બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 3.15

નારાયણ ઉવાચ ॥
પુત્રસ્ય વાર્ત્તાં સમ્પ્રાપ્ય પાર્વત્યા સહ શઙ્કરઃ ॥
પ્રેરિતો વિષ્ણુના દેવૈર્મુનિભિઃ પર્વતૈર્મુને

દૂતાન્પ્રસ્થાપયામાસ મહાબલપરાક્રમાન્ ॥
વીરભદ્રં વિશાલાક્ષં શઙ્કુકર્ણં કબન્ધકમ્

નન્દીશ્વરં મહાકાલં વજ્રદન્તં ભગન્દરમ્ ॥
ગોધામુખં દધિમુખં જ્વલદગ્નિશિખોપમમ્

લક્ષં ચ ક્ષેત્રપાલાનાં ભૂતાનાં ચ ત્રિલક્ષકમ્ ॥
વેતાલાનાં ચતુર્લક્ષં યક્ષાણાં પઞ્ચલક્ષકમ્

કૂષ્માણ્ડાનાં ચતુર્લક્ષં ત્રિલક્ષં બ્રહ્મરાક્ષસાન્ ॥
ડાકિનીનાં ચતુર્લક્ષં યોગિનીનાં ત્રિલક્ષકમ્

રુદ્રાંશ્ચ ભૈરવાંશ્ચૈવ શિવતુલ્યપરાક્રમાન્ ॥
અન્યાંશ્ચ વિકૃતાકારાનસંખ્યાનપિ નારદ

તે સર્વે શિવદૂતાશ્ચ નાનાશસ્ત્રાસ્ત્રપાણયઃ ॥
કૃત્તિકાનાં ચ ભવનં વેષ્ટયામાસુરુજ્જ્વલમ્

દૃષ્ટ્વા તાન્કૃત્તિકાઃ સર્વા ભયવિહ્વલમાનસાઃ॥
કાર્ત્તિકેયં ચ જગૃહુર્જ્વલન્તં બ્રહ્મતેજસા

કૃત્તિકા ઊચુઃ ॥
વત્સ સૈન્યાન્યસંખ્યાનિ વેષ્ટયામાસુરાયલમ્ ॥
ન જાનીમો વયં કસ્ય કરાલાનિ ચ બાલક

કાર્ત્તિકેય ઉવાચ ॥
ભયં ત્યજત કલ્યાણ્યો ભયં કિં વો મયિ સ્થિતે ॥
દુર્નિવાર્ય્યઃ કર્મપાકો માતરઃ કેન વાર્ય્યતે

એતસ્મિન્નન્તરે તત્ર સેનાનીર્નન્દિકેશ્વરઃ ॥
પુરતઃ કાર્ત્તિકેયસ્ય તિષ્ઠંસ્તાસામુવાચ હ

નન્દિકેશ્વર ઉવાચ॥
ભ્રાતઃ પ્રવૃત્તિં શૃણુ મે માતુશ્ચાપિ શુભાવહામ્ ॥
પ્રેષિતસ્ય સુરેન્દ્રસ્ય સંહર્તુઃ શંકરસ્ય ચ

કૈલાસે સર્વદેવાશ્ચ બ્રહ્મવિષ્ણુશિવાદયઃ ॥
સભાયાં તે વસન્તશ્ચ ગણેશોત્સવમઙ્ગલમ્

શૈલેન્દ્રકન્યા તં વિષ્ણું જગતાં પરિપાલકમ્ ॥
સંબોધ્ય કથયામાસ તવાન્વેષણકારણમ્

પપ્રચ્છ દેવાન્વિષ્ણુસ્તાન્ક્રમેણાવાપ્તિહેતવે ॥
પ્રત્યુત્તરં દદુસ્તે તુ પ્રત્યેકં ચ યથોચિતમ્

ત્વમત્ર કૃત્તિકાસ્થાને કથયામાસુરીશ્વરમ્ ॥
સર્વે ધર્માદયો દેવા ધર્માધર્મસ્ય સાક્ષિણઃ ॥
યા બભૂવ રહઃક્રીડા પાર્વતીશિવયોઃ પુરા

દૃષ્ટસ્ય ચ સુરૈઃ શમ્ભોવીર્ય્યં ભૂમૌ પપાત હ ॥
ભૂમિસ્તદક્ષિપદ્વહ્નૌ વહ્નિશ્ચ શરકાનને ॥
તતો લબ્ધઃ કૃત્તિકાભિરમૂભિર્ગચ્છ સામ્પ્રતમ્

તવાભિષેકં વિષ્ણુશ્ચ કરિષ્યતિ સુરૈઃ સહ ॥
શસ્ત્રં લબ્ધ્વાઽખિલં દેવ તારકં સંહનિષ્યતિ॥
પુત્રસ્ત્વં વિશ્વસંહર્ત્તુસ્ત્વાં ગોપ્તું ન ક્ષમા ઇમાઃ

નાગ્નિં ગોપ્તું યથા શક્તઃ શુષ્કવૃક્ષઃ સ્વકોટરે ॥
દીપ્તિમાંસ્ત્વં ચ વિશ્વેષુ તાસાં ગેહેષુ શોભસે ॥
યથા પતન્મહાકૂપે દ્વિજરાજો ન રાજતે

કરોષિ જગદાલોકં નાચ્છન્નોઽસ્યાઙ્ગતેજસા ॥
યથા સૂર્ય્યઃ કરાચ્છન્નો ન ભવેત્પૂરુષસ્ય ચ

વિષ્ણુસ્ત્વં ચ જગદ્વ્યાપી નાસાં વ્યાપ્યોઽસિ શામ્ભવ ॥
યથા ન કેષાં વ્યાપ્યં ચ તત્સર્વં વ્યાપકં નભઃ

યોગીન્દ્રો નાનુલિપ્તસ્ત્વં ભોગી ચ પરિપોષણે ॥
નૈવ લિપ્તો યથાઽઽત્મા ચ કર્મ્મ ભોગેષુ જીવિનામ્

વિશ્વાધારસ્ત્વમીશશ્ચ નામૃતે સમ્ભવેત્સ્થિતિઃ ॥
સાગરસ્ય યથા નદ્યાં સરિતામાશ્રયસ્ય ચ

નહિ સર્વેશ્વરાવાસઃ સમ્ભવેત્કૃત્તિકાલયે ॥
ગરુડસ્ય યથા વાસઃ ક્ષુદ્રે ચ ચટકોદરે

ત્વાં ચ દેવા ન જાનન્તિ ભક્તાનુગ્રહ વિગ્રહમ્ ॥
ગુણાનાં તેજસાં રાશિં યથા જ્ઞાનમયોગિનઃ

ત્વામનિર્વચનીયં ચ કથં જાનન્તિ કૃત્તિકાઃ ॥
યથા પરાં હરેર્ભક્તિમભક્તા મૂઢચેતસઃ

ભ્રાતર્યે યં ન જાનન્તિ તે તં કુર્વન્ત્યનાદરમ્ ॥
નાદ્રિયન્તે યથા ભેકાસ્ત્વેકાવાસં ચ પઙ્કજમ્

કાર્ત્તિકેય ઉવાચ॥
ભ્રાતઃ સર્વં વિજાનામિ જ્ઞાનં ત્રૈકાલિકં ચ યત્॥
જ્ઞાની ત્વં કા પ્રશંસા તે યતો મૃત્યુઞ્જયાશ્રિતઃ

કર્મણા જન્મ યેષાં વા યાસુ યાસુ ચ યોનિષુ ॥
તાસુ તે નિર્વૃતિં ભ્રાતર્નાપ્નુવન્તિ ચ સન્તતમ્

યે યત્ર સન્તિ સન્તો વા મૂઢા વા કર્મભોગતઃ॥
તેઽપિ તં બહુમન્યન્તે મોહિતા વિષ્ણુમાયયા

સામ્પ્રતં જગતાં માતા વિષ્ણુમાયા સનાતની॥
સર્વાદ્યા વિષ્ણુમાયા ચ સર્વદા વિષ્ણુમઙ્ગલા

શૈલેન્દ્રપત્ની ગર્ભે સા ચાલભજ્જન્મ ભારતે ॥
દારુણં ચ તપસ્તપ્ત્વા સમ્પ્રાપચ્છઙ્કરં પતિમ્

બ્રહ્માદિતૃણપર્ય્યન્તં સર્વં મિથ્યૈવ કૃત્રિમમ્ ॥
સર્વે કૃષ્ણોદ્ભવાઃ કાલે વિલીનાસ્તત્ર કેવલમ્

કલ્પે કલ્પે જગન્માતા માતા મે પ્રતિજન્મનિ ॥
યજ્જન્મમાયયા બદ્ધો નિત્યઃ સૃષ્ટિવિધાવહમ્

પ્રકૃતેરુદ્ભવાસ્સત્યં જગત્યાં સર્વયોષિતઃ ॥
કાશ્ચિદંશાઃ કલાઃ કાશ્ચિત્કલાંશાંશેન કાશ્ચન

કૃત્તિકા જ્ઞાનવત્યશ્ચ યોગિન્યઃ પ્રકૃતેઃ કલાઃ ॥
સ્તનૈશ્ચ સંવર્દ્ધિતોઽહમુપહારેણ સન્તતમ્ ॥

તાસામહં પોષ્યપુત્રો મદમ્બાઃ પોષણાદિમાઃ ॥
તસ્યાશ્ચ પ્રકૃતેઃ પુત્રો ગતસ્ત્વત્સ્વામિવીર્ય્યતઃ

ન ગર્ભજોઽહં શૈલેન્દ્રકન્યાયા નન્દિકેશ્વર ॥
સા ચ મે ધર્મતો માતા તથેમાઃ સર્વસમ્મતાઃ

સ્તનદાત્રી ગર્ભધાત્રી ભક્ષ્યદાત્રી ગુરુપ્રિયા ॥
અભીષ્ટદેવપત્ની ચ પિતુઃ પત્ની ચ કન્યકાઃ

સગર્ભકન્યા ભગિની પુત્રપત્ની પ્રિયાપ્રસૂઃ ॥
માતુર્માતા પિતુર્માતા સોદરસ્ય પ્રિયા તથા

માતુઃ પિતુશ્ચ ભગિની માતુલાની તથૈવ ચ ॥
જનાનાં વેદવિહિતા માતરઃ ષોડશ સ્મૃતાઃ

ઇમાશ્ચ સર્વસિદ્ધિજ્ઞાઃ પરમૈશ્વર્ય્યસંયુતાઃ ॥
ન ક્ષુદ્રા બ્રહ્મણઃ કન્યાસ્ત્રિષુ લોકેષુ પૂજિતાઃ

વિષ્ણુના પ્રેરિતસ્ત્વં ચ શમ્ભોઃ પુત્રસમો મહાન્ ॥
ગચ્છ યામિ ત્વયા સાર્દ્ધં દ્રક્ષ્યામિ સુરસંચયમ્

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મવૈવર્ત્તે મહાપુરાણે તૃતીયે ગણેશખણ્ડે નારદનારાયણસંવાદે નન્દિકાર્ત્તિકેયસંવાદો નામ પઞ્ચદશોઽધ્યાયઃ