બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 3.1

શ્રીગણેશાય નમઃ ॥
શ્રીમદ્વેઙ્કટેશાય નમઃ ॥
શ્રીગુરુભ્યો નમઃ ॥
અથ બ્રહ્મવૈવર્ત્તે મહાપુરાણે તૃતીયં ગણપતિખણ્ડં પ્રારભ્યતે ॥
નારાયણં નમસ્કૃત્ય નરં ચૈવ નરોત્તમમ્ ॥
દેવીં સરસ્વતીં વ્યાસં તતો જયમુદીરયેત્

નારદ ઉવાચ ॥
શ્રુતં પ્રકૃતિ ખણ્ડં તદમૃતાર્ણવમુત્તમમ્ ॥
સર્વોત્કૃષ્ટમભીષ્ટં ચ મૂઢાનાં જ્ઞાનવર્દનમ્

અધુના શ્રીગણેશસ્ય ખણ્ડં શ્રોતુમિહાગતઃ ॥
તજ્જન્મ ચરિતં નૄણાં સર્વમઙ્ગલમઙ્ગલમ્

કથં જજ્ઞે સુરશ્રેષ્ઠઃ પાર્વત્યા ઉદરે શુભે ॥
દેવી કેન પ્રકારેણ ચાલભત્તાદૃશં સુતમ્॥

સ ચાંશઃ કસ્ય દેવસ્ય કથં જન્મ લલાભ સઃ ॥
અયોનિસમ્ભવઃ કિં વા કિં વાઽસૌ યોનિસમ્ભવઃ

કિં વા તદ્બ્રહ્મતેજો વા કિં તસ્ય ચ પરાક્રમઃ ॥
કા તપસ્યા ચ કિ જ્ઞાનં કિં વા તન્નિર્મ્મલં યશઃ

કથં તસ્ય પુરઃપૂજા વિશ્વેષુ નિખિલેષુ ચ ॥
સ્થિતે નારાયણે શમ્ભૌ જગદીશે ચ ધાતરિ

પુરાણેષુ નિગૂઢં ચ તજ્જન્મ પરિકીર્ત્તિતમ્ ॥
કથં વા ગજવક્ત્રોઽયમેકદન્તો મહોદરઃ

એતત્સર્વં સમાચક્ષ્વ શ્રોતું કૌતૂહલં મમ ॥
સુવિસ્તીર્ણં મહાભાગ તદતીવ મનોહરમ્

શ્રીનારાયણ ઉવાચ ॥
શૃણુ નારદ વક્ષ્યામિ રહસ્યં પરમાદ્ભુતમ્ ॥
પાપસન્તાપહરણં સર્વવિઘ્નવિનાશનમ્

સર્વમઙ્ગલદં સારં સર્વશ્રુતિમનોહરમ્ ॥
સુખદં મોક્ષબીજં ચ પાપમૂલનિકૃન્તનમ્

દૈત્યાર્દિતાનાં દેવાનાં તેજોરાશિસમુદ્ભવા ॥
દેવી સંહૃત્ય દૈત્યૌઘાન્દક્ષકન્યા બભૂવ હ

સા ચ નામ્ના સતી દેવી સ્વામિનો નિન્દયા પુરા ॥
દેહં સંત્યજ્ય યોગેન જાતા શૈલપ્રિયોદરે

શઙ્કરાય દદૌ તાં ચ પાર્વતીં પર્વતો મુદા ॥
તાં ગૃહીત્વા મહાદેવો જગામ વિજનં વનમ્

શય્યાં રતિકરીં કૃત્વા પુષ્પચન્દનચર્ચિતામ્ ॥
સ રેમે નર્મદાતીરે પુષ્પોદ્યાને તયા સહ

સહસ્રવર્ષપર્ય્યન્તં દૈવમાનેન નારદ ॥
તયોર્બભૂવ શૃંગારો વિપરીતાદિકો મહાન્ ॥

દુર્ગાંગસ્પર્શમાત્રેણ મદનાન્મૂર્ચ્છિતઃ શિવઃ ॥
મૂર્ચ્છિતા સા શિવસ્પર્શાદ્બુબુધે ન દિવાનિશમ્

હંસકારણ્ડવાકીર્ણે પુંસ્કોકિલરુતાકુલે ॥
નાનાપુષ્પવિકાસાઢ્યે ભ્રમરધ્વનિગુઞ્જિતે

સુગન્ધિકુસુમાશ્લેષિવાયુના સુરભીકૃતે ॥
અતીવ સુખદે તત્ર સર્વજન્તુવિવર્જિતે

દૃષ્ટ્વા તયોસ્તચ્છૃઙ્ગારં ચિન્તાં પ્રાપુઃ સુરાઃ પરામ્ ॥
બ્રહ્માણં ચ પુરસ્કૃત્ય યયુર્નારાયણાન્તિકમ્ ॥

તં નત્વા કથયામાસ બ્રહ્મા વૃત્તાન્તમીપ્સિતમ્ ॥
સંતસ્થુર્દેવતાઃ સર્વાશ્ચિત્રપુત્તલિકા યથા

બ્રહ્મોવાચ ॥
સહસ્રવર્ષપર્ય્યન્તં દેવમાનેન શઙ્કરઃ ॥
રતૌ રતશ્ચ નિશ્ચેષ્ટો ન યોગી વિરરામ હ

મૈથુનસ્ય વિરામે ચ દમ્પત્યોર્જગદીશ્વર ॥
કિમ્ભૂતં ભવિતાઽપત્યં તથ્યં કથિતુમર્હસિ

શ્રીભગવાનુવાચ ॥
ચિન્તા નાસ્તિ જગદ્ધાતઃ સર્વ ભદ્રં ભવિષ્યતિ॥
મયિ યે શરણાપન્નાસ્તેષાં દુખં કુતો વિધે

યેનોપાયેન તદ્વીર્યં ભૂમૌ પતતિ નિશ્ચિતમ્ ॥
તત્કુરુષ્વ પ્રયત્નેન સાર્દ્ધં દેવગણેન ચ

યદા ચ શમ્ભોર્વીર્ય્યં તત્પાર્વત્યા ઉદરે પતેત્ ॥
તતોઽપત્યં ચ ભવિતા સુરાસુરવિમર્દકમ્

તતઃ શક્રાદયઃ સર્વે સુરા નારાયણાજ્ઞયા ॥
પ્રયયુર્નર્મ્મદાતીરં યયૌ બ્રહ્મા નિજાલયમ્

તત્રૈવ પર્વતદ્રોણીબહિર્દેશે સુરાઃ પરાઃ ॥
વિષણ્ણવદનાઃ સર્વે બભૂવુર્ભયકાતરાઃ

શક્રો રાજા કુબેરં ચ કુબેરો વરુણં તથા ॥
સમીરણં ચ વરુણો યમં ચૈવ સમીરણઃ

હુતાશનં યમશ્ચૈવ ભાસ્કરં ચ હુતાશનઃ ॥
ચન્દ્રં તથા ભાસ્કરશ્ચ ત્વીશાનં ચન્દ્ર એવ ચ

એવં દેવાઃ પ્રેરયન્તિ દેવાંશ્ચ રતિભઞ્જને ॥
હરશૃંગાર ભંગં ચ કુર્વિત્યુક્ત્વા પરસ્પરમ્

દ્વારિ સ્થિતો વક્રશિરાઃ શક્રઃ પ્રાહ મહેશ્વરમ્

ઇન્દ્ર ઉવાચ ॥
કિં કરોષિ મહાદેવ યોગીશ્વર નમોઽસ્તુ તે ॥
જગદીશ જગદ્બીજ ભક્તાનાં ભયભઞ્જન

હરિર્જગામેત્યુક્ત્વા તમાજગામ ચ ભાસ્કરઃ ॥
ઉવાચ ભીતો દ્વારસ્થો ભયાર્ત્તો વક્રચક્ષુષા

શ્રીસૂર્ય્ય ઉવાચ ॥
કિં કરોષિ મહાદેવ જગતાં પરિપાલક ॥
સુરશ્રેષ્ઠ મહાભાગ પાર્વતીશ નમોઽસ્તુ તે

ઇત્યેવમુક્ત્વા શ્રીસૂર્ય્યઃ સ જગામ ભયાત્તતઃ ॥
આજગામ તથા ચન્દ્ર અવોચદ્વક્રકન્ધરઃ

ચન્દ્ર ઉવાચ ॥
કિં કરોષિ ત્રિલોકેશ ત્રિલોચન નમોઽસ્તુ તે ॥
આત્મારામ સ્વયંપૂર્ણ પુણ્યશ્રવણકીર્ત્તન

ઇત્યેવમુક્ત્વા ભીતશ્ચ વિરરામ નિશાપતિઃ ॥
સમીરણોઽપિ દ્વારસ્થસ્સંવીક્ષ્યોવાચ સાદરમ્ ૪। ૩૮ ॥
પવન ઉવાચ ॥
કિં કરોષિ જગન્નાથ જગદ્બન્ધો નમો ઽસ્તુ તે ॥
ધર્માર્થકામમોક્ષાણાં બીજરૂપ સનાતન

ઇત્યેવં સ્તવનં શ્રુત્વા યોગજ્ઞાનવિશારદઃ ॥
ત્યક્તુકામો ન તત્યાજ શૃઙ્ગારં પાર્વતી ભયાત્

દૃષ્ટ્વા સુરાન્ભયાર્ત્તશ્ચ પુનઃ સ્તોતું સમુદ્યતાન્॥
વિજહૌ સુખસમ્ભોગં કણ્ઠલગ્નાં ચ પાર્વતીમ્

ઉત્તિષ્ઠતો મહેશસ્ય ત્રાસલજ્જાયુતસ્ય ચ ॥
ભૂમૌ પપાત તદ્વીર્ય્યં તતઃ સ્કન્દો બભૂવ હ

પશ્ચાત્તાં કથયિષ્યામિ કથામતિમનોહરામ્ ॥
સ્કન્દજન્મપ્રસઙ્ગે ચ સામ્પ્રતં વાઞ્છિતં શૃણુ

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મવૈવર્ત્તે મહાપુરાણે તૃતીયે ગણપતિખણ્ડે નારદનારાયણસંવાદે પ્રથમોઽધ્યાયઃ