બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 4.86

અથ ષડશીતિતમોઽધ્યાયઃ
નન્દ ઉવાચ
કેદારકન્યાપ્રસ્તાવાત્કથિતં કર્મકીર્તનમ્ ।
કૃત્યાસ્ત્રીણાં પ્રસઙ્ગેન તદ્વ્યાસેન વદ પ્રભો

કેદારકન્યા સા કા વા કો વા કેદારભૂપતિઃ ।
કસ્ય વંશેચતજ્જન્મ તન્મે વ્યાખ્યાતુમર્હસિ

શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ
પુરાતુ બ્રહ્મણાઃ પુત્રો મનુઃ સ્વાંયભુવસ્તથા ।
તસ્ય સ્ત્રી શતરૂપા ચ ધન્યા માન્યા ચ યોષિતામ્

પ્રિયવ્રતોત્તાનપાદૌ તયોઃ પુત્રૌ બભૂવતુઃ ।
ઉત્તાનપાદપુત્રશ્ચ ધ્રુવ એવ મહાયશાઃ

તત્પુત્રો નન્દસાવર્ણિઃ કેદારશ્ચ તદાત્મજઃ ।
સપ્તદ્વીપપતિઃ શ્રીમાન્કેદારો વૈષ્ણવઃ સ્વયમ્

તસ્ય રક્ષાનિમિત્તેન સત્સભાયાં સુદર્શનમ્ ।
ગવાં લક્ષં શુદ્ધં સ્વર્ણશૃઙ્ગં ચ ભૂષિતમ્

વહ્નિશુદ્ધાનિ વસ્ત્રાણિ દત્તાનિ વરુણેન ચ ।
સુવર્ણાનાં તથા લક્ષં સર્વસસ્યાં વસુંધરામ્

મણિરત્નં ચ મુક્તાશ્ચ હીરકં પરમં તથા ।
માણિક્યામશ્વરત્નાનાં લક્ષં લક્ષં ચહસ્તિનામ્

રૌપ્યં પ્રવાલં મિષ્ટાન્નં શતધાન્યાચલં વરમ્ ।
નિત્યં નિત્યં બ્રાહ્મણેમ્યો દદૌ ચ રત્નભૂષણામ્

શતલક્ષં બ્રાહ્મણાનાં ભોજયામાસ નિત્યશઃ ।
જલભોજનપાત્રાણિ સુવર્ણાનાં દદૌ નૃપઃ

સુવર્ણાનાં યજ્ઞસૂત્રમઙ્ગુલીયકમુત્તમમ્ ।
આસનં સ્વર્ણરત્નાનાં બ્રાહ્મણેભ્યો દદૌ મુદા

બ્રાહ્મણાનાં ચ લક્ષં ચ સૂપકારં નૃપસ્ય ચ ।
બ્રાહ્મણાનાં દ્વિલક્ષં ચ પરિવેષણકારકમ્

ઘૃતકુલ્યા મધુકુલ્યા દધિકુલ્યા મનોહરાઃ ।
ગુડકુલ્યા દુગ્ધકુલ્યા નિત્યં પ્રાર્થનમીપ્સિતમ્

પ્રાતરારભ્ય સંધ્યાન્તં વિપ્રાણાં ભોજનં તથા ।
દુઃશિનાં ભિક્ષુકાણાં ચ ધનદાનં યથોચિતમ્

ફલમૂલાશનો રાજા વૈષ્ણવશ્ચ જિતેન્દ્રિયઃ ।
સર્વ મદર્પણં કૃત્વાઽજપન્માં ચ દિવાનિશમ્

એકદા સૂપકારશ્ચ તમુવાચ નૃપેશ્વરમ્ ।
વિપ્રાણાં ભોજનાયૈવ દશલક્ષમુપસ્થિતમ્

ભુઞ્જતે બ્રાહ્મણાશ્ચાદ્ય રૂક્ષમન્નં વદ પ્રભો ।
કુર્વન્તુ ભક્ષણં તે વૈ વિપ્રાઃ સૂપાદિના નૃપ

ચતુર્યોજનપર્યન્તમધિકારો નૃપસ્ય ચ ।
યો રાજા તચ્છતસુણઃ સ એવ મણ્ડલેશ્વરઃ

તત્તદ્દશગુણો રાજા રાજેન્દ્રઃ પરિકીર્તિતઃ ।
રાજેન્દ્રાણાં પઞ્ચલક્ષં નિત્યં કેદારસંસદિ

અમૂલ્યરત્નમાણિક્યં મુક્તાહીરં મણીશ્વરમ્ ।
ગજરત્નમશ્વરત્નં કેદારાય કરં દદૌ

કમલાકલયા જાતા યજ્ઞકુણ્ડસમુદ્ભવાઃ ।
વહ્રિશુદ્ધાંસુકાધાના રત્નભૂષણભૂષિતા

કામુકી કામિનીશ્રેષ્ઠા કન્યા કમલલોચના ।
કન્યાઽસ્મિ તે મહારાજેત્યુવાચ નૃપતિં ચ સા

રાજા સંપૂજ્ય તાં ભક્ત્યા તસ્થૌ પત્નીંસર્પ્ય ચ ।
સા વિજ્ઞાય પ્રસૂં તાતં કૃત્વા ચ વિનયં સુદા

યયૌ પુણ્યવનં રમ્યં તપસે યમૃનાન્તિકમ્ ।
તત્તપસ્યાવનં યસ્માત્તસ્માદ્દૃન્દાવનં સ્મૃતમ્

તપસા વરયામાસ માં વરં ચ વરં વરમ્ ।
બ્રહ્મા દદૌ વરં તસ્યૈ પશ્યાત્કૃષ્ણં લભેષ્યસિ

સ ચૈકદા નદીતીને વસન્તે સસ્મિતા સતી ।
શયાના પુષ્પશય્યાયાં રત્નાભરણભૂષિતા

બ્રહ્મા પરીક્ષિતું યાતઃસાધ્વીં ચ સુમનોહરામ્ ।
દદર્શ કન્યા રહસિ યુવાનં પુરુષં પરમ્

ચન્દનોક્ષિતસર્વાઙ્ગં રત્નભૂષણભૂષિતમ્ ।
સસ્મીતં કામુકં રમ્યં રમણીનાં ચ વાઞ્છિતમ્

યથા ષોડશવર્ષીયં કુમારં કનકપ્રભમ્ ।
કોટિકન્દર્પલીલાભં વીતામ્બરધરં વરમ્

શરત્પાર્વણાચન્દ્રાસ્યં શરત્પદ્મસુલોચનમ્ ।
દૃષ્ટ્વા તં ચ સમુત્થાય વાસયામાસ સંનિધૌ

પૂજાં ચકાર ભક્ત્યા ચ ફલં મૂલં દદૌ મુદા।
સુવા સિતં જલં દત્ત્વા પ્રણનામ મુદાઽન્વિતા

પૂજાં ગૃહીત્વા મુદિતઃ સાદરં તામુવાચ હ ।
વિપ્રરૂપી ચ ભગવાન્પ્રજ્વલન્બ્રહ્માતેજસા ॥
કામુકીનાં ચ કામ્યં ચ સતીનાં દુષ્કરં વ્રજ

ધર્મ ઉવાચ
ભવતી કસ્ય કન્યા વા કિં તે નામ મનોહરે ।
કિં કરોષિ રહસ્યેવ તન્મે કથિતુમર્હસિ

કસ્ય હેતોસ્તપસ્યા તે કિં વા વાઞ્છસિ સુન્દરિ ।
વરં વૃણીષ્વ ભદ્રં તે યત્તે મનસિ વાઞ્છિતમ્

વૃન્દોવાચ
વિપ્ર કેદારકન્યાઽહં વૃન્દા વૃન્દાવને સ્થિતા ।
તપઃ કરોમિ રહસિ ચિન્તયામિ હરિં પતિમ્

યદિ દાતું સમર્થોઽસિ દેહિ મે વાઞ્છિતં વરમ્ ।
અસમર્થોઽસિ ચેદ્ગચ્છ કિં તે પ્રશ્નેન બ્રાહ્મણ

ધર્મ ઉવાચ
નિરીહમવિતર્ક્યં ચ પરમાત્માનમીશ્વરમ્ ।
નિર્ગુણં ચ નિરાકારં ભક્તાનુગ્રહવિગ્રહમ્

કા ક્ષમા તં પતિં કર્તું વિના લક્ષમીં સરસ્વતીમ્ ॥
ચતુર્ભુજસ્ય દ્વે ભાર્યે હરેર્વૈકુણ્ઠશાથિનઃ

ગોલોકે દ્વિભુજસ્યાપિ શ્રીવંશીવદનસ્ય ચ ।
કિશોરગોપવેષસ્ય પરિપૂર્ણતમસ્ય ચ

તસ્ય ભાર્યા સ્વયં રાધા મહાલક્ષ્મીઃ પરાત્પરા ।
બ્રહ્મસ્વરૂપા પરમા પરમાત્માનમીશ્વરમ્

ભજતે સતતં શાન્તં સુરમ્યં શ્યામસુન્દરમ્ ।
કોટિકન્દર્પસૌન્દર્યનિન્દિતં સુકલેવરમ્

અમૂલ્યરત્નાભરણં સત્યં ચ નિત્યવિગ્રહમ્ ।
પીતામ્બરધરં રમ્યં દાતારં સર્વસંપદામ્

શ્રીકૃષ્ણશ્ચ દ્વિધારૂપો દ્વિભુજશ્ચ ચતુર્ભુજઃ ।
ચતુર્ભુજશ્ચ વૈકુણ્ઠે ગોલોકે દ્વિભુજઃ સ્વયમ્

યન્નિમેષો ભવેદ્વૃન્દે બ્રહ્મણઃ પતતેન ચ ।
પઞ્ચવિંશત્સહસ્રેણા યુગેનેન્દ્રસ્ય પાતનમ્

ચતુર્દશેન્દ્રાવચ્છિન્નકાલેન બ્રહ્મણો દિનમ્ ।
તાવતીતિ નિશા તસ્ય વિધાતુર્જગતામપિ

એવં ત્રિંશદ્દિનૈર્માસં દ્વિષટ્કે માસિ વર્ષકમ્ ।
એવં શતાયુસ્તસ્યૈવ નિબોધ બોધતત્પરમ્

યાવજ્જીવનપર્યન્તં સેવન્તે સનકાદયઃ ।
કલ્પાનાં કોટિકોટિં ચ તન્ન સાધ્યાશ્ચયો વિભુઃ

સહસ્રવક્ત્રઃ શેષશ્ચ સેવતે ચ જપન્સદા ।
દિવાનિશં ચ યં ભક્ત્યા કલ્પકોટિશતં શતમ્

તન્ન સાધ્યો હિતકરો દુરારાધ્યઃ પરાત્પરઃ ।
બ્રહ્મા બ્રહ્માસ્વરૂપં તં ભજેજ્જન્મનિ જન્મનિ

વક્ત્રૈશ્ચતુર્ભિઃ સતતં સ્તૌતિ નિત્યં સનાતનમ્ ।
વેદેઽનિર્વચનીયશ્ચ વેદાનાં જનકો વિધિઃ

વિધાતા ફલદાતા ચ દાતા ચ સર્વસંપદામ્ ।
તન્ન સાધ્યો હિ ભગવાન્કાલકાલાન્તકઃ

સંહારકર્તા જગતાં કલયા રુદ્રરૂપતઃ ।
સ સ્તૌતિ પઞ્ચવક્ત્રેણ કોઽન્યોઽન્યસ્યાપિ કા કથા

તત્પરશ્ચ પ્રિયો નાસ્તિ વૃન્દે ભગવાતઃ શૃણુ ।
સર્વશક્તિસ્વરૂપા સા દુર્ગા દુર્ગતિનાશિની

બ્રહ્મસ્વરૂપા પરમા મૂલપ્રકૃતિરીશ્વરી ।
નારાયણી વિષ્ણુમાયા વૈષ્ણવી સા સનાતની

યન્માયયા જગદ્ભ્રાન્તમનિત્યે ભ્રમતે સદા ।
સા સ્તૌતિ ભક્ત્યાયં દેવં વૃન્દેઽયઙ્ગે.દિવાનિશમ્

સ્તૌતિ ભક્ત્યા સ્વશક્ત્યા ચ ગજવક્ત્રઃ ષડાનનઃ ।
ધ્યાયતે યં ગણેશશ્ચ સર્વાદૌ યસ્ય પૂજનમ્

ભગવાન્સર્વદેવેશો જ્ઞાનિનાં ચ ગુરોર્ગુરુઃ ।
સિદ્વેન્દ્રેષુ ચ દેવેન્દ્રે યોમીન્દ્રે જ્ઞાનિનાં ગુરૌ

ન ગણેશાત્પરો વિદ્વાન્ગણેશશ્ચ સુરાધિપઃ ।
સરસ્વતી ચ યં સ્તોતુમશક્તા પરમેશ્વરી

દિવાનિશં પાદપદ્મં ભક્ત્યા પદ્મા નિષેવતે ।
યત્કટાક્ષાજ્જગત્સર્વ પરિપૂર્ણતમં શિવમ્

યદ્ભયાદ્વાતિ વાતોઽયં સૂર્યસ્તપતિ યદ્ભયાત્ ।
વર્ષતીન્દ્રો દહત્યગ્નિર્મૃત્યુશ્ચરતિ જન્તુષુ

પૃથિવી સેવયા યસ્ય સર્વાધારા વસંધરા ।
સમૃદ્રા નિશ્ચલાઃ શૈલા યસ્ય ભીતાશ્ચ સુન્દરિ

તીર્થસારા ચ સા ગઙ્ગા પવિત્રા મુક્તિદાયિની ।
જગતાં પાવની દેવી યસ્ય પાદાબ્જસેવયા

પવિત્રા તુલસી દેવી સ્મરણાદ્યસ્ય સેવનાત્ ।
નવગ્રહાશ્ચ દિક્પાલા ભીતા યસ્ય પ્રતાપતઃ

બ્રહ્મણ્ડેષુ ચ સર્વેષુ બ્રહ્મવિષ્ણુશિવાત્મકાઃ ।
અન્યે યે યે સુરેશાશ્ચ શેષાદ્યા મુનયસ્તથા

કેચિત્કલાસ્વરૂપાશ્ચાપ્યંશરૂપાશ્ચ કેચન ।
કેચિત્કલાંશાઃ કૃષ્ણસ્ય કેચિચ્ચ પરમાત્મનઃ

પતિમિચ્છસિ કલ્યાણિ પ્રકૃતેઃ પરમીશ્વરમ્ ।
ગોલોકે રાધિકા સાધ્યો નાન્યેષાં ચ કદાચન

માં ભજસ્વ મહાભાગે નૃપાણામીશ્વરં પતિમ્ ।
બલવન્તં ચ દેવેભ્યો દૈત્યેભ્યશ્ચ વરાનને

સુખાનિ યાનિ કલ્યાણિ ત્રિષુ લોકેષુ સન્તિ વૈ ।
ભુઙ્ક્ષ્વ તાન્યેવ સર્વાણિ મત્પ્રસાદાન્ન સંશયઃ

સપ્તસાગલપારે ચ કાઞ્ચની રુચિરા વરે ।
દેવાનાં ક્રીડનાર્થાય વિધાત્રા નિર્મિતા પુરી

તત્રૈવ ગચ્છભદ્રં તે રમ રામે મયા સહ ।
મહેન્દ્રસ્ય પ્રિયવનં પુષ્પોદ્યાનસમન્વિતમ્

ગચ્છ સ્વર્ણમયીં લઙ્કાં નાનારત્નવિભૂષિતામ્ ।
તત્રૈવ ગચ્છ ભદ્રં તે રમઓ

વિસ્પન્દકં સુવસનં નન્દકં પુષ્પભદ્રકમ્ ।
તત્રૈવ ગચ્છ ભદ્રં તે રમઓ

સુમેરુગહ્વરં વાઽપિ ક્ષીરોર્દ વા મનોહરમ્ ।
તત્રૈવ ગચ્છ ભદ્રં તે રમઓ

સત્યલોકં બ્રહ્મલોકં રમ્યં સદ્મ રહઃસ્થલમ્ ।
તત્રૈવ ગચ્છ ભદ્રં તે રમઓ

મલયે નિલયં રમ્યં રત્નેન્દ્રસારનિર્મિતમ્ ।
સુગન્ધિયુક્તં સતતં શુદ્ધં ચન્દનવાયુના

માલતી યૂથિકા રમ્યા કેતકી માધવી તથા ।
ચારુચમ્પકપુષ્પાણાં ગન્ધેન સુમનોહરમ્

પિકાનાં ભ્રમરાણાં ચ મધુરધ્વનિસંયુતમ્ ।
તત્રૈવ ગચ્છ ભદ્રં તે રમઓ

ઇન્દ્રસ્ય વરુણાસ્યૈવ વાયોરપિ યમસ્ય ચ ।
ધનેશ્વરસ્ય બહ્રેશ્ચ ધર્મસ્ય શશિનસ્તથા

સુરમ્યં લોકમેતેષાં મધ્યે તેવિ યથેચ્છસિ ।
તત્રૈવ ગચ્છ ભદ્રં તે રમઓ

રત્નદ્વીપં મણિદ્વીપં રમ્યં ચન્દ્રસરોવરમ્ ।
તત્રૈવ ગચ્છ ભદ્રં તે રમઓ

ઇત્યેવમુક્ત્વા સંભોક્તું ગચ્છન્તં તં છલેન ચ ।
ન વાસ્તવપરીક્ષાર્થં સતીત્વં બોધિતું વ્રજ

ઉવાચ સા નૃપસુતા કોપવક્ત્રાસ્યલોચના ।
હિતં સત્યં યોગયુક્તં ધર્માર્થં ચ યશસ્કરમ્

વૃન્દોવાચ
ધૈર્ય કુરુ મહાભાગ શ્રેષ્ઠો જાતિષુ બ્રહ્મણઃ ।
બ્રહ્મણાનાં તપો મૂલં સત્યં વેદવ્રતં ધૃતિઃ

પરસ્ત્રીસહસંભોગઃ સ્વભાવશ્ચાપ્યધર્મિણામ્ ।
અધર્મેણૈવ હે વિપ્ર દુષ્ટોઽભદ્રાણિ પશ્યતિ

તતઃ સપત્ને જયતિ સમૂલસ્થો વિનશ્યતિ ।
પતિવ્રતાનાં ગમને બલાત્કારેણ નિશ્ચિતમ્

માતૃગામી ભવેત્સદ્યો બ્રહ્મહત્યાશતં ભવેત્ ।
કુમ્ભીપાકે પચ્યતે ચ યાવચ્ચન્દ્રદિવાકરૌ

પ્રદગ્ધસ્તૈલતપ્તેષુ ન મૃતઃ સૂક્ષ્મદેહતઃ ।
તાડિતો યમદૂતૈશ્ચ લોહદણણ઼ડેન મૂર્ધનિ

ક્ષણં સુખં ચિરં દુઃખં સર્વનાશસ્ય કારણમ્ ।
અગમ્યાગમનં દુઃખં ધર્મિષ્ઠો નૈવ વાઞ્છતિ

ક્ષમસ્વગચ્છ ભદ્રં તે બ્રાહ્મણ જ્ઞાનદુર્બલ ।
યથા દીપશિખાં દૃષ્ટ્વા કીટઃ પતતિ નિશ્ચિતમ્

મિષ્ટં દૃષ્ટ્વા બડીશાગ્રે લુબ્ધમીનો મૃગો યથા ।
યથા વિષાક્તં ભક્ષ્યં ચ ભુઙ્ક્તે ભોક્તા બુભુક્ષિતઃ

ગૃહ્ણાતિ દુષ્ટો દુષ્ટં ચ વિષકુમ્ભં પયોમુખમ્ ।
તથા દૃષ્ટ્વા પરસ્ત્રીણાં મુખપદ્મં મનોહરમ્

વિનાશબીજં મોહેન ભ્રાન્તો ભવતિ લમ્પટઃ ।
મુખં ચ રુચિરં સ્ત્રીણાં શ્રોણિયુગ્મં મનોહરમ્

કામાધારં નાશબીજમધર્મસ્થલમેવ ચ ।
ભગં નરકકુણ્ડં ચ લાલામૂત્રસમન્વિતમ્

દુર્ગન્ધિયુક્તં પાપં ચ યમદણ્ડસ્ય કારણમ્ ।
યથા લિઙ્ગં વિશત્યેવ પાપયોનૌ ચ યોષિતામ્

તથા પુમાન્વિશત્યેવ રૌરવે ચ યુગે યુગે ।
રહસ્યં ચાઽઽપદં દૃષ્ટ્વા માં તવં ધર્ષિતુમિચ્છસિ

અત્રૈવ સર્વદેવાશ્ચ લોકપાલાશ્ચ બ્રાહ્મણા ।
જાજ્વલ્યમાનો ધર્મશ્ચ સાક્ષી શાસ્તા ચ કર્મણામ્

યમશ્ચ દણણ઼ડકર્તા ચ સ્થાપિતો હરિણા સ્વયમ્ ।
સ્વયં કુષ્ણશ્ચ ધર્માત્મા જ્ઞાનરુપો મહેશ્વરઃ

દુર્ગા બુદ્ધિર્મનો બ્રહ્મ ચેન્દ્રિયાણિ સુરાસ્તથા ।
સર્વપ્રાણિષુ તિષ્ઠન્તિ સાક્ષિણાઃ કર્મણાં દ્વિજ

ક્વ ગુપ્તં ક્વ રહસ્યં વા બ્રહ્મણ જ્ઞાનદુર્બલ ।
ક્ષમસ્વ ગચ્છ ભદ્રં તે અવધ્યાશ્ચ દ્વિજાતયઃ

શક્તાઽહં ભમસાત્કર્તું ગચ્છ વત્સ યથાસુખમ્ ।
તપસ્યાસુ મમ ગતમષ્ટોત્તરશતં યુગમ્

નાસ્તિ ગોર્ત્ર મત્પિતુશ્ચ ન માતા ન પિતા મમ ।
સર્વાન્તરાત્મા ભગવાન્કૃષ્ણો રક્ષતિ માં દ્વિજ

કૃષ્ણેન સ્થાપિતો ધર્મો માં ચ રક્ષતિ નિત્યશઃ ।
આદિત્યશ્ચ તથા ચન્દ્રઃ પવનશ્ચ હુતાશનઃ

બ્રહ્મા શંભુર્ભગવતી દુર્ગા રક્ષતિ માં સદા ।
યેન શુક્લીકૃતા હંસાઃ શુકાશ્ચ હરિતાઃ કૃતાઃ

મયૂરાશ્ચિત્રિતા યેન સ મે રક્ષાં કરિષ્યતિ ।
અનાથબાલવૃદ્ધાનાં રક્ષકાઃ સર્વદેવતાઃ

નારીબુદ્વ્યા ન માં ધર્મસ્ત્યક્ત્વા ગચ્છેદ્ધિ સર્વદા ।
માં માતરં પરિત્યજ્ય ગચ્છ વત્સ યથાસુખમ્

ઇત્યેવમુક્ત્વા દેવી સા તસ્થૌ તત્ર ધરા યથા ।
આગચ્છન્તં ચ સંભોક્તું મા યાન્તં બોધનેન ચ

શશાપેતિ ચ સા કોપાદ્બ્રહ્મપન્ધો ક્ષયો ભવ ।
ક્ષયો ભવ દુરાચાર હે પાપિષ્ઠ ક્ષયો ભવ

પુનઃ શપ્તં સ્વયં સૂર્યો વારયામાસ યત્નતઃ ।
એતસિમન્નન્તરે તાત તત્રવ જગદીશ્વરાઃ

આજગ્મુરતિસંત્રસ્તા બ્રહ્મવિષ્ણુશિવાદયઃ ।
ધર્મ દૃષ્ટ્વા કલારૂપં રુરુદુસ્ત્રિદશેશ્વરાઃ

કૃત્વા ક્રોડેઽતીવ કૃશં કુહ્વા ભીતં યથા વિધુમ્ ।
નિશ્ચેષ્ટં મલિનં દગ્ધં સતીકોપાગ્નિના વ્રજ

શ્રીભવાનુવાચ
ક્ષમસ્વ વૃન્દે મદ્ભક્તે જન્મમૃત્યુજરાહરે ।
ધર્મ જીવય મદ્ભક્તં રક્ષ ધર્મ પતિવ્રતે

બ્રહ્મોવાચ
ધ્વાન્તપૂર્ણ જગત્સર્દં વિના ધર્મ બભૂવ હ ।
કમ્પિતૌ ચન્દ્રસૂર્યૌ ચ શેષશ્ચાપિ વસુંધરા

મહદેવ ઉવાચ
પ્રનષ્ટં ચ જગત્સર્વં વિના ધર્મેણ સુન્દરિ ।
ધર્મં જીવય ભદ્રં તે સ્વસ્તિ તેઽસ્તુ વરાનને

સૂર્ય ઉવાચ
વરં વૃષ્ણીષ્વ ભદ્રં તે યત્તે મનસિ વાઞ્છિતમ્ ।
ધર્મં જીવય ભદ્રં તે રક્ષ સૃષ્ટિં પતિવ્રતે

અનન્ત ઉવાચ
ધર્મં કરોષિ તપસા કથં ધર્મં વિહસિ ચ ।
ધર્મં જીવય ભદ્રં તે સર્વધર્મો ભવેત્તવ

ચન્દ્ર ઉવાચ
દ્વિજરૂપધરો ધર્મસ્ત્વાં પરીક્ષિતુમાગતઃ ।
બ્રહ્મણા પ્રેરિતશ્ચૈવ નિર્દોષશ્ચ વિહિંસિતઃ

મહેન્દ્ર ઉવાચ
તપસોપાન્જિતો ધર્મો ધર્મેણ ચ ફલં નૃપામ્ ।
કથં ફલં ચ તપસાં યદિ ધર્મઃ ક્ષયં ગતઃ

વરુણ ઉવાચ
ધર્મં જીવય ધર્મિષ્ઠે ધર્મં રક્ષ સનાતનમ્ ।
નિષ્ફલં કર્મિણાં કર્મ વિના ધર્મેણા ધાર્મિકે

પવન ઉવાચ
જગત્પૂતં કુરુ શુભે ધર્મં જૌવય સાંપ્રતમ્ ।
ધર્મે પ્રનષ્ટે તપસાં તવાપૂર્વં વિનઙ્ક્ષ્યતિ

વહ્નિરુવાચ
સ્વધર્મોપાર્જનં કર્તુમાગતાઽસિ ચ ભારતમ્ ।
વિહંસિ ધર્મમજ્ઞાત્વા પુનર્જીવય સુન્દરિ

યમ ઉવાચ
વેદોક્તકર્મકર્તણાસહં વિશ્વે વરાનને ।
ધર્માનુસારાત્ફલદો ધર્મ જીવય સત્વરમ્

દેવાનાં વચનં ક્ષુત્વા સમુત્થાય પતિવ્રતા ।
નમસ્કૃત્ય સુરેશાંશ્ચતાનુવાચ તપસ્વિની

વૃન્દોવાચ
અહં દેવા ન જાનામિ ધર્મં બ્રાહ્મણરૂપિણમ્ ।
કૃતઃ ક્ષયો મયા કોપાન્માં પરીઙિતુમાગતઃ

જીવયામિ ધ્રુવં ધર્મં યુષ્માકં ચ પ્રસાદતઃ ।
ઇત્યેવમુક્ત્વા સા વૃન્દા ચેત્યુવાચ વ્પજેશ્વર

તપઃ સત્યં યદિ મમ સત્યં ચ વિષ્ણુપૂજનમ્ ।
તેન પુણ્યેન સદ્યોઽત્ર દ્વિજો ભવતુ વિજ્વરઃ

યદિ મે ચ ભવેત્સત્યં વ્રતં સત્યં તપઃશુચિ ।
તેન પુણ્યેન સત્યેન દ્વિજો ભઓ

યદિ નારાયણઃ સત્યઃ સર્વાત્મા નિત્યવિગ્રહઃ ।
જ્ઞાનાત્મકઃ શિવઃ સત્યો દ્વિજો ભઓ

બ્રહ્મ સત્યં ચ તે દેવાઃ પ્રકૃતિઃ પરમા યદિ ।
યજ્ઞઃ સત્યસ્તપઃ સત્યં દ્વિજો ભઓ

ઇત્યેવમુક્ત્વા સા વૃન્દા ધર્મ ક્રોડે ચકાર ચ ।
તં દૃષ્ટ્વા ચ કલારૂપં રુરોદ કૃપયાસતી

એતસ્મિન્નન્તરે મૂર્તિર્ધર્મભાર્યા શુચાઽઽકુલા ।
નિપત્ય વિષ્ણુપાદે ય શિરસા ચેત્યુવાચ સા

મૂર્તિરુવાચ
હે નાથ કરુણાસિન્ધો દીનબન્ધો કૃપાં કુરુ ।
તૂર્ણં જીવય કાન્તં મે જગન્નાથ કૃપામય

પતિહીના ચ યા નારી પાપિની સા ભવાર્ણવે ।
યથાઽઽસ્યં ચક્ષુર્વિરતં પ્રાણહીના યથા તનૂઃ

મિતં દદાતિ હિ પિતા મિતં ભ્રાદા મિતં સુતઃ ।
મિતં બન્ધુર્મિતં માતા સર્વદાતા પતિઃ પ્રભુઃ

ઇત્યેવમુક્ત્વા સા દેવી તત્ર તસ્થૌ રુરોદ ચ ।
ઉવાચ વૃન્દાં ણગવાન્સર્વાત્મા પ્રકૃતેઃ પરઃ

શ્રીભગવાનુવાચ
ત્વયાઽઽયુસ્તપસા લબ્ધં યાવદાયુશ્ચ બ્રહ્મણઃ ।
તદેવ દેહિ ધર્માય ગોલોકં ગચ્છ સુન્દરિ

તન્વાઽનયા ચ તપસા પશ્ચાન્માં ચ લભિષ્યસિ ।
પશ્ચાદ્ગોલોકમાગત્ય વારાહે ચ વરાનને

વૃષભાનસુતા ત્વં ચ રાધાચ્છાયા ભવિષ્યસિ ।
મત્કલાંશશ્ચ રાયાણસ્ત્વાં વિવાહ ગ્રહીષ્યતિ

માં લભિષ્યસિ રાસે ચ ગોપીભી રાધયા સહ ।
રાધા શ્રીદામશાપેન વૃષભાનસુતા યદા

સા ચૈવ વાસ્તવી રાધા ત્વં ચ ચ્છાયાસ્વરુપિણી ।
વિવાહકાલે રાયાણસ્ત્વાં ચ ચ્છાયાં ગ્રહીષ્યતિ

ત્વાં દત્ત્વા વાસ્તવી રાધા સાઽન્તર્ધાના ભવિષ્યતિ ।
રાધૈવેતિ વિમૂઢાશ્ચ વિજ્ઞાસ્યન્તિ ॥
ચ ગોકુલે

સ્વપ્ને રાધાપદામ્ભોજં ન રિ પશ્યન્તિ બલ્લવાઃ ।
સ્વયં રાધા મમ ક્રોડે છાયા રાયાણકામિની

વિષ્ણોશ્ચ વચનં શ્રુત્વા દદાવાયુશ્ચ સુન્દરી ।
ઉત્તસ્થૌ પૂર્ણ ધર્મશ્ચ તપ્તકાઞ્ચનસંનિભઃ ॥
પૂર્વસ્માત્સુન્દરઃ શ્રીમાન્પ્રણનામ પરાત્પરમ્

વૃન્દોવાચ
દેવાઃ શૃણુત મદ્વાક્યં દુર્લઙ્ઘ્યં સાવધાનતઃ ।
ન હિ મિથ્યા ભવેદ્વાક્યં મદીયં ચ નિશામય

ક્ષયો ભવેતિ વાક્યં ચ મયોક્તં કોપભીતયા ।
વારત્રયં પુનર્વક્તું વારયામાસ ભાસ્કરઃ

સત્યે ચ પરિપૂર્ણોઽયં યથાપૂર્વો યથાઽધુના ।
ત્રિપાદશ્ચાપિ ત્રેતાયાં દ્વાપદો દ્વિપરે તથા

એકપાદશ્ચ દર્મોઽયં કલેશ્ચ પ્રથમે હરે ।
શેષે કલાષોડશાંશઃ પુનઃ સત્યે યથા પુરા

ત્રિર્નિર્ગતં મમ મુખાત્ક્ષયસ્તેન તતઃ ક્રમાત્ ।
પુનરુક્તે ચ મનસિ વારયામાસ ભાસ્કરઃ

તેનૈવ રેતુનાઽયં ચ કરિશેષે કલામયઃ ।
તથા શપ્તઃ સ્થિતો દુર્ગે કલિશેષે તથા ધ્રુવમ્

એતસ્મિન્નન્તરે નન્દ દદૃશુર્દેવતા રથમ્ ।
ગોલોકાદાગતં વેગાદતીવ સુન્દરં શુભમ્

અમૂલ્યરત્નનિર્માણં હીરહારપરિષ્કૃતમ્ ।
મણિમાણિક્યમુક્તાભિર્વસ્ત્રૈશ્ચ શ્વેતચામરૈ।

વિભૂષિતં ભૂષણૌશ્ચ રુચિરૈ સ્તનદર્પણૈઃ ।
નત્વા હરિં હરં વૃન્દા બ્રહ્માણં સર્વદેવતાઃ

સમારુઙ્ય રથં દૃષ્ટ્વા ગોલોકં ચ જગામ સા ।
દેવા જગ્મુશ્ચ સ્વસ્થાનં કિં ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મઓ મહાઓ શ્રીકૃષ્ણજન્મખઓ ઉત્તઓ નારદનાઓ ભગવન્નન્દસંઓ