બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 4.55

ૐ તત્સદ્બ્રહ્મણે નમઃ।
શ્રીમદ્દ્વૈપાયનમુનીપ્રણીતં-
બ્રહ્મવૈવર્તપુરાણમ્।
અથ શ્રીકૃષ્ણજન્મખણ્ડસ્યોત્તરાર્ધઃ।
અથ પઞ્ચપઞ્ચાશત્તમોઽધ્યાયઃ।
નારાયણ ઉવાચ
સ એવ ભગવાન્કૃષ્ણઃ સર્વાત્મા પુરુષઃ પરઃ ।
દુરારાધ્યોઽતિસાધ્યશ્ચ સર્વારાધ્યઃ સુખપ્રદઃ

નિજભક્તાતિસાઘ્યશ્ચાભક્તસ્યાસાધ્ય એવ ચ ।
શશ્વદ્દૃશ્યઃ સ્વભક્તસ્યાભક્તસ્યાદૃશ્ય એવ ચ

દુર્જ્ઞેયં તસ્ય ચરિતં કાર્યં હૃદયમેવ ચ ।
બદ્ધાસ્તન્માયયા સર્વે મોહિતાશ્ચ દુરન્તયા

યદ્ભયાદ્વાતિ વાતોઽયં કૂર્મં ધત્તે નિરાશ્રયઃ ।
કૂર્મોઽનન્તં વિધત્તે ચ યદ્ભયેન નિરન્તરમ્

બિભર્તિ શેષો વિશ્વં ચ યદ્ભયેન ચ નારદ ।
સહસ્રશીર્ષા પુરુષઃ શિરમશ્ચૈકદેશતઃ

સપ્તસાગરસંયુક્તા સપ્તદ્વીપા વસુંધરા ।
શૈલકાનનસંયુક્તા પાતાલાઃ સપ્ત એવ ચ

સપ્તસ્વર્ગાશ્ચ વિવિધા બ્રહ્મલોકસમન્વિતાઃ ।
એવં વિશ્વં ત્રિભુવનં કૃત્રિમં પરિકીર્તિતમ્

યદ્ભયેન વિધાત્રાચ પ્રતિસૃષ્ટૌ ચ નિર્મિતમ્ ।
એવં વિશ્વાન્યસંરવ્યાનિ લોમકૂપૈર્મહાન્વિરાટ્

યદ્ભયેન વિધત્તે ચ યદન્નો ધ્યાયતે હિ યમ્ ।
વિષ્ણુઃ પાતિ ચ સંસારં યદ્ભયેન કૃપાનિધિઃ

કાલાગ્નિરુદ્રો યદ્ભીતઃ કાલઃ સંહરતે પ્રજાઃ ।
મૃત્યુંજયો મહાદેવો યદ્ભયાદ્ધ્યાયતે ચ યમ્

ષડ્ગુણૈરનુરાગૈશ્ચ વિરાગી વિરતઃ સદા ।
યદ્ભયેન દહત્યગ્નિઃ સૂર્યસ્તપતિ યદ્ભયાત્

યદ્ભયાદ્વર્ષતીન્દ્રશ્ચ મૃત્યુશ્ચરતિ જન્તુષુ ।
યદ્ભયેન યમઃ શાસ્તા પાપિનીં ધર્મ એવ ચ

ધત્તે ચ ધરણી લોકાન્યદ્ભયેન ચરાચરાન્ ।
સૂયતે પ્રકૃતિઃ સૃષ્ટૌ યદ્ભયાન્મહદાદિકમ્

દુર્જ્ઞેયં તદભિપ્રાયં કો વા જાનાતિ પુત્રક ।
યત્પ્રભાવં ન જાનન્તિ બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશ્વરાઃ

કથં જાનામિ તચ્ચેષ્ટામહં વત્સ સુમન્દધીઃ ।
કથં જગામ મથુરાં ત્યક્ત્વા વૃન્દાવનં વનમ્

કથં તત્યાજ ગોપીશ્ચ રાધાં પ્રાણાધિકાં પ્રિયામ્ ।
યશોદાં બાન્ધવાદીંશ્ચ નન્દં વ નન્દનન્દનઃ

દર્પહા દર્પદઃ સોઽપિ સર્વેષાં સર્વદઃ સદા ।
બભઞ્જ રાધાદર્પં ચ સુદામ્નઃ શાપકારણાત્

અન્યેષાં ભાવનાહેતોર્બ્રહ્મપ્રાપ્તિસ્તથા ભવેત્ ।
એવં કિંચિદ્વિતર્કં ચ કુરુતે કમલોદ્ભવઃ

ચકાર દર્પભઙ્ગં ચ મહાવિષ્ણુઃ પુરા વિભુઃ ।
બ્રહ્મણશ્ચતથા વિષ્ણોઃ શષેસ્ય ચ શિવસ્ય ચ

ધર્મસ્ય ચ યમસ્યાપિ સામ્બસ્ય ચન્દ્રસૂર્યયોઃ ।
ગરુડસ્ય ચ વહ્નેશ્ચ ગુરોર્દુર્વાસસસ્તથા

દૌવારિકસ્ય ભક્તસ્ય જયસ્ય વિજયસ્ય ચ।
સુરાણમસુરાણાં ચ ભવતઃ કામશક્રયોઃ

લક્ષ્મણસ્યાર્જુનસ્યાપિ બાણસ્ય ચ ભૃગોસ્તથા ।
સુમેરોશ્ચ સમુદ્રાણાં વાયોશ્ચ વરુણસ્ય ચ

સરસ્વત્યાશ્ચ દુર્ગાયાઃ પદ્માયાશ્ચ ભુવસ્તથા ।
સાવિત્ર્યાશ્ચૈવ ગઙ્ગાયા મનસાયાસ્તથૈવ ચ

પ્રાણાધિષ્ઠાતૃદેવ્યશ્ચ પ્રિયાયાઃ પ્રાણતોઽપિ ચ ।
પ્રાણાધિકાયા રાધાયા અન્યેષામપિ કા કથા

હ્રત્વા દર્પં ચ સર્વેષાં પ્રસાદં ચ ચકાર સઃ ।
કર્તા હર્તા પાલયિતા સ્રષ્ટા સ્રષ્ટુશ્ચ સર્વતઃ

યં સ્તોતુમીશો નાલં ચ પઞ્ચવક્ત્રૈસ્તુ શંકરઃ ।
સ્તોતું નાલં ચતુર્વક્ત્રો વિધાતા જગતામપિ

સ્તોતું નાલમનન્તશ્ચ સહસ્રવદનૈરહો ।
સ્વયં વિષ્ણુર્વિશ્વવ્યાપી નાલં સ્તોતું જનાર્દનઃ

મહાવિરાણ્ન શક્તોઽપિ યં સ્તોતું પરમેશ્વરમ્ ।
કમ્પિતા યસ્ય પુરતઃ પ્રકૃતિઃ પરમાત્મનઃ

સરસ્વતી જડીભૂતા યં સ્તોતું પરમેશ્વરમ્ ।
મહિમાનં ન જાનન્તિ વેદા યસ્ય ચ નારદ

ઇત્યેવં કથિતો બ્રહ્મન્પ્રભાવઃ પરમાત્મનઃ ।
નિર્ગુણસ્ય ચ કૃષ્ણસ્ય કિં ભુયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મઓ મહાઓ શ્રીકૃષ્ણજન્મખઓ ઉત્તરાર્ધે નારદનાઓ શ્રીકૃષ્ણપ્રભાવ-
વર્ણનં નામ પઞ્ચપઞ્ચશાત્તમોઽધ્યાયઃ