર્દેવાશ્ચ મુનયઃ સ્તુત્વા ચ નન્દનન્દનમ્ ।
ઉવાચ નન્દં શ્રીકૃષ્ણો વ્રજ નન્દ વ્રજાન્વિતઃ ॥
પ્રહષ્ટસ્ત્યક્તમોહશ્ચ બોધેન દુર્લભેન ચ

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મઓ મહાઓ શ્રીકૃષ્મજન્મખઓ ઉત્તઓ નારદનાઓ ભગવન્નન્દસંઓ
અષ્ટાશીતિતમોઽધ્યાયઃ