બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 4.64

અથ ચતુઃષષ્ટિતમોઽધ્યાયઃ
નારાયણ ઉવાચ
સર્વ કૃત્વા પરામર્શં સત્યકશ્ચ પુરોહિતઃ ।
બુદ્ધિમાઞ્છુક્રશિષ્યશ્ચ તમુવાચ હિતં મુને

સત્યક ઉવાચ
ભયં ત્યજ મહાભાગ ભયં કિં તે મયિ સ્થિતે ।
કુરુ યાગં મહેશસ્ય મર્વારિષ્ટવિનાશનમ્

યાગો ધનુર્મખો નામ બહ્વન્નો બહુદક્ષિણઃ ।
દુઃશપ્નાનાં નાશકરઃ શત્રુભીતિવિનાશકઃ

આધ્યાત્મિકમાધિદૈવમાધિભૌતિકમુત્કટમ્ ।
એષાં ત્રિવિધોત્પાતાનાં ખણ્ડનો ભૂતિવર્ધંનઃ

યાગે સમાપ્તે શંભુશ્ચ જરામૃત્યુહરં વરમ્ ।
દદાતિ સાક્ષાદ્ભવતિ દાતા ચ સર્વસંપદામ્

ચકારેમં ચ યાગં ચ પુરા બાણો મહાબલઃ ।
નન્દી પરશુરામશ્ચ ભલ્લશ્ચ બલિનાં વરઃ

પુરા દદૌ ધનુરિદં શિવો નન્દીશ્વરાય ચ ।
યાગેન ભૂત્વા સિદ્ધઃ સ દદૌ બાણાય ધાર્મિકઃ

કૃત્વા યાગં મહાસિદ્ધો દદૌ રામાય પુષ્કરે ।
તુભ્યં દદૌ પરશુરામઃ કૃપયા ચ કૃપાનિધિઃ

સહસ્રહસ્તપરિમિતં દૈર્ધ્યેઽતિકઠિનં નૃપ ।
દશહસ્તપ્રશસ્તં ચ શંકરેચ્છાવિનિર્મિતમ્

પશુપતેઃ પશુપતં યુક્તયાનેન દુર્વહમ્ ।
સર્વે ભઙ્ક્તું ન શક્તાશ્ચ દેવં નારાયણં વિના

યાગે ચ ધનુષઃ પૂજાં શંકરસ્ય તુ શંકરે ।
કુરુ શીઘ્રં શુભાર્થં ચ સર્વાન્કુરુ નિમન્ત્રણમ્

અસ્મિન્યાગે ધનુર્ભઙ્ગો ભવેદ્યદિ નરાધિપ ।
વિનાશો યજમાનસ્ય ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ

ભગ્ને ધનુષિ યાગશ્ચ ભગ્નો ભવતિ નિશ્ચિતમ્ ।
ફલં દદાતિ કો વાઽત્ર ચાનિષ્પન્ને ચ કર્મણિ

બ્રહ્મા ચ ધનુષો મૂલે મધ્યે નારાયણઃ સ્વયમ્ ।
અગ્રે ચોગ્રપ્રતાપશ્ચ મહાદેવો મહામતે

ધનુર્હિ ત્રિવિકારં ચ સદ્રત્નખચિતં વરમ્ ।
ગ્રીષ્મમધ્યાઙ્નમાર્તંણ્ડપ્રભાપ્રચ્છન્નકારણ્

અશક્તશ્ચ નમયિતુમનન્તશ્ચ મહાબલઃ ।
સુર્યશ્ચ કાર્તિકેયશ્ચ કા કથાઽન્યસ્ય ભૂમિપ

ત્રિપુરારિઃ પુરાઽનેન જઘાન ત્રિપુરં મુદા ।
નિર્ભયં કુરુ સ્વચ્છન્દં મઙ્ગલાર્હ મહોત્સવમ્

મત્યકસ્ય વચઃ શ્રુત્વા ચન્દ્રવંશવિવર્ધનઃ ।
ઉવાચ કંસઃ સર્વાર્થે સતતં ચ હિતૈષિણમ્

કંસ ઉવાચ
વસુદેવગૃહે જજ્ઞે મદ્વધી કુરનાશનઃ ।
સ્વચ્છન્દં નન્દગેહે ચ વર્ધતે નન્દનન્દનઃ

મદ્વન્ધુવર્ગાઞ્છૂરાંશ્ચ મન્ત્રિણઃ સુવિશારદાન્ ।
ભગિનીં પૂતનાં પૂતાં જઘાન બાલકો બલી

ગોવર્ધનં દધાર્રકકરેણ બલવર્ધનઃ ।
મહેન્દ્રસ્ય ચ શૂરસ્ય ચકાર ચ પરાભવમ્

બ્રહ્માણં દર્શયામાસ બ્રહ્મરૂપં ચરાચરમ્ ।
નિવહં બારવત્સાનાં ચકાર કૃત્રિમં મુદા

તમેવ બલિનં હન્તું મન્ત્રણાં કુરુ સત્યક ।
મમ શત્રુર્વિના તેન નાસ્તિહ ધરણીતલે

નહિ સ્વર્ગે ન પાતાલે ત્રિષુ લોકેષુ નિશ્ચિતમ્ ।
સન્તિ સન્તશ્ચ રાજાનઃ સર્વત્ર મમ બાન્ધવાઃ

મહાતપસ્વી બ્રહ્મા ચ તપસ્વીં શંકરઃ સ્વયામ્ ।
વિષ્ણુઃ સર્વત્ર સર્વાત્મા સમદર્શો સનાતનઃ

નન્દપુત્રં નિહત્યાહં ત્રિષુ લોકેષુ પૂજિતઃ ।
માર્વભૌમો ભવિષ્યામિ સપ્તદ્વીપેશ્વરો મહાન્

સ્વર્ગે નિહત્ય શક્રં ચ દુર્બલં દૈત્યનિર્જિતમ્ ।
ભવિષ્યામિ મહેન્દ્રશ્ચ તત્ર નિર્જિત્ય ભાસ્કરમ્

યક્ષ્મગ્રસ્તં ચ ચન્દ્રં ચ મમૈવ પૂર્વપૂરુષમ્ ।
વાયું કુબેરં વરુણં યમં જેષ્યામિ નિશ્ચિતમ્

ગચ્છ નન્દવ્રજં શીઘ્રં નન્દં ચ નન્દનન્દનમ્ ।
તદ્ભ્રાતરં ચ બલિનં બલમાનય સંપ્રતમ્

કંસસ્ય વચનં શ્રુત્વા તમુવાચ સ સત્યકઃ ।
હિતં સત્યં નીતિસારં પરં સામયિકં તથા

સત્યક ઉવાચ
અક્રૂરમુદ્ધવં વાઽપિ વસુદેવમથાપિ વા ।
પ્રસ્થાપય મહાભાગ નન્દવ્રજમભીપ્સિતમ્

સત્યકસ્ય વચઃ શ્રુત્વા વસન્તં તત્ર સંસદિ ।
સ્વર્ણસિંહાસનસ્થં ચ વસુદેવમુવાચ સઃ

કંમ ઉવાચ
તત્તવજ્ઞો નીતિશાસ્ત્રાણાં ત્વમુપાયવિશારદઃ ।
વ્રજ નન્દવ્રજં બન્ધો વસુદેવ મુતાલયમ્

વૃષભાનં ચ નન્દં ચ બલં ચ નન્દનન્દનમ્ ।
શીઘ્રમાનય યજ્ઞેઽત્ર સર્વં ગોકુલવાસિનમ્

ગૃહીત્વા પત્રિકાં દૂતા ગચ્છન્તુ ચ ચતુર્દિશ્મ્ ।
નૃપાન્મુનિગણાન્સર્વાન્કર્તું વિજ્ઞાપનં મુદા

નૃપસ્ય વચનં શ્રુત્વા શુષ્કકણ્ઠોષ્ઠતાલુકઃ ।
ઉવાચ વચનં બ્રહ્મન્ હૃદયેન વિદૂષતા

વસુદેવ ઉવાચ
નિયુક્તમત્ર રાજેન્દ્ર ગમનં મમ સાંપ્રતમ્ ।
વિજ્ઞાપિતું નન્દવ્રજં નન્દં વા નન્દનન્દનમ્

યદ્યાયાતો નન્દપુત્રો યાગો તે ચ મહોત્સવે ।
અવશ્યં તદ્વિરોધશ્ચ ભવિષ્યતિ ત્વયા સહ

તમહં ચ સમાનીય કારયિષ્યામિ સંયુતમ્ ।
ઇતિ મે ન હિ ભદ્રં ચ વિધ્નસ્તસ્ય તવાપિ ચ

પિત્રાઽઽનોતો મૃતઃ કૃષ્ણ ઇતિ સર્વો વદિષ્યતિ ।
વસુદેવઃ સુતદ્વારા જઘાન નૃપમેવ ચ

દ્વયોરેકતરસ્યાપિ સદ્યો મૃત્યુર્ભવિષ્યતિ ।
પતિષ્યન્તિ ચ શૂરાશ્ચ નાસ્તિ યુદ્ધં નિરામિષમ્

વસુદેવવચઃ શ્રુત્વા રક્તપઙ્કચલોચનઃ ।
ખડ્ગં ગૃહીત્વા તં હન્તું પ્રયયૌ નૃપતીશ્વરઃ

હાહેતિ કૃત્વા પુત્રં ચ વારયામાસ તત્ક્ષણમ્ ।
ઉગ્રસેનો મહારાજમતીવ બલવાન્મુને

સ્વપીઠાદ્વસુદેવશ્ચ કોપાવિષ્ટો ગૃહં યયૌ ।
અક્રૂરં પ્રેરયામાસ ગન્તું નન્દવ્રજં નૃપઃ

દૂતાન્પ્રસ્થાપયામાસ શીઘ્રં પ્રતિદિશં તથા ।
આયયુર્મુનયઃ સર્વે નૃપશ્ચ સપરિચ્છદા

દિક્પાલાશ્ચ સુરાઃ સર્વે બ્રાહ્મણાશ્ચ તપસ્વિનઃ ।
સનકશ્ચ સનન્દશ્ચ વોઢુઃ પઞ્ચશિખસ્તથા

સનત્કુમારો ભગવાન્પ્રજ્વલન્બ્રહ્મતેજસા ।
કપિલશ્ચાસુરિઃ પૈલઃ સુમન્તુશ્ચ સનાતનઃ

પુલહશ્ચ પુલસ્ત્યશ્ચ ભૃસુશ્ચ ક્રતુરઙ્ગિરાઃ ।
મરીચિઃ કશ્યપશ્ચૈવ દક્ષોઽત્રિશ્ચ્યવનસ્તથા

ભરદ્વાજશ્ચ વ્યાસશ્ચ ગૌતમશ્ચ પરાશરઃ ।
પ્રચેતાશ્ચ વસિષ્ઠશ્ચ સંવર્તશ્ચ બૃહસ્પતિઃ

કાત્યાયનો યાજ્ઞવલ્ક્યોઽપ્યુત્તઙ્કઃ સૌભરિસ્તથા ।
પર્વતો દેવલશ્ચૈવ જૈગીષવ્યશ્ચ જૈમિનિઃ

વિશ્વામિત્રશ્ચ સુતપાઃ પિપ્પલઃ શાકટાયનઃ ।
જાબાલિર્જાઙ્ગલિશ્ચૈવ પિશલિશ્ચ શિલાલિકઃ

આસ્તૌકશ્ચ જગત્કારુસ્તથા કલ્યાણમિત્રકઃ ।
દુર્વાસા વામદેવશ્ચ ઋષ્યશ્રૃઙ્ગો વિભાણ્ડકઃ

પથિઃ કવિઃ કણાદશ્ચ ગૌશિકઃ પાણિનિસ્તથા ।
કૌત્સોઽદ્યમર્ષણશ્ચૈવ વાલ્મીકિર્લોમહર્ષણઃ

માર્કણડેયો મૃકણ્ડુશ્ચ પર્શુરામશ્ચ સાંકૃતિઃ ।
અગસ્ત્યશ્ચ તથા વાન્તસ્તથાઽન્યે મુનયો મુને

સશિષ્યાશ્ચ સપુત્રાશ્ચ બ્રાહ્મણાશ્ચ તપસ્વિનઃ ।
જરાસંધો દન્તવક્રો દામ્ભિકો દ્રવિડાધિપઃ

શિશુપાલો ભીષ્મકશ્ચ ભગદત્તશ્ચ મુદ્ગલઃ ।
ધાર્તરાષ્ટ્રો ધૂમકેશો ધૂમ્રકેતુશ્ચ શમ્બરઃ

શલ્યઃ સત્રાજિતઃ શઙ્કુર્નૃપાશ્ચાન્યે મહાબલાઃ ।
ભીષ્મો દ્રોણઃ કૃપાચાર્યો હ્યશ્વત્થામા મહાબલાઃ

ભૂરિશ્રવાશ્ચ શાલ્વશ્ચ કૈકેયઃ કૌશલસ્તથા ।
સર્વાન્સંભાષયામાસ મહારાજો યથોચિતમ્
સત્યકો યજ્ઞદિવસે ચકાર ચ શુભક્ષણમ્

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મઓ મહાઓ શ્રીકૃષ્ણજન્મખઓ ઉત્તઓ નારદનાઓ કંસયજ્ઞ-
કથાનં નામ ચતુઃષષ્ટિતમોધ્યાયઃ