બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 2.39

નારદ ઉવાચ ॥
હરેરુત્કીર્ત્તનં ભદ્રં શ્રુતં તજ્જ્ઞાનમુત્તમમ્ ॥
ઈપ્સિતં લક્ષ્મ્યુપાખ્યાનં ધ્યાનં સ્તોત્રાદિકં વદ

હરિણા પૂજિતા પૂર્વં તતો બ્રહ્માદિભિસ્તથા॥
શક્રેણ ભ્રષ્ટરાજ્યેન સાર્દ્ધં સુરગણેન ચ॥
ધ્યાનેન પૂજિતા કેન વિધિના કેન વા પુરા॥
કેન સ્તુતા વા સ્તોત્રેણ તન્મે વ્યાખ્યાતુમર્હસિ

શ્રીનારાયણ ઉવાચ ॥
સ્નાત્વા તીર્થે પુરા શક્રો ધૃત્વા ધૌતે ચ વાસસી ॥
ક્ષીરોદે સંસ્થાપ્ય ઘટં દેવષટ્કમપૂજયત્

ગણેશં ચ દિનેશં ચ વહ્નિં વિષ્ણું શિવં શિવામ્ ॥
એતાન્ભક્ત્યા સમભ્યર્ચ્ય પુષ્પગન્ધાદિભિસ્તથા

તત્રાવાહ્ય મહાલક્ષ્મીં પરમૈશ્વર્ય્યરૂપિણીમ્ ॥
પૂજાં ચકાર દેવેશો બ્રહ્મણા ચ પુરોધસા

પુરઃ સ્થિતેષુ મુનિષુ બ્રાહ્મણેષુ ગુરૌ તથા ॥
દેવાદિષુ ચ દેવેશે જ્ઞાનાનન્દે શિવે મુને

પારિજાતસ્ય પુષ્પં ચ ગૃહીત્વા ચન્દનોક્ષિતમ્ ॥
ધ્યાત્વા દેવીં મહાલક્ષ્મીં પૂજયામાસ નારદ

ધ્યાનં ચ સામવેદોક્તં યદુક્તં બ્રહ્મણે પુરા ॥
ધ્યાનેન હરિણા તેન તન્નિબોધ વદામિ તે

સહસ્રદલપદ્મસ્ય કર્ણિકાવાસિનીં પરામ્ ॥
શરત્પાર્વણકોટીન્દુપ્રભાજુષ્ટકરાં વરામ્

સ્વતેજસા પ્રજ્વલન્તીં સુખદૃશ્યાં મનોહરામ્ ॥
પ્રતપ્તકાઞ્ચનનિભાં શોભાં મૂર્તિમતીં સતીમ્

રત્નભૂષણભૂષાઢ્યાં શોભિતાં પીતવાસસા ॥
ઈષદ્ધાસ્યપ્રસન્નાસ્યાં રમ્યાં સુસ્થિરયૌવનામ્

સર્વસમ્પત્પ્રદાત્રીં ચ મહાલક્ષ્મીં ભજે શુભામ્ ॥
ધ્યાનેનાનેન તાં ધ્યાત્વા ચોપહારૈસ્સુસંયુતઃ

સમ્પૂજ્ય બ્રહ્મવાક્યેન ચોપહારાણિ ષોડશ ॥
દદૌ ભક્ત્યા વિધાનેન પ્રત્યેકં મન્ત્રપૂર્વકમ્

પ્રશંસ્યાનિ પ્રહૃષ્ટાનિ દુર્લભાનિ વરાણિ ચ॥
અમૂલ્યરત્નખચિતં નિર્મિતં વિશ્વકર્મણા ॥
આસનં ચ વિચિત્રં ચ મહાલક્ષ્મિ પ્રગૃહ્યતામ્

શુદ્ધં ગઙ્ગોદકમિદં સર્વવન્દિતમીપ્સિતમ્ ॥
પાપેધ્મવહ્નિરૂપં ચ ગૃહ્યતાં કમલાલયે

પુષ્પચન્દનદૂર્વાદિસંયુતં જાહ્નવીજલમ્ ॥
શઙ્ખગર્ભસ્થિતં શુદ્ધં ગૃહ્યતાં પદ્મવાસિનિ

સુગન્ધિયુક્તતૈલં ચ સુગન્ધામલકીજલમ્ ॥
દેહસૌન્દર્ય્યબીજં ચ ગૃહ્યતાં શ્રીહરિપ્રિયે

વૃક્ષનિર્યાસરૂપં ચ ગન્ધદ્રવ્યાદિસંયુતમ્ ॥
કૃષ્ણકાન્તે પવિત્રો વૈ ધૂપોઽયં પ્રતિગૃહ્યતામ્

મલયાચલસંભૂતં વૃક્ષસારં મનોહરમ્ ॥
સુગન્ધિયુક્તં સુખદં ચન્દનં દેવિ ગૃહ્યતામ્

જગચ્ચક્ષુસ્સ્વરૂપં ચ ધ્વાન્તપ્રધ્વંસકારણમ્ ॥
પ્રદીપં શુદ્ધરૂપં ચ ગૃહ્યતાં પરમેશ્વરિ

નાનોપહારરૂપં ચ નાનારસસમન્વિતમ્ ॥
નાનાસ્વાદુકરં ચૈવ નૈવેદ્યં પ્રતિગૃહ્યતામ્

અન્નં બ્રહ્મસ્વરૂપં ચ પ્રાણરક્ષણકારણમ્ ॥
તુષ્ટિદં પુષ્ટિદં ચાન્નં મધુરં પ્રતિગૃહ્યતામ્

શાલ્યક્ષતસુપક્વં ચ શર્કરાગવ્યસંયુતમ્ ॥
સુસ્વાદુ રમ્યં પદ્મે ચ પરમાન્નં પ્રગૃહ્યતામ્

શર્કરાગવ્યપક્વં ચ સુસ્વાદુ સુમનોહરમ્ ॥
મયા નિવેદિતં લક્ષ્મિ સ્વસ્તિકં પ્રતિગૃહ્યતામ્

નાનાવિધાનિ રમ્યાણિ પક્વાનિ ચ ફલાનિ તુ ॥
સ્વાદુરસ્યાનિ કમલે ગૃહ્યન્તાં ફલદાનિ ચ

સુરભિસ્તનસમ્ભૂતં સુસ્વાદુ સુમનોહરમ્ ॥
મર્ત્યામૃતં ચ ગવ્યં વૈ ગૃહ્યતામચ્યુતપ્રિયે

સુસ્વાદુરસસંયુક્તમિક્ષુવૃક્ષરસોદ્ભવમ્ ॥
અગ્નિપક્વમપક્વં વા ગુડં વૈ દેવિ ગૃહ્યતામ્

યવગોધૂમસસ્યાનાં ચૂર્ણરેણુસમુદ્ભવમ્ ॥
સુપક્વગુડગવ્યાક્તં મિષ્ટાન્નં દેવિ ગૃહ્યતામ્

સસ્યચૂર્ણોદ્ભવં પક્વં સ્વસ્તિકાદિસમન્વિતમ્ ॥
મયા નિવેદિતં દેવિ પિષ્ટકં પ્રતિગૃહ્યતામ્

પાર્થિવં વૃક્ષભેદં ચ વિવિધૈર્દ્રવ્યકારકમ્ ॥
સુસ્વાદુ રસસંયુક્તમૈક્ષવં પ્રતિગૃહ્યતામ્

શીતવાયુપ્રદં ચૈવ દાહે ચ સુખદં પરમ્ ॥
કમલે ગૃહ્યતાં ચેદં વ્યજનં શ્વેતચામરમ્

તામ્બૂલં ચ વરં રમ્યં કર્પૂરાદિસુવાસિતમ્ ॥
જિહ્વાજાડ્યચ્છેદકરં તામ્બૂલં દેવિ ગૃહ્યતામ્

સુવાસિતં શીતલં ચ પિપાસાનાશકારણમ્ ॥
જગજ્જીવનરૂપં ચ જીવનં દેવિ ગૃહ્યતામ્

દેહસૌન્દર્ય્યબીજં ચ સદા શોભાવિવર્દ્ધનમ્ ॥
કાર્પાસજં ચ કૃમિજં વસનં દેવિ ગૃહ્યતામ્

રત્નસ્વર્ણવિકારં ચ દેહસૌખ્યવિવર્દ્ધનમ્ ॥
શોભાધાનં શ્રીકરં ચ ભૂષણં પ્રતિગૃહ્યતામ્ ॥

નાનાકુસુમસન્દર્ભં બહુશોભાપ્રદં પરમ્ ॥
સુરલોકપ્રિયં શુદ્ધં માલ્યં દેવિ પ્રગૃહ્યતામ્

શુદ્ધિદં શુદ્ધિરૂપં ચ સર્વમઙ્ગલમઙ્ગલમ્ ॥
ગન્ધવસ્તૂદ્ભવં રમ્યં ગન્ધં દેવિ પ્રગૃહ્યતામ્

પુણ્યતીર્થોદકં ચૈવ વિશુદ્ધં શુદ્ધિદં સદા॥
ગૃહાણ કૃષ્ણકાન્તે ત્વં રમ્યમાચમનીયકમ્

રત્નસારૈસ્સંગ્રથિતં પુષ્પચન્દનસંયુતમ્ ॥
રત્નભૂષણભૂષાઢ્યં સુતલ્પં પ્રતિગૃહ્યતામ્

યદ્યદ્દ્રવ્યમપૂર્વં ચ પૃથિવ્યામસ્તિ દુર્લભમ્ ॥
દેવભૂષાઢ્યભોગ્યં ચ તદ્દ્રવ્યં દેવિ ગૃહ્યતામ્

દ્રવ્યાણ્યેતાનિ દત્ત્વા વૈ મૂલેન દેવપુંગવ ॥
મૂલં જજાપ ભક્ત્યા ચ દશલક્ષં વિધાનતઃ

જપેન દશલક્ષેણ મન્ત્રસિદ્ધિર્બભૂવ હ ॥
મન્ત્રશ્ચ બ્રહ્મણા દત્તઃ કલ્પવૃક્ષશ્ચ સર્વદા

લક્ષ્મીર્માયા કામવાણી તતઃ કમલવાસિની ॥
સ્વાહાન્તો વૈદિકો મન્ત્રરાજોઽયં દ્વાદશાક્ષરઃ

શ્રીં હ્રીં ક્લીં ઐં કમલવાસિન્યૈ સ્વાહા ॥
કુબેરોઽનેન મન્ત્રેણ સર્વૈશ્વર્યમવાપ્તવાન્ ॥
રાજરાજેશ્વરો દક્ષઃ સાવર્ણિર્મનુરેવ ચ

મંગલોઽનેન મન્ત્રેણ સપ્તદ્વીપવતીપતિઃ॥
પ્રિયવ્રતોત્તાનપાદૌ કેદારો નૃપ એવ ચ

એતે ચ સિદ્ધા રાજેન્દ્રા મન્ત્રેણાનેન નારદ॥
સિદ્ધે મન્ત્રે મહાલક્ષ્મીર્દદૌ શક્રાય દર્શનમ્

રત્નેન્દ્રવ્યૂહખચિતવિમાનસ્થા વરપ્રદા ॥
સપ્તદ્વીપવતીં પૃથ્વીં છાદયન્તી ત્વિષા ચ સા

શ્વેતચમ્પકવર્ણાભા રત્નભૂષણભૂષિતા ॥
ઈષદ્ધાસ્યપ્રસન્નાસ્યા ભક્તાનુગ્રહકારિકા

બિભ્રતી રત્નમાલાં ચ કોટિ ચન્દ્રસમપ્રભા ॥
દૃષ્ટ્વા જગત્પ્રસૂં શાન્તાં તાં તુષ્ટાવ પુરન્દરઃ

પુલકાઙ્કિતસર્વાઙ્ગઃ સાશ્રુનેત્રઃ કૃતાઞ્જલિઃ ॥
બ્રહ્મણા ચ પ્રદત્તેન સ્તોત્રરાજેન સંયતઃ ॥
સર્વાભીષ્ટપ્રદેનૈવ વૈદિકેનૈવ તત્ર ચ

ઇન્દ્ર ઉવાચ ॥
ૐ નમઃ કમલવાસિન્યૈ નારાયણ્યૈ નમો નમઃ ॥
કૃષ્ણપ્રિયાયૈ સારાયૈ પદ્માયૈ ચ નમો નમઃ

પદ્મપત્રેક્ષણાયૈ ચ પદ્માસ્યાયૈ નમો નમઃ ॥
પદ્માસનાયૈ પદ્મિન્યૈ વૈષ્ણવ્યૈ ચ નમો નમઃ

સર્વસમ્પત્સ્વરૂપાયૈ સર્વદાત્ર્યૈ નમો નમઃ ॥
સુખદાયૈ મોક્ષદાયૈ સિદ્ધિદાયૈ નમો નમઃ

હરિભક્તિપ્રદાત્ર્યૈ ચ હર્ષદાત્ર્યૈ નમો નમઃ ॥
કૃષ્ણવક્ષસ્થિતાયૈ ચ કૃષ્ણેશાયૈ નમો નમઃ

કૃષ્ણશોભાસ્વરૂ પાયૈ રત્નાઢ્યાયૈ નમો નમઃ ॥
સમ્પત્ત્યધિષ્ઠાતૃદેવ્યૈ મહાદેવ્યૈ નમો નમઃ

સસ્યાધિષ્ઠાતૃદેવ્યૈ ચ સસ્યલક્ષ્મ્યૈ નમો નમઃ ॥
નમો બુદ્ધિસ્વરૂપાયૈ બુદ્ધિદાયૈ નમો નમઃ

વૈકુણ્ઠે ચ મહાલક્ષ્મીર્લક્ષ્મીઃ ક્ષીરોદસાગરે ॥
સ્વર્ગલક્ષ્મીરિન્દ્રગેહે રાજલક્ષ્મીર્નૃપાલયે

ગૃહલક્ષ્મીશ્ચ ગૃહિણાં ગેહે ચ ગૃહદેવતા ॥
સુરભિસ્સા ગવાં માતા દક્ષિણા યજ્ઞકામિની

અદિતિર્દેવમાતા ત્વં કમલા કમલાલયે ॥
સ્વાહા ત્વં ચ હવિર્દાને કવ્યદાને સ્વધા સ્મૃતા

ત્વં હિ વિષ્ણુસ્વરૂપા ચ સર્વાધારા વસુન્ધરા ॥
શુદ્ધસત્ત્વસ્વરૂપા ત્વં નારાયણપરાયણા

ક્રોધહિંસાવર્જિતા ચ વરદા ચ શુભાનના॥
પરમાર્થપ્રદા ત્વં ચ હરિદાસ્યપ્રદા પરા

યયા વિના જગત્સર્વં ભસ્મીભૂતમસારકમ્ ॥
જીવન્મૃતં ચ વિશ્વં ચ શવતુલ્યં યયા વિના

સર્વેષાં ચ પરા ત્વં હિ સર્વબાન્ધવરૂપિણી॥
યયા વિના ન સંભાષ્યો બાન્ધવૈર્બાન્ધવઃ સદા

ત્વયા હીનો બન્ધુહીનસ્ત્વયા યુક્તઃ સબાન્ધવઃ॥
ધર્માર્થકામમોક્ષાણાં ત્વં ચ કારણરૂપિણી

સ્તનન્ધયાનાં ત્વં માતા શિશૂનાં શૈશવે યથા॥
તથા ત્વં સર્વદા માતા સર્વેષાં સર્વવિશ્વતઃ

ત્યક્તસ્તનો માતૃહીનઃ સ ચેજ્જીવતિ દૈવતઃ ॥
ત્વયા હીનો જનઃ કોઽપિ ન જીવત્યેવ નિશ્ચિતમ્

સુપ્રસન્નસ્વરૂપા ત્વં મે પ્રસન્ના ભવામ્બિકે ॥
વૈરિગ્રહસ્તદ્વિષયં દેહિ મહ્યં સનાતનિ

વયં યાવત્ત્વયા હીના બન્ધુહીનાશ્ચ ભિક્ષુકાઃ ॥
સર્વસંપદ્વિહીનાશ્ચ તાવદેવ હરિપ્રિયે

રાજ્યં દેહિ શ્રિયં દેહિ બલં દેહિ સુરેશ્વરિ ॥
કીર્તિં દેહિ ધનં દેહિ પુત્રાન્મહ્યં ચ દેહિ વૈ

કામં દેહિ મતિં દેહિ ભોગાન્દેહિ હરિપ્રિયે ॥
જ્ઞાનં દેહિ ચ ધર્મં ચ સર્વસૌભાગ્યમીપ્સિતમ્

સર્વાધિકારમેવં વૈ પ્રભાવં ચ પ્રતાપકમ્ ॥
જયં પરાક્રમં યુદ્ધે પરમૈશ્વર્ય્યમેવ ચ

ઇત્યુક્ત્વા તુ મહેન્દ્રશ્ચ સર્વૈઃ સુરગણૈઃ સહ ॥
નનામ સાશ્રુનેત્રોઽયં મૂર્ધ્ના ચૈવ પુનઃ પુનઃ

બ્રહ્મા ચ શંકરશ્ચૈવ શેષો ધર્મશ્ચ કેશવઃ॥
સર્વે ચક્રુઃ પરીહારં સુરાર્થે ચ પુનઃ પુનઃ

દેવેભ્યશ્ચ વરં દત્ત્વા પુષ્પમાલાં મનોહરામ્॥
કેશવાય દદૌ લક્ષ્મીઃ સન્તુષ્ટા સુરસંસદિ

યયુર્દેવાશ્ચ સન્તુષ્ટાઃ સ્વં સ્વં સ્થાનં ચ નારદ ॥
દેવી યયૌ હરેઃ ક્રોડં હૃષ્ટા ક્ષીરોદશાયિનઃ

યયતુસ્તૌ સ્વસ્વગૃહં બ્રહ્મેશાનૌ ચ નારદ ॥
દત્ત્વા શુભાશિષં તૌ ચ દેવેભ્યઃ પ્રીતિપૂર્વકમ્

ઇદં સ્તોત્રં મહાપુણ્યં ત્રિસન્ધ્યં યઃ પઠેન્નરઃ ॥
કુબેરતુલ્યઃ સ ભવેદ્રાજરાજેશ્વરો મહાન્

સિદ્ધસ્તોત્રં યદિ પઠેત્સોઽપિ કલ્પતરુર્નરઃ ॥
પઞ્ચલક્ષ જપેનૈવ સ્તોત્રસિદ્ધિર્ભવેન્નૃણામ્

સિદ્ધિઃસ્તોત્રં યદિ પઠેન્માસમેકં ચ સંયતઃ ॥
મહાસુખી ચ રાજેન્દ્રો ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ

નારદ ઉવાચ ॥
પુષ્પં દુર્વાસસા દત્તમસ્તિ વૈ યસ્ય મસ્તકે ॥
તસ્ય સર્વા પુરઃપૂજેત્યુક્તં પૂર્વં ત્વયા પ્રભો

તદેવ સ્થાપિતં પુષ્પં ગજેન્દ્રસ્યૈવ મસ્તકે ॥
યતો જન્મ ગણેશસ્ય સ ચ મત્તો વનં ગતઃ

મૂર્ધ્નિ ચ્છિન્ને ગણપતેઃ શનેર્દૃષ્ટ્યા પુરા મુને ॥
તત્સ્કન્ધે યોજયામાસ હસ્તિમસ્તં હરિઃ સ્વયમ્

અધુનોક્તં દેવષટ્કં સંપૂજ્ય ચ પુરન્દરઃ ॥
પૂજયામાસ લક્ષ્મીં ચ ક્ષીરોદે ચ સુરૈઃ સહ

અહો પુરાણવક્તૄણાં દુર્બોધં વચનં નૃણામ્ ॥
સુવ્યક્તમસ્ય સિદ્ધાન્તં વદ વેદવિદાં વર

શ્રીનારાયણ ઉવાચ ॥
યદા શશાપ શક્રં ચ દુર્વાસા મુનિપુંગવઃ ॥
તદા નાસ્ત્યેવ તજ્જન્મ પૂજાકાલે બભૂવ સઃ

સુચિરં દુઃખિતા દેવા બભ્રમુર્બ્રહ્મશાપતઃ॥
પશ્ચાત્પ્રાપુશ્ચ તાં લક્ષ્મીં વરેણ ચ હરેર્મુને

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મવૈવર્ત્તે મહાપુરાણે દ્વિતીયે પ્રકૃતિખણ્ડે નારદનારાયણસંવાદે લક્ષ્મીપૂજાવિધાનં નામૈકોનચત્વારિંશત્તમોઽધ્યાયઃ