બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 3.25

નારાયણ ઉવાચ ॥
હરિં સ્મરન્કાર્તવીર્ય્યો હૃદયેન વિદૂયતા ॥
દૂતં પ્રસ્થાપયામાસ કુપિતો મુનિસન્નિધિમ્

યુદ્ધં દેહિ મુનિશ્રેષ્ઠ કિં વા ધેનું ચ વાઞ્છિતામ્ ॥
મહ્યં ભૃત્યાયાતિથયે સુવિચાર્ય્ય યથોચિતમ્

દૂતસ્ય વચનં શ્રુત્વા જહાસ મુનિપુંગવઃ ॥
હિતં સત્યં નીતિસારં સર્વં દૂતમુવાચ હ

મુનિરુવાચ ॥ દૃષ્ટો નૃપો નિરાહારઃ સમાનીતો મયા ગૃહમ્ ॥
વિવિધં ચ યથાશક્ત્યા ભોજિતશ્ચ યથોચિતમ્

કપિલાં યાચતે રાજા મમ પ્રાણાધિકાં પ્રિયામ્॥
તાં દાતુમક્ષમો દૂત યુદ્ધં દાસ્યામિ નિશ્ચિતમ્

મુનેસ્તદ્વચનં શ્રુત્વા દૂતઃ સર્વમુવાચ હ ॥
નૃપેન્દ્રં ચ સભામધ્યે સન્નાહૈસ્સંયુતં ભિયા

મુનિશ્ચ કપિલામાહ સામ્પ્રતં કિઙ્કરોમ્યહમ્ ॥
કર્ણધારં વિના નૌકા તથા સૈન્યં વિના મયા

કપિલા ચ દદૌ તસ્મૈ શસ્ત્રાણિ વિવિધાનિ ચ॥
યુદ્ધશાસ્ત્રોપદેશં ચ સન્ધાનં ચૌપયોગિકમ્

જયં ભવતુ તે વિપ્ર યુદ્ધે જેષ્યસિ નિશ્ચિતમ્ ॥
તવ મૃત્યુર્ન ભવિતા સત્યમસ્ત્રં વિના મુને

નૃપેણ સાર્દ્ધં તે યુદ્ધમયુક્તં બ્રાહ્મણસ્ય ચ ॥
દત્તાત્રેયસ્ય શિષ્યેણ વ્યર્થં વૈ શક્તિધારિણા ॥
ઇત્યુક્ત્વા કપિલા બ્રહ્મન્વિરરામ મનસ્વિની

મુનિર્મનસ્વી સૈન્યં ચ સજ્જીકૃત્ય તતો મુને ॥
ગૃહીત્વા સર્વસૈન્યં ચ સ જગામ રણાજિરમ્

રાજા જગામ યુદ્ધાય નનામ મુનિપુંગવમ્ ॥
ઉભયોઃ સૈન્યયોર્યુદ્ધં બભૂવ બહુદુષ્કરમ્

રાજસૈન્યં જિતં સર્વં કપિલાસેનયા બલાત્ ॥
વિચિત્રં ચ રથં રાજ્ઞો બભઞ્જે લીલયા રણે

ધનુશ્ચિચ્છેદ સજ્યં તત્સા સેના કાપિલી મુદા॥
નૃપેન્દ્રઃ કાપિલેયાનિ જેતું સૈન્યાનિ ચાક્ષમઃ

સૈન્યાનિ તં શસ્ત્રવૃષ્ટ્યા ન્યસ્તશસ્ત્રં ચકાર હ ॥
શરવૃષ્ટ્યા શસ્ત્રવૃષ્ટ્યા રાજા મૂર્ચ્છામવાપ હ

કિઞ્ચિચ્છિષ્ટં બલં રાજ્ઞઃ કિંચિદેવ પલાયિતમ્ ॥
મુનીન્દ્રો મૂર્ચ્છિતં દૃષ્ટ્વા નૃપેન્દ્રમતિથિં મુને

કૃપાનિધિશ્ચ કૃપયા તત્સૈન્યં સઞ્જહાર ચ ॥
ગત્વા સૈન્યં વિલીનં ચ કપિલાયાં ચ કૃત્રિમમ્

નૃપાય મુનિના શીઘ્રં દત્તાશ્ચરણરેણવઃ ॥
આશીર્વાદં પ્રદત્તં ચ જયોઽસ્ત્વિતિ કૃપાલુના ॥
કમણ્ડલુજલં પ્રોક્ષ્ય જીવયામાસ તં નૃપમ્

સ રાજા ચેતનાં પ્રાપ્ય સમુત્થાય રણાજિરાત્ ॥
મૂર્ધ્ના નનામ ભક્ત્યા ચ મુનિશ્રેષ્ઠં કૃતાઞ્જલિઃ

મુનિઃ શુભાશિષં દત્ત્વા રાજાનં ત્વાલિલિઙ્ગ સઃ ॥
પુનસ્તં સ્નાપયિત્વા ચ ભોજયામાસ યત્નતઃ

નવનીતં હિ હૃદયં બ્રાહ્મણાનાં તુ સન્તતમ્ ॥
અન્યેષાં ક્ષુરધારાભમસાધ્યં દારુણં સદા ॥
ઉવાચ તં મુનિશ્રેષ્ઠો ગૃહં ગચ્છ ધરાધિપ॥

રાજોવાચ ॥
રણં દેહિ મહાબાહો ધેનું કિં વા મયેપ્સિતામ્

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મવૈવર્ત્તે મહાપુરાણે તૃતીયે ગણપતિખણ્ડે નારદનારાયણસંવાદે જમદગ્નિકાર્તવીર્યાર્જુનયુદ્ધવર્ણનં નામ પઞ્ચવિંશોઽધ્યાયઃ