બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 4.39

॥ શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ ॥
ઇતિ સ્તુત્વા હિમગિરિર્વસતઃ શઙ્કરસ્ય ચ ॥
ઉવાસ પુરતો દૂરે લબ્ધાજ્ઞઃ સર્વસંમતઃ

મધુપર્કાદિકં તસ્મૈ પ્રદદૌ ભક્તિપૂર્વકમ્ ॥
મુનીન્સંપૂજયામાસ તતઃ શઙ્કરપાર્ષદાન્

તદા તત્ર સમાગત્ય મેનકા સ્ત્રીગણૈઃ સહ ॥
દદર્શ વટમૂલસ્થં શઙ્કરં ચન્દ્રશેખરમ્

ઈષદ્ધાસ્યપ્રસન્નાસ્યં વસન્તં વ્યાઘ્રચર્મણિ ॥
મધ્યે મુનિગણાનાં ચ જ્વલન્તં બ્રહ્મતેજસા

યથાઽઽકાશે તારકાણાં દ્વિજરાજં વિરાજિતમ્ ॥
પરમાહ્લાદકં રૂપં કંદર્પકોટિસન્નિભમ્

વિહાય વાર્દ્ધકાવસ્થાં દધતં નવયૌવનમ્ ॥
અતીવ સુન્દરં રમ્યં ચિત્તચોરં ચ યોષિતામ્

કામં કામાતુરાણાં ચ સતીનાં ચ સુતં યથા ॥
વૈષ્ણવાનાં મહાવિષ્ણું શૈવાનાં ચ સદાશિવમ્

શક્તિસ્વરૂપં શાક્તાનાં સૌરાણાં સૂર્યરૂપિણમ્ ॥
કાલસ્વરૂપં દુષ્ટાનાં શિષ્ટાનાં પરિપાલકમ્

કાલકાલસમં મૃત્યોર્મૃત્યુમૃત્યુ ભયાનકમ્ ॥
વ્યાઘ્રચર્મ ચારુવસ્ત્રં બભૂવ ભસ્મ ચંદનમ્

સર્પાઃ સુંદરમાલ્યાનિ કસ્તૂરી યા વિષપ્રભા ॥
જટાસુ લલિતા ચૂડા ચંદ્રસ્ત્વલિકચંદનમ્

સુચાર્વી માલતીમાલા ગંગાધારા મનોહરા ॥
અસ્થિમાલા રત્નમાલા ધત્તૂરં ચારુચંપકમ્

એકીભૂતં પંચવક્ત્રં નેત્રયુગ્માબ્જશોભિતમ્ ॥
શરત્પાર્વણચંદ્રાભં પ્રચ્છાદ્ય દીપ્તમુત્તમમ્

બંધુજીવવિનિંદ્યૈકમોષ્ઠાધરમનોહરમ્ ॥
શ્વેતશ્ચન્દ્રો વૃષેંદ્રશ્ચ ભૂતાદ્યા નર્તકા ઇવ

સદ્યો વ્યતિક્રમં સર્વં મહેશસ્ય મહેશ્વરિ ॥
દૃષ્ટ્વૈવં શિવરૂપં ચ મેના તુષ્ટા બભૂવ હ

કાશ્ચિન્નિમેષરહિતાઃ કામેન પુલકાંચિતાઃ ॥
અતિકામાતુરાઃ સત્યઃ પ્રાપુર્મૂર્ચ્છાં ચ કાશ્ચન ॥

કાશ્ચિદ્વિનિંદ્ય કાંતાંશ્ચ પ્રશશંસુર્મહેશ્વરમ્ ॥
મનોરથેન મનસા સમાશ્લિષ્યંતિ કાશ્ચન

કાચિન્માનસિકં કામાત્કુર્વન્તી ચુમ્બનં મુદા ॥
ધ્રુવં કામં કરિષ્યામો વયં ચ કામસાગરે

અસ્માકમેવ ભર્તા ચેત્પરત્રૈવ યશો ભવેત્ ॥
ઇહૈવં કિં કરિષ્યામો વયં કાંતૈરતૈરલમ્

દૃષ્ટ્વા તમેવં સુચિરમિતિ જલ્પંતિ કાશ્ચન ॥
કાશ્ચિદ્દૃષ્ટ્વા શિવં કિંચિન્મુખમાચ્છાદ્ય વાસસા

સસ્મિતા વક્રનયનાઃ પશ્યંત્યેવ પુનઃપુનઃ ॥
વયં ગૃહં ન યાસ્યામો યાસ્યામઃ શિવસન્નિધિમ્

શરત્સુધાંશુવદનં દ્રક્ષ્યામોઽહર્નિશં મુદા ॥
સંસારં ન કરિષ્યામઃ પ્રવિશામો હુતાશનમ્

ભવિતા નઃ શિવઃ સ્વામીત્યેવં જલ્પંતિ કાશ્ચન ॥
અહો પુણ્યવતી દુર્ગા શ્લાઘ્યતે જન્મ ભારતે

યસ્યા અયં શિવઃ સ્વામીત્યેવં જલ્પંતિ કાશ્ચન ॥
મુદા મેના શિવં દૃષ્ટ્વા ગૃહં તાભિર્જગામ હ

શિવં સંપૂજ્ય શૈલેંદ્રઃ પ્રણમ્ય સ્વગૃહં યયૌ ॥
કૃત્વાઽનુમાનં રહસિ ગિરીશો મેનયા સહ

દુર્ગાં પ્રસ્થાપયામાસ શિવાય શિવસન્નિધિમ્ ॥
પાર્વતી સખિભિઃ સાર્દ્ધં વેષં કૃત્વા મનોહરમ્

ભાવાનુરક્તા હર્ષેણ જગામ શિવસંનિધિમ્ ॥
દૃષ્ટ્વા શિવા શિવં શાંતં પ્રસન્નવદનેક્ષણમ્

સપ્તપ્રદક્ષિણં કૃત્વા સસ્મિતા પ્રણનામ સા ॥
અનન્યભાવં ગુણિનમપરં જ્ઞાનિનાં વરમ્

સુંદરં લભ ભર્તારં સુન્દરીત્યાશિષં દદૌ ॥
ભવિતા તવ સૌભાગ્યં શુભે સ્વામિનિ સંતતમ્

પુત્રસ્તે ભવિતા સાધ્વિ નારાયણસમો ગુણૈઃ ॥
ભવિતા તે પરા પૂજા ત્રૈલોક્યે જગદમ્બિકે

બ્રહ્માણ્ડેષુ ચ સર્વેષુ સર્વેષાં ચ પરા ભવ ॥
સપ્તપ્રદક્ષિણાઃ કૃત્વા યતો ભક્ત્યા ત્વયા નતમ્

સપ્તજન્મનિ તુષ્ટોઽહં તત્ફલં લભ સુન્દરિ ॥
તીર્થે કાન્તેઽભીષ્ટદેવે ગુરૌ મન્ત્રે તથૌષધે

આસ્થા ચ યાદૃશી યાસાં સિદ્ધિસ્તાસાં ચ તાદૃશી ॥
ઇત્યુક્ત્વા શઙ્કરસ્તૂર્ણં બ્રહ્મજ્યોતિઃ પરં ચ મામ્

દધ્યૌ યોગાસનં કૃત્વા યોગીશો વ્યાઘ્રચર્મણિ ॥
પ્રક્ષાલ્ય ચરણૌ દેવી પપૌ તચ્ચરણોદકમ્

ચકાર માર્જનં ભક્ત્યા વહ્નિશૌચેન વાસસા ॥
રત્નસિંહાસનં રમ્યં વિશ્વકર્માદિનિર્મિતમ્

અપૂર્વં કાંસ્યપાત્રસ્થં નૈવેદ્યં પ્રદદૌ કિલ ॥
અર્ઘ્યં મંદાકિનીતોય સંયુક્તં ચરણે દદૌ

સુગન્ધિચન્દનં ચારુ કસ્તૂરીકુઙ્કુમાન્વિતમ્ ॥
પ્રદદૌ માલતીમાલાં ગલે ગરલસુન્દરે

ભક્ત્યા પૂજાં ચકારાથ પુષ્પવૃષ્ટિં ચ તુષ્ટયે ॥
પીયૂષં સ્વર્ણપાત્રસ્થં પ્રદદૌ મધુરં મધુ

રત્નપ્રદીપશતકં સમન્તાદ્ધૂપમુત્તમમ્ ॥
ત્રૈલોક્યદુર્લભં વસ્ત્રં સ્વર્ણયજ્ઞોપવીતકમ્

સુગન્ધિશીતતોયં ચ પાનાર્થં પાર્વતી દદૌ ॥
અતીવ સુન્દરં રમ્યં રત્નસારેન્દ્રભૂષણમ્

દુર્લભાં કામધેનું ચ સ્વર્ણશૃઙ્ગસમન્વિતામ્ ॥
સ્નાનીયં તીર્થતોયં ચ તામ્બૂલં ચ મનોહરમ્

દત્ત્વા ષોડશોપચારં પ્રણનામ પુનઃ પુનઃ ॥
સંપૂજ્ય શૂલિનં ભક્ત્યા યયૌ નિત્યં પિતુર્ગૃહમ્

શુશ્રાવાપ્સરસાં વક્ત્રાદ્દેવીમિન્દ્રો મહેશ્વરઃ ॥
શ્રુત્વા વાર્તાં શુનાસીરો નનર્ત હર્ષસંયુતઃ

દૂતદ્વારા કામદેવમાનિનાય ત્વરાન્વિતઃ ॥
ઇન્દ્રાજ્ઞયા કામદેવઃ પ્રજગામામરાવતીમ્

તૂર્ણં પ્રસ્થાપયામાસ તં ચ યત્ર શિવઃ શિવા ॥
પઞ્ચસાયકસંયુક્તો જગામ પઞ્ચસાયકઃ

પ્રસન્નવદનઃ શ્રીમાન્યત્ર શક્તિયુતઃ શિવઃ॥
ગત્વા દદર્શ મદનઃ શિવાયુક્તં શિવં વિભુમ્

શાન્તં ત્રૈલોક્યકાન્તં ચ પ્રસન્નવદનેક્ષણમ્॥
કામઃ સ્થિતોઽન્તરિક્ષે ચ ધૃત્વા ચ સશરં ધનુઃ

ચિક્ષેપાસ્ત્રં દુર્નિવાર્યમમોઘં શંકરે મુદા ॥
બભૂવામોઘમસ્ત્રં ચ મોઘં તત્પરમાત્મનિ

આકાશ ઇવ નિર્લિપ્તે નિર્લિપ્તે પરમાત્મનિ ॥
મોઘીભૂતે ચ શસ્ત્રે ચ ભયમાપ ચ મન્મથઃ

ચકમ્પે પુરતઃ સ્થિત્વા દૃષ્ટ્વા મૃત્યુંજયં વિભુમ્ ॥
સસ્માર ત્રિદશાન્કામઃ શક્રાદીન્ભયવિહ્વલઃ ।

।
આયયુર્દેવતાઃ સર્વાઃ શંભુકોપેન વેપિતાઃ॥
ચક્રુઃ સ્તુતિં ચ સ્તોત્રેણ શંકરં ત્રિદશેશ્વરમ્ ॥4.39.૫૦.॥
કોપાગ્નિમુદ્ગિરન્તં તં કપાલલોચનાદહો ॥
સ્તુતિં કુર્વત્સુ દેવેષુ સ વહ્નિઃ શંભુસંભવઃ

જજ્વાલોર્ધ્વશિખો દીપ્તઃ પ્રલયાગ્નિશિખોપમઃ ॥
ઉત્પત્ય ગગને ઘૂર્ણન્નિપત્ય ધરણીતલે ॥
ભ્રામંભ્રામં ચ પરિતઃ પપાત મદનોપરિ

બભૂવ ભસ્મસાત્કામઃ ક્ષણેન હરકોપતઃ॥
વિષણ્ણા દેવતાઃ સર્વા નતવક્ત્રા ચ પાર્વતી

વિલલાપ બહુતરં હરસ્ય પુરતો રતિઃ ॥
તુષ્ટુવુર્દેવતાઃ સર્વાઃ કમ્પિતાશ્ચન્દ્રશેખરમ્

રતિમૂચુઃ સુરાઃ સર્વે રુરુદુશ્ચ મુહુર્મુહુઃ ॥
કિંચિદ્ભસ્મ ગૃહીત્વા ચ રક્ષ માતર્ભયં ત્યજ

વયં તં જીવયિષ્યામો લભિષ્યસિ પ્રિયં પુનઃ ॥
હરકોપાપનયને સુપ્રસન્ને દિને તથા

દૃષ્ટ્વા રતેર્વિલાપં ચ મૂર્ચ્છાં સંપ્રાપ પાર્વતી ॥
અતીન્દ્રિયં ગુણાતીતં તુષ્ટાવ ચન્દ્રશેખરમ્

રુદન્તીં પાર્વતીં ત્યક્ત્વા સ્વસ્થાનં પ્રયયૌ શિવઃ॥
સદ્યો બભૂવ તત્રૈવ પાર્વતીદર્પમોક્ષણમ્

રૂપયૌવનયોર્ગર્વં તત્યાજ શૈલકન્યકા ॥
મુખં દર્શયિતું લજ્જા તદ્બભૂવ સખીગણે

સુરાશ્ચ રતિમાશ્વાસ્ય સર્વે જગ્મુઃ સ્વમન્દિરમ્ ॥
પ્રણમ્ય દણ્ડવદ્રુદ્રં શોકાદુદ્વિગ્નમાનસાઃ

સ્તુત્વા રુદિત્વા શોકેન ભયેન કામકામિની ॥
કોપરક્તેક્ષણં રુદ્રં રાધિકે સ્વાલયં યયૌ

ન જગામ પિતુર્ગેહં પાર્વતી સા તુ લજ્જયા ॥
સ્વાલિભિર્વાર્યમાણાઽપિ જગામ તપસે વનમ્

પ્રજગ્મુઃ સહચારિણ્યસ્તત્પશ્ચાચ્છોકવિહ્વલાઃ ॥
માતૃભિર્વાર્યમાણા સા સ્વર્ણદીતીરજં વનમ્

સુચિરં ચ તપસ્તપ્ત્વા સા સંપ્રાપ ત્રિલોચનમ્ ॥
રતિઃ સંપ્રાપ મદનં શંકરસ્ય વરેણ ચ

ઇત્યેવં કથિતં સર્વં પાર્વતીદર્પમોક્ષણમ્ ॥
નિગૂઢચરિતં રાધે કિં ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મવૈવર્તે મહાપુરાણે શ્રીકૃષ્ણજન્મખણ્ડે નારાયણનારદસંવાદે એકોનચત્વારિંશોઽધ્યાયઃ