બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 4.79

અથૈકોનાશીતિતમોઽધ્યાયઃ
નન્દ ઉવાચ
રાહુગ્રસ્તઃ કથં સૂર્યશ્ચન્દ્રો વાઽપિ જગત્પ્રભો ।
નેષ્ટશ્ચન્દ્રઃ કથં ભાદ્રે ચતુર્થ્યાં ચાસિતે સિતે

વેદાનાં જનકસ્ત્વં ચ કં પૃચ્છામિત્વયા વિના ।
વેદે પુરાણે ગોપ્યં યન્ન જાનન્તિ વિપશ્યિતઃ ॥
ઇતિ તદ્વચનં શ્રુત્વા ચેદં વચનમબ્રવીત્

શ્રીભગવાનુવાચ
અતથ્યં વચનં ચેદં નિષિદ્ધં વૈદિકૈરપિ ।
ક્ષમસ્વ નન્દ ભદ્રં તે પ્રશ્નમન્યં કુરુષ્વ મામ્

બિશ્વસ્તં વચનં તાત ન પ્રકાશ્યં મનીષિભિઃ ।
વિઘ્નઃ પ્રકાશે ભવતિ સતાં છિદ્રં ચ દૈવતઃ

નન્દ ઉવાચ
કથયસ્વ જગન્નાથ ન ભક્તે વવ઼ઞ્ચનં કુરુ ।
અદૃશ્યૌ ચાપિ દેવેશૌ રાહુગ્રસ્તૌ ચ પુષ્યદૌ

શ્રીભગવાનુવાચ
શૃણુ નન્દ પ્રવક્ષયામિ કથામેતાં પુરાતનીમ્ ।
યાં શ્રુત્વા નિષ્કલઙ્કશ્ચ તીર્થસ્નાયી ભવેન્નરઃ

સર્વપાતકિનં દૃષ્ટ્વા યત્પાપં લભતે નરઃ ।
આખ્યાનશ્રવણોનૈવ ભસ્મીભૂતં ભવિષ્યતિ

એકદા જમદગ્નિશ્ચ મહાકૌતૂહલાન્વિતઃ ।
રેણુકાસહિતસ્તુષ્ટો જગામ નર્મદાતટમ્

નિર્જને નર્મદાતીરે વિજહાર તયા સહ ।
નવોઢયા ચ સુન્દર્યા નવયૌવનયુક્તયા

સુવેષયા સુસ્મિતયા રત્નભૂષણયુક્તયા ।
નતયા સ્તનભારેણ શ્રોણીભારેણ મન્દયા

સુન્દરીણામતુલયા શ્વેતચમ્પકવર્ણયા ।
સુપૂર્ણચન્દ્રાનનયા કટાક્ષયુતયા તથા

અતીવસૂક્ષ્મામ્બરયા કામબાણાર્તયા વ્રજ ।
પુલકાઞ્ચિતસર્વાઙ્ગસંભોગેનાપિ મૂર્ચ્છયા

પુંસ્કોકિલયુતે રમ્યે શબ્દિતે સુમધુવ્રતે ।
સુગન્ધિવાયુસંયુક્તે પુષ્પતલ્પાન્વિતે શુભે

ચન્દનોક્ષિતસર્વાઙ્ગં વસ્ત્રમાલ્યધરં મુનિમ્ ।
મહારાસરસાઢ્યં તમુવાચ ભાસ્કરઃ સ્વયમ્

વેદકર્તુઃ પ્રપૌત્રસ્તવં બ્રહ્મણશ્ચ જગત્વતેઃ ।
ચતુર્વેદવિધેયેષુ સુનિષ્ણાતઃ સદા શુચિઃ

વેદાઙ્ગકર્તા ધર્મજ્ઞઃ શ્રેષ્ઠો વેદવિદાં વરઃ ।
મહાતપસ્વી તેજસ્વી બ્રહ્મચારી ચ સુવ્રતી

યુષ્મદ્વિધોક્તં શાસ્ત્રં ચ પઠિત્વાઽન્યશ્ચ પણ્ડિતઃ ।
વેદપ્રણિહિતો ધર્મો હ્યધર્મસ્તદ્વિપર્યયઃ

ધર્મ ત્યજતિ ધર્મજ્ઞો હ્યધર્મેણ રતઃ કથમ્ ।
દિવામૈથુનદોષં ચ વક્તિ વેદો વિશેષતઃ

અહં ચ ધર્મિણાં સાક્ષી તેન ત્વાં કથયામિ તે ।
સૂર્યસ્ય વચનં શ્રુત્વા તત્યાજ મૈથુનં દ્વિજઃ

દૃષ્ટ્વા પુરો વિપ્રરૂપં સૂર્ય તેજસ્વિનં સુરમ્ ।
ઉવાચ સૂર્ય રક્તાસ્યઃ કોપલજ્જાસમન્વિતઃ ॥
રેણુકા લજ્જિતા તત્ર વિધાર્ય વાસસી સતી

જમદગ્નિરુવાચ
કો ભવાન્પણણ઼ડિતંમન્યો ન ત્વદન્યોઽસ્તિ પણ્ડિતઃ ।
અહં ભૃગોર્ભગવતઃ શિષ્યસ્ત્વં કશ્યપસ્ય ચ

ચતુર્વેદાંશ્ચ જાનામિ ધર્માધર્મનિરૂપણો ।
વેદપ્રણિહિતો ધર્મે હ્યધર્મસ્તદ્વિપર્યયઃ

અજ્ઞાની પુરુષઃ શશ્વજ્જડિતશ્ચ સ્વકર્મણા ।
તેજીયસાં ન દોષાય વઙ્નેઃ સર્વભુજો યથા

અન્યે ભવાંશ્ચ ધર્મશ્ચ સાક્ષી સર્વે ચ કર્મણામ્ ।
ફલદાતા ચ શાસ્ત્રજ્ઞો યતસ્ત્વત્તનયઃ સદા

ન વૈષ્ણવાનાં શાસ્તારો યૂયમસ્માકમેવ ચ ।
ન વાસુદેવભક્તાનામશુભં વિદ્યતે ક્વચિત્

હરેઃ સુદર્શનં ચક્રં શશ્વદ્રક્ષતિ વૈષ્ણવાન્ ।
નારાયણશ્ચ ભગવાન્સ્વયં બ્રહ્મા ચ શંકરઃ

શાસ્તા યમશ્ચ નાસ્માકં ત્વં વૈ નાપિ દિવાકર।
રાજપુત્રો યથા સ્થાને વયં સ્વચ્છન્દગામિનઃ

શક્તોઽહં ભસ્મસાત્કર્તું યમં સર્વસુરાંસ્તથા ।
મહેન્દ્રપ્રભૃતીન્સૂર્ય ક્ષણેનૈવાવલીલયા

કસ્ત્વં ધર્મપ્રવક્તા મે યાહિ સ્વસ્થાનમેવ ચ ।
મમ શાસ્તા તુ ભગવાઞ્છ્રીકૃષ્ણઃ પ્રકૃતેઃ પરઃ

અદ્ય મે નિર્જને સ્થાને રસભઙ્ગસ્ત્વયા કૃતઃ ।
મમ શાપાત્પાપ દૃશ્યો રાહુગ્રસ્તો ભવિષ્યસિ

દ્રષ્ટું ત્વાં યે ઘનાઃ સર્વે દૂરીભૂતા ભવન્તિ તે ।
ત્વામાચ્છન્નં કરિષ્યન્તિ વાયુના પ્રેરિતાસ્તથા

સ્વતેજસા ભવાન્ગર્વાદ્ધતતેજા ભવિષ્યસિ ।
મેઘાચ્છન્નઃ સ્વલ્પતેજા રાહુગ્રસ્તો ભવાન્ભવ

બ્રાહ્મણસ્ય વચઃ શ્રુત્વા ભગવાન્ભાસ્કરઃ સ્વયમ્ ।
તતઃ પુટાઞ્જલિર્ભૂત્વા તુષ્ટાવ મુનિપુંગવમ્

ભાસ્કર ઉવાચ
અવધ્યાઃ સર્વે ધર્મજ્ઞ ધન્યા માન્યાઃ પુરસ્કૃતાઃ ।
નારાયણશ્ચ ભગવાઞ્છંભુર્બ્રહ્મા સ્વયં પ્રભુઃ

ગણેશાશ્ચાપિ શેષશ્ચ ધર્મશ્ચાપિ સનાતનઃ ।
સ્તુવાન્તિ બ્રહ્મણં સર્વે વિપ્રરૂપી જનાર્દનઃ

વિપ્રદત્તશ્ચ યો બ્રહ્મન્વયમસ્મન્મુખો દ્વિજઃ ।
હુતાશનશ્ચ દ્વિમુખાઃ સુરાઃ સર્વે દ્વિજો વરઃ

ક્ષમસ્વ વૈષ્ણવઃ શુદ્ધઃ સ્વધર્મ સ સમાચર ।
વૈષ્ણવાનાં કૃતઃ કોપો હૃદિ યેષાં જનાર્દનઃ

અસ્માભિઃ પૂજિતા વિપ્રા યુષમાભિઃ પૂજિતાઃ સુરાઃ ।
પરસ્પરં સ્નેહપાત્રં ચેદમાચરણં દ્વિજ

અહમેવં ત્વયા શપ્તો મયા શપ્તો ભવાન્ભવ ।
અન્યથા માં વદન્ત્યેવં સૂર્ય નિસ્તેજસં જનાઃ

પરાભૂતઃ ક્ષત્રિયેણ ભવિષ્યસિ દ્વિજેશ્વર ।
મરણં ક્ષત્રિયાસ્ત્રેણ ભવતશ્ચ ભવિષ્યતિ

સૂર્યસ્ય વચનં શ્રુત્વા ચુકોપ બ્રાહ્મણઃ પુનઃ ।
તં શશાપાતિરક્તાસ્યઃ શંભુના નિર્જિતો ભવાન્

ઉભયોઃ કલહં જ્ઞાત્વા કશ્યપેન સહ વ્રજ ।
આજગામ સ્વયં બ્રહ્મા વિધાતા જગતામપિ

આગત્ય બ્રહ્મા સંત્રસ્તં બોધયામાસ ભાસ્કરમ્ ।
મુનિશ્રેષ્ઠં ચ ધર્મજ્ઞં ધર્મજ્ઞાનાં ગુરોર્ગુરુઃ

બ્રહ્મોવાચ
ક્ષમસ્વ ભાસ્કર ત્વં ચ સાક્ષાન્નારાયણો ભવાન્ ।
યુષ્માકં પરિપાલ્યશ્ચાપ્યવધ્યો બ્રાહ્મણાઃ સદા

અહં કરોમિ ભવતો વિપ્રશાપાન્તમુલ્બણમ્ ।
અત્રાહમાગતસ્ત્રસ્તો ભૃગુણા પ્રેરિતસ્તતઃ

સ્ફુટોઽહં પ્રેરિતશ્ચાપિ કશ્યપેન મરીચિના ।
શાન્તો ભવ સુરક્ષેષ્ઠ સાક્ષીત્વં સર્વકર્મણામ્

કુત્રચિદ્દિવસે બ્રહ્મંસ્ત્વં તત્ર કુત્રચિત્ક્ષણમ્ ।
ભવિષ્યસિ ઘનાચ્છન્નઃ સદ્યો મુક્તો ભવિષ્યસિ

ન્યૂનાતિરક્તે વર્ષે ચ રાહુગ્રસ્તો ભવિષ્યસિ ।
તત્રાદૃશ્યશ્ચ કેષાંચિત્પુણ્યદૃશ્યો હિ કસ્યચિત્

અન્યથા સર્વકાલેન પુણ્યદૃશ્યો ભવાન્ભુવિ ।
ત્વાં દૃષ્ટ્વા ચ નમસ્કૃત્ય સર્વે નિષ્પાપિનો જનાઃ

જન્મસપ્તાષ્ટરિઃ ફાઙ્કચતુર્થે દશમે તથા ।
જન્મર્ક્ષે નિધનૈ નણામદૃશ્યસ્ત્વં ભવિષ્યસિ

અસ્તકાલે ઘનાચ્છન્ને મધ્યાહનસ્થે જલેઽપિ વા ।
અર્ધોદિતે ચ કાને ચ પાપદૃશ્યો ભવિષ્યસિ

ભાર્યાદુઃખનિમિત્તેન ભાર્યયા હેતુભૂતયા ।
શ્વશુરેણ શાલકેન હતતેજા ભવિષ્યસિ

અન્યથા તવ તેજશ્ચ સંજ્ઞા સહિતુમક્ષમા ।
માલીસુમાલિયુદ્ધે ચ શંભુના ત્વં પરાચિતઃ

ઇત્યેવમુક્ત્વા સૂર્ય ચ બોધયામાસ બ્રાહ્મણમ્ ।
નમ્રં શાપપરાભૂતં લજ્જિતં કોપિતં વ્રજ

હે વિપ્ર શ્વગૃહં ગચ્છ ગચ્છ વત્સ યથાસુખમ્ ।
ત્વત્તેજસા ક્ષણેનૈવ ભસ્મીભૂતં ભવેજ્જગત્

સૂર્યસ્ત્વત્પરિપાલ્યશ્ચ ભવાન્સૂર્યસ્ય નિત્યશઃ ।
પરસ્પરં ચ પૂજ્યશ્ચ સંબન્ધઃ પોષ્યપોષ્કઃ

હર્યશેન ક્ષત્રિયેણ કાર્તવીર્યાર્જુનેન ચ ।
ભવિષ્યસિ ન સંદેહઃ પરાભૂતો દ્વિજો મૃતઃ

પુરા તે પ્રાક્તનં સર્વ કદાચિન્ન હિ ખણ્ડિતમ્ ।
નારાયણાશ્ચ સ્વાંશોન તવ પુત્રો ભવિષ્યતિ

ત્રિઃ સપ્તકૃત્વો જગતીં નિઃક્ષત્રાં ચ કરિષ્યતિ ।
મૃત્યુસ્તે યશસો બીજં ભદિષ્યતિ મહીતલે

ઇત્યેવમુક્ત્તા બ્રહ્મા ચ યયૌ ગેહં વ્રજેશ્વર ।
પ્રયયૌ જમદગ્નિશ્ચ ભાસ્કરશ્ચ સ્વમન્દિરમ્

ઇત્યેવં કથિતં તાત આખ્યાનં પુણ્યકારકમ્ ।
રાહુગ્રસ્તો ભાસ્કરશ્ચાપ્યદૃશ્યો યેન હેતુના

ચતુર્થ્યામુદિતશ્ચન્દ્રો ભાદ્રે માસિ સિતાસિતે ।
અદૃશ્યો નષ્ટરૂપશ્ચ શ્રૂયતાં યેન હેતુરા

રાહુગ્રસ્તઃ કલઙ્કી વા પુરાશપ્તો મયા પિતઃ ।
સર્વ ત્વાં કથયિષ્યામિ કથામેતાં પુરાતનીમ્

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મઓ મહાઓ શ્રીકૃષ્ણજન્મખઓ ઉત્તઓ નારદનાઓ ભગવન્નન્દસંઓ ॥
એકોનાશીતિતમોઽધ્યાયઃ