બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 2.22

નારદ ઉવાચ ॥
તુલસી ચ જગત્પૂજ્યા પૂતા નારાયણપ્રિયા ॥
તસ્યાઃ પૂજાવિધાનં ચ સ્તોત્રં કિં ન શ્રુતં મયા॥

કેન પૂજ્યા સ્તુતા કેન પુરા પ્રથમતો મુને ॥
તવ પૂજ્યા સા બભૂવ કેન વા વદ મામહો

સૂત ઉવાચ ॥
નારદસ્ય વચઃ શ્રુત્વા પ્રહસ્ય ગરુડધ્વજઃ ॥
કથાં કથિતુમારેભે પુણ્યરૂપાં પુરાતનીમ્

નારાયણ ઉવાચ ॥
હરિઃ સંપ્રાપ્ય તુલસીં રેમે ચ રમયા સહ ॥
રમાસમાં તાં સૌભાગ્યાં ચકાર ગૌરવેણ ચ

સેહે લક્ષ્મીશ્ચ ગંગા ચ તસ્યાશ્ચ નવસંગમમ્ ॥
સૌભાગ્યં ગૌરવં કોપાન્ન સેહે ચ સરસ્વતી

સા તાં જઘાન કલહે માનિની હરિસન્નિધૌ ॥
વ્રીડયા સ્વાપમાનાચ્ચ સાઽન્તર્દ્ધાનં ચકાર હ

સર્વસિદ્ધેશ્વરી દેવી જ્ઞાનિની સિદ્ધયોગિની ॥
બભૂવાદર્શનં કોપાત્સર્વત્ર ચ હરેરહો

હરિર્ન દૃષ્ટ્વા તુલસીં બોધયિત્વા સરસ્વતીમ્॥
તદનુજ્ઞાં ગૃહીત્વા ચ જગામ તુલસીવનમ્

તત્ર ગત્વા ચ સ્નાત્વા ચ તુલસ્યા તુલસીં સતીમ્॥
પૂજયામાસ ધ્યાત્વા તાં સ્તોત્રં ભક્ત્યા ચકાર હ

લક્ષ્મીમાયાકામવાણીબીજપૂર્વં દશાક્ષરમ્॥
વૃન્દાવનીતિ ઙેન્તં ચ વહ્નિજાયાન્તમેવ ચ

શ્રીં હ્રીં ક્લીં ઐં વૃન્દાવન્યૈ સ્વાહા ॥
અનેન કલ્પતરુણા મન્ત્રરાજેન નારદ ॥
પૂજયેચ્ચ વિધાનેન સર્વસિદ્ધિં લભેન્નરઃ

ઘૃતદીપેન ધૂપેન સિન્દુરચન્દનેન ચ ॥
નૈવેદ્યેન ચ પુષ્પેણ ચોપહારેણ નારદ

હરિસ્તોત્રેણ તુષ્ટા સા ચાવિર્ભૂય મહીરુહાત્॥
પ્રપન્ના ચરણામ્ભોજે જગામ શરણં શુભમ્

વરં તસ્યૈ દદૌ વિષ્ણુર્જગત્પૂજ્યા ભવેતિ ચ ॥
અહં ત્વાં ચ ધરિષ્યામિ સ્વમૂર્ધ્નિ વક્ષસીતિ ચ

સર્વે ત્વાં ધારયિષ્યન્તિ સ્વયં મૂર્ધ્નિ સુરાદયઃ ॥
ઇત્યુક્ત્વા તાં ગૃહીત્વા ચ પ્રયયૌ સ્વાલયં વિભુઃ

નારદ ઉવાચ ॥
કિં ધ્યાનં સ્તવનં કિં વા કિં વા પૂજાવિધિક્રમમ્ ॥
તુલસ્યાશ્ચ મહાભાગ તન્મે વ્યાખ્યાતુમર્હસિ

નારાયણ ઉવાચ॥
અન્તર્હિતાયાં તસ્યાં ચ ગત્વા ચ તુલસીવનમ્॥
હરિઃ સંપૂજ્ય તુષ્ટાવ તુલસીં વિરહાતુરઃ

શ્રીભગવાનુવાચ ॥
વૃન્દારૂપાશ્ચ વૃક્ષાશ્ચ યદૈકત્ર ભવન્તિ ચ ॥
વિદુર્બુધાસ્તેન વૃન્દાં મત્પ્રિયાં તાં ભજા મ્યહમ્

પુરા બભૂવ યા દેવી હ્યાદૌ વૃન્દાવને વને ॥
તેન વૃન્દાવની ખ્યાતા તાં સૌભાગ્યાં ભજામ્યહમ્

અસંખ્યેષુ ચ વિશ્વેષુ પૂજિતા યા નિરન્તરમ્ ॥
તેન વિશ્વપૂજિતાખ્યાં જગત્પૂજ્યાં ભજામ્યહમ્

અસંખ્યાનિ ચ વિશ્વાનિ પવિત્રાણિ યયા સદા ॥
તાં વિશ્વપાવનીં દેવીં વિરહેણ સ્મરામ્યહમ્

દેવા ન તુષ્ટાઃ પુષ્પાણાં સમૂહેન યયા વિના ॥
તાં પુષ્પસારાં શુદ્ધાં ચ દ્રષ્ટુમિચ્છામિ શોકતઃ

વિશ્વે યત્પ્રાપ્તિમાત્રેણ ભક્ત્યાઽઽનન્દો ભવેદ્ધ્રુવમ્॥
નન્દિની તેન વિખ્યાતા સા પ્રીતા ભવિતા હિ મે

યસ્યા દેવ્યા સ્તુલા નાસ્તિ વિશ્વેષુ નિખિલેષુ ચ ॥
તુલસી તેન વિખ્યાતા તાં યામિ શરણં પ્રિયે

કૃષ્ણજીવનરૂપા યા શશ્વત્પ્રિયતમા સતી ॥
તેન કૃષ્ણજીવનીતિ મમ રક્ષતુ જીવનમ્

ઇત્યેવં સ્તવનં કૃત્વા તત્ર તસ્થૌ રમાપતિઃ ॥
દદર્શ તુલસીં સાક્ષાત્પાદ પદ્મે નતાં સતીમ્

રુદતીમભિમાનેન માનિનીં માનપૂજિતામ્ ॥
પ્રિયાં દૃષ્ટ્વા પ્રિયઃ શીઘ્રં વાસયામાસ વક્ષસિ

ભારત્યાજ્ઞાં ગૃહીત્વા ચ સ્વાલયં ચ યયૌ હરિઃ ॥
ભારત્યા સહ તત્પ્રીતિં કારયામાસ સત્વરમ્

વરં વિષ્ણુર્દદૌ તસ્યૈ વિશ્વપૂજ્યા ભવેતિ ચ ॥
શિરોધાર્ય્યા ચ સર્વેષાં વન્દ્યા માન્યા મમેતિ ચ

વિષ્ણોર્વરેણ સા દેવી પરિતુષ્ટા બભૂવ હ ॥
સરસ્વતી તામાશ્લિષ્ય વાસયામાસ સન્નિધૌ

લક્ષ્મીર્ગઙ્ગા સસ્મિતા તાં સમાશ્લિષ્ય ચ નારદ ॥
ગૃહં પ્રવેશયામાસ વિનયેન સતીં તદા

વૃન્દાં વૃન્દાવનીં વિશ્વપાવનીંવિશ્વપૂજિતામ્ ॥
પુષ્પસારાં નન્દિનીં ચ તુલસીં કૃષ્ણજીવનીમ્

એતન્નામાષ્ટકં ચૈત ત્સ્તોત્રં નામાર્થસંયુતમ્ ॥
યઃ પઠેત્તાં ચ સંપૂજ્ય સોઽશ્વમેધફલં લભેત્

કાર્તિકીપૂર્ણિમાયાં ચ તુલસ્યા જન્મ મઙ્ગલમ્ ॥
તત્ર તસ્યાશ્ચ પૂજા ચ વિહિતા હરિણા પુરા

તસ્યાં યઃ પૂજયેત્તાં ચ ભક્ત્યા ચ વિશ્વપાવનીમ્ ॥
સર્વપાપાદ્વિનિર્મુક્તો વિષ્ણુલોકં સ ગચ્છતિ

કાર્ત્તિકે તુલસીપત્રં વિષ્ણવે યો દદાતિ ચ ॥
ગવામયુતદાનસ્ય ફલમાપ્નોતિ નિશ્ચિતમ્

અપુત્રો લભતે પુત્રં પ્રિયાહીનો લભેત્પ્રિયામ્ ॥
બન્ધુહીનો લભેદ્બન્ધું સ્તોત્રસ્મરણમાત્રતઃ

રોગી પ્રમુચ્યતે રોગાદ્બદ્ધો મુચ્યેત બન્ધનાત્ ॥
ભયાન્મુચ્યેત ભીતસ્તુ પાપાન્મુચ્યેત પાતકી

ઇપ્યેવં કથિતં સ્તોત્રં ધ્યાનપૂજાવિધિં શૃણુ॥
ત્વમેવ વેદ જાનાસિ કાણ્વશાખોક્તમેવ ચ

યદ્વક્ષ્યે પૂજયેત્તાં ચ ભક્ત્યા ચાવાહનં વિના ॥
ઉપચારૈઃ ષોડશભિર્ધ્યાનં પાતકનાશનમ્

તુલસીં પુષ્પસારાં ચ સતીં પૂજ્યાં મનોહરામ્ ॥
કૃત્સ્નપાપેધ્મદાહાય જ્વલદગ્નિશિખોપમામ્

પુષ્પેષુ તુલનાપ્યસ્યા નાસીદ્દેવીષુ વા મુને ॥
પવિત્રરૂપા સર્વાસુ તુલસી સા ચ કીર્ત્તિતા

શિરોધાર્ય્યા ચ સર્વેષામીપ્સિતાં વિશ્વપાવનીમ્ ॥
જીવન્મુક્તાં મુક્તિદાં ચ ભજ તાં હરિભક્તિદામ્

ઇતિ ધ્યાત્વા ચ સંપૂજ્ય સ્તુત્વા ચ પ્રણમેદ્બુધઃ ॥
ઉક્તં તુલસ્યુપાખ્યાનં કિં ભૂયઃશ્રોતુમિ ચ્છસિ

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મવૈવર્ત્તે મહાપુરાણે દ્વિતીયે પ્રકૃતિખણ્ડે નારદનારાયણસંવાદે તુલસ્યુપાખ્યાનં નામ દ્વાવિંશતિતમોઽધ્યાયઃ