બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 2.11

નારદ ઉવાચ॥
કલેઃ પઞ્ચસહસ્રે સા સમતીતે સુરેશ્વરી ॥
ક્વ ગતા સા મહાભાગા તન્મે વ્યાખ્યાતુમર્હસિ

નારાયણ ઉવાચ ॥
ભારતં ભારતીશાપાત્સમાગત્યેશ્વરેચ્છયા ॥
જગામ તં ચ વૈકુણ્ઠં શાપાન્તે પુનરેવ સા

ભારતં ભારતી ત્યક્ત્વા ચાગમત્તદ્ધરેઃ પદમ્ ॥
પદ્માવતી ચ શાપાન્તે ગંગાયાશ્ચૈવ નારદ

ગઙ્ગા સરસ્વતી લક્ષ્મીશ્ચૈતાસ્તિસ્રઃ પ્રિયા હરેઃ॥
તુલસીસહિતા બ્રહ્મંશ્ચતસ્રઃ કીર્ત્તિતાઃ શ્રુતૌ

નારદ ઉવાચ ॥
હેતુના કેન દેવી વૈ વિષ્ણુપાદાબ્જસંભવા ॥
ધાતુઃ કમણ્ડલુસ્થા ચ શઙ્કરસ્ય શિરોગતા

બભૂવ સા મુનિશ્રેષ્ઠ ગંગા નારાયણપ્રિયા ॥
અહો કેન પ્રકારેણ તન્મે વ્યાખ્યાતુમર્હસિ

॥ શ્રીનારાયણ ઉવાચ ॥
પુરા બભૂવ ગોલોકે સા ગંગા દ્રવરૂપિણી ॥
રાધાકૃષ્ણાંગસંભૂતા તદંશા તત્સ્વરૂપિણી

દ્રવાધિષ્ઠાતૃરૂપા યા રૂપેણાપ્રતિમા ભુવિ ॥
નવયૌવનસમ્પન્ના રત્નાભરણભૂષિતા

શરન્મધ્યાહ્નપદ્માસ્યા સસ્મિતા સુમનોહરા ॥
તપ્તકાઞ્ચનવર્ણાભા શરચ્ચન્દ્રસમપ્રભા

સ્નિગ્ધપ્રભાઽતિસુસ્નિગ્ધા શુદ્ધસત્ત્વસ્વરૂપિણી ॥
સુપીનકઠિનશ્રોણી સુનિતમ્બયુગં વરમ્

પીનોન્નતં સુકઠિનં સ્તનયુગ્મં સુવર્તુલમ્ ॥
સુચારુ નેત્રયુગલં સુકટાક્ષં સુવક્રિમમ્ ॥

વક્રિમં કબરીભારં માલતીમાલ્યસંયુતમ્ ॥
સિન્દૂરબિન્દુલલિતં સાર્દ્ધં ચન્દનબિન્દુભિઃ

કસ્તૂરીપત્રિકાયુક્તં ગણ્ડયુગ્મં મનોહરમ્ ॥
બન્ધૂકકુસુમાકારમધરોષ્ઠં ચ સુંદરમ્

પક્વદાડિમબીજાભદન્તપંક્તિસમુજ્જ્વલા ॥
વાસસી વહ્નિશુદ્ધે ચ નીવીયુક્તે ચ બિભ્રતી

સા સકામા કૃષ્ણપાર્શ્વે સમુત્તસ્થે સુલજ્જિતા ॥
પદ્મપત્રસમાનાભ્યાં લોચનાભ્યાં વિભો મુખમ્

નિમેષરહિતાભ્યાં ચ પિબન્તી સતતં મુદા ॥
પ્રફુલ્લવદના હર્ષાન્નવસઙ્ગમલાલસા

મૂર્ચ્છિતા પ્રભુરૂપેણ પુલકાઙ્કિતવિગ્રહા ॥
એતસ્મિન્નન્તરે તત્ર વિદ્યમાના ચ રાધિકા

ગોપીત્રિંશત્કોટિયુક્તા કોટિચન્દ્રસમપ્રભા ॥
કોપેન રક્તપદ્માસ્યા રક્તપઙ્કજલોચના

શ્વેતચમ્પકવર્ણાભા મત્તવારણગામિની॥
અમૂલ્યરત્નખચિતનાનાભરણભૂષિતા

માણિક્યખચિતં હારમમૂલ્યં વહ્નિશૌચકમ્ ॥
પીતાભવસ્ત્રયુગલં નીવીયુક્તં ચ બિભ્રતી

સ્થલપદ્મપ્રભાજુષ્ટં કોમલં ચ સુરઞ્જિતમ્ ॥
કૃષ્ણદત્તાર્ઘ્યસંયુક્તં વિન્યસ્યન્તી પદામ્બુજમ્

રત્નેન્દ્રરાજખચિતવિમાનાદવરુહ્ય ચ ॥
સેવ્યમાના ચ સખિભિઃ શ્વેત ચામરવાયુના

કસ્તૂરીબિન્દુતિલકં ચન્દનેન્દુસમન્વિતમ્ ॥
દીપ્તદીપપ્રભાકારં સિન્દૂરારુણસુન્દરમ્

દધતી ભાલમધ્યે ચ સીમન્તાધસ્તદુજ્જ્વલમ્ ॥
પારિજાતપ્રસૂનાદિમાલાયુક્તં સુવક્રિમમ્

સુચારુકબરીભારં કમ્પયન્તી ચ કમ્પિતા ॥
સુચારુનાસાસંયુક્તમોષ્ઠં કમ્પયતી રુષા

ગત્વા તસ્થૌ કૃષ્ણપાર્શ્વે રત્નસિંહાસને વરે ॥
સખીનાં ચ સમૂહૈશ્ચ પરિપૂર્ણા વિભોઃ સભા

તાં ચ દૃષ્ટ્વા સમુત્તસ્થૌ કૃષ્ણઃ સાદરમચ્યુતઃ ॥
સંભાષ્ય મધુરાલાપૈઃ સસ્મિતશ્ચ સસંભ્રમઃ

પ્રણેમુરભિ સંત્રસ્તા ગોપા નમ્રાત્મકન્ધરાઃ ॥
તુષ્ટુવુસ્તે ચ ભક્ત્યા તં તુષ્ટાવ પરમેશ્વરમ્

ઉત્થાય ગંગા સહસા સમ્ભાષાં ચ ચકાર સા ॥
કુશલં પરિપપ્રચ્છ ભીતાઽતિવિનયેન ચ

નમ્રભાવસ્થિતા ત્રસ્તા શુષ્કકણ્ઠૌષ્ઠતાલુકા ॥
ધ્યાનેન શરણાપન્ના શ્રી કૃષ્ણચરણમ્બુજે

તદ્ધૃત્પદ્મે સ્થિતઃ કૃષ્ણો ભીતાયૈ ચાભયં દદૌ ॥
બભૂવ સ્થિરચિત્તા સા સર્વેશ્વરવરેણ ચ

ઊર્ધ્વં સિંહાસનસ્થાં ચ રાધાં ગઙ્ગા દદર્શ સા ॥
સુસ્નિગ્ધાં સુખદૃશ્યાં ચ જ્વલન્તીં બ્રહ્મતેજસા

અસંખ્યબ્રહ્મણામાદ્યાં ચાદિસૃષ્ટિં સનાતનીમ્ ॥
યથા દ્વાદશવર્ષીયાં કન્યાં ચ નવયૌવનામ્

વિશ્વવૃન્દે નિરુપમાં રૂપેણ ચ ગુણેન ચ ॥
શાન્ત કાન્તામનન્તાં તામાદ્યન્તરહિતાં સતીમ્

શુભાં સુભદ્રાં સુભગાં સ્વામિસૌભાગ્યસંયુતામ્ ॥
સૌન્દર્યસુન્દરીં શ્રેષ્ઠાં સુન્દરીષ્વખિલાસુ ચ

કૃષ્ણાર્દ્ધાઙ્ગી કૃષ્ણસમાં તેજસા વયસા ત્વિષા ॥
પૂજિતાં ચ મહાલક્ષ્મીં મહાલક્ષ્મીશ્વરેણ ચ

પ્રચ્છાદ્યમાનાં પ્રભયા સભામીશસ્ય સુપ્રભામ્ ॥
સખીદત્તં ચ તામ્બૂલં ગૃહ્ણતીમન્યદુર્લભમ્

અજન્યાં સર્વજનનીં ધન્યાં માન્યાં ચ માનિનીમ્ ॥
કૃષ્ણપ્રાણાધિદેવીં ચ પ્રાણપ્રિયતમાં રમામ્

દૃષ્ટ્વા રાસેશ્વરીં તૃપ્તિં ન જગામ સુરેશ્વરી ॥
નિમેષરહિતાભ્યાં ચ લોચ નાભ્યાં પપૌ ચ તામ્

એતસ્મિન્નન્તરે રાધા જગદીશમુવાચ સા॥
વાચા મધુરયા શાન્તા વિનીતા સસ્મિતા મુને

રાધિકોવાચ॥
કેયં પ્રાણેશ કલ્યાણી સસ્મિતા ત્વન્મુખામ્બુજમ્ ॥
પશ્યન્તી સતતં પાર્શ્વે સકામા રક્તલોચના

મૂર્ચ્છાં પ્રાપ્નોતિ રૂપેણ પુલકાઙ્કિતવિગ્રહા ॥
વસ્ત્રેણ મુખમાચ્છાદ્ય નિરીક્ષન્તી પુનઃ પુનઃ

ત્વં ચાપિ માં સન્નિરીક્ષ્ય સકામઃ સસ્મિતઃ સદા ॥
મયિ જીવતિ ગોલોકે ભૂતા દુર્વૃત્તિરીદૃશી

ત્વમેવ ચૈવં દુર્વૃત્તં વારંવારં કરોષિ ચ ॥
ક્ષમાં કરોમિ તે પ્રેમ્ણા સ્ત્રીજાતિઃ સ્નિગ્ધમાનસા

સંગૃહ્યેમાં પ્રિયામિષ્ટાં ગોલોકાદ્ગચ્છ લમ્પટ ॥
અન્યથા નહિ તે ભદ્રં ભવિષ્યતિ સુરેશ્વર

દૃષ્ટસ્ત્વં વિરજાયુક્તો મયા ચન્દનકાનને ॥
ક્ષમા કૃતા મયા પૂર્વં સખીનાં વચનાદહો

ત્વયા મચ્છબ્દમાત્રેણ તિરોધાનં કૃતં પુરા ॥
દેહં સન્ત્યજ્ય વિરજા નદીરૂપા બભૂવ સા

કોટિયોજનવિસ્તીર્ણા તતો દૈર્ઘ્યે ચતુર્ગુણા ॥
અદ્યાપિ વિદ્યમાના સા તવ સત્કી ર્તિરૂપિણી

ગૃહં મયિ ગતાયાં ચ પુનર્ગત્વા તદન્તિકમ્ ॥
ઉચ્ચૈરરૌષીર્વિરજે વિરજે ચેતિ સંસ્મરન્

તદા તોયાત્સમુત્થાય સા યોગાત્સિદ્ધયોગિની ॥
સાલઙ્કારા મૂર્તિમતી દદૌ તુભ્યં ચ દર્શનમ્

તતસ્તાં ચ સમાશ્લિષ્ય વીર્ય્યાધાનં કૃતં ત્વયા ॥
તતો બભૂવુસ્તસ્યાં ચ સમુદ્રાઃ સપ્ત ચૈવ હિ

દૃષ્ટસ્ત્વં શોભયા ગોપ્યા યુક્તશ્ચમ્પકકાનને ॥
સદ્યો મચ્છબ્દમાત્રેણ તિરોધાનં કૃતં ત્વયા

શોભા દેહં પરિત્યજ્ય પ્રાવિશચ્ચન્દ્રમણ્ડલમ્ ॥
તતસ્તસ્યાઃ શરીરં ચ સ્નિગ્ધં તેજો બભૂવ હ

સંવિભજ્ય ત્વયા દત્તં હૃદયેન વિદૂયતા ॥
રત્નાય કિઞ્ચિત્સ્વર્ણાય કિઞ્ચિન્મતિવરાય ચ

કિઞ્ચિત્સ્ત્રીણાં મુખાબ્જેભ્યઃ કિઞ્ચિદ્રાજ્ઞે ચ કિઞ્ચન ॥
કિઞ્ચિત્પ્રકૃષ્ટવસ્ત્રેભ્યો રૌપ્યેભ્યશ્ચાપિ કિઞ્ચન

કિઞ્ચિચ્ચન્દનપઙ્કેભ્યસ્તોયેભ્યશ્ચાપિ કિઞ્ચન ॥
કિઞ્ચિત્કિસલયેભ્યશ્ચ પુષ્પેભ્યશ્ચાપિ કિંચન

કિઞ્ચિત્ફલેભ્યઃ સસ્યેભ્યઃ સુપક્વેભ્યશ્ચ કિઞ્ચન ॥
નૃપદેવગૃહેભ્યશ્ચ સંસ્કૃતેભ્યશ્ચ કિંચન

દૃષ્ટસ્ત્વં પ્રભયા ગોપ્યા યુક્તો વૃન્દાવને વને ॥
સદ્યો મચ્છબ્દમાત્રેણ તિરોધાનં કૃતં ત્વયા ॥

પ્રભા દેહં પરિત્યજ્ય પ્રાવિશત્સૂર્ય્યમણ્ડલમ્ ॥
તતસ્તસ્યાઃ શરીરં ચ તીક્ષ્ણં તેજો બભૂવ હ

સંવિભજ્ય ત્વયા દત્તં પ્રેમ્ણા ચ રુદતા પુરા ॥
વિભજ્ય ચક્ષુષોર્દત્તં લજ્જયા તદ્ભયેન ચ

હુતાશનાય કિંચિચ્ચ નૃપેભ્યશ્ચાપિ કિઞ્ચન ॥
કિંચિત્પુરુષસંઘેભ્યો દેવેભ્યશ્ચાપિ કિંચન

કિંચિદ્દસ્યુગણેભ્યશ્ચ નાગેભ્યશ્ચાપિ કિંચન ॥
બ્રાહ્મણેભ્યો મુનિભ્યશ્ચ તપસ્વિભ્યશ્ચ કિંચન

સ્ત્રીભ્યઃ સૌભાગ્યયુક્તાભ્યો યશસ્વિભ્યશ્ચ કિંચન ॥
તચ્ચ દત્ત્વા ચ સર્વેભ્યઃ પૂર્વં રોદિતુમુદ્યતઃ

શાન્ત્યા ગોપ્યા યુતસ્ત્વં ચ દૃષ્ટો વૈ રાસમણ્ડલે ॥
વસન્તે પુષ્પશય્યાયાં માલ્યવાંશ્ચન્દનોક્ષિતઃ

રત્નપ્રદીપૈર્યુક્તશ્ચ રત્નનિર્મિતમન્દિરે ॥
રત્નભૂષણભૂષાઢ્યો રત્નભૂષિતયા સહ

ત્વયા દત્તં ચ તામ્બૂલં ભુક્તવત્યૈ સુવાસિતમ્ ॥
તયા દત્તં ચ તામ્બૂલં ભુક્તવાંસ્ત્વં પુરા વિભો

સદ્યો મચ્છબ્દમાત્રેણ તિરોધાનં કૃતં ત્વયા ॥
શાન્તિર્દેહં પરિત્યજ્ય ભિયા લીના ત્વયિ પ્રભો

તતસ્તસ્યાઃ શરીરં ચ ગુણશ્રેષ્ઠં બભૂવ હ ॥
સંવિભજ્ય ત્વયા દત્તં પ્રેમ્ણા ચ રુદતા પુરા

વિશ્વે વિષયિણે કિંચિત્સત્ત્વરૂપાય વિષ્ણવે ॥
શુદ્ધસત્ત્વસ્વરૂપાયૈ કિંચિલ્લક્ષ્મ્યૈ પુરા વિભો

ત્વન્મન્ત્રોપાસકેભ્યશ્ચ વૈષ્ણવેભ્યશ્ચ કિંચન ॥
તપસ્વિભ્યશ્ચ ધર્માય ધર્મિષ્ઠેભ્યશ્ચ કિંચન

મયા પૂર્વં હિ દૃષ્ટસ્ત્વં ગોપ્યા ચ ક્ષમયા સહ ॥
સુવેષવાન્માલ્યવાંશ્ચ ગન્ધચન્દનસંયુતઃ॥

રત્નભૂષિતયા ચારુચન્દનોક્ષિતયા તયા ॥
સુખેન મૂર્છિતસ્તલ્પે પુષ્પચન્દનસંયુતે

શ્લિષ્ટોઽભૂન્નિદ્રયા સદ્યઃ સુખેન નવસઙ્ગમાત્ ॥
મયા પ્રબોધિતૌ સા ચ ભવાંશ્ચ સ્મરણં કુરુ

ગૃહીતં પીતવસ્ત્રં તે મુરલી ચ મનોહરા ॥
વનમાલા કૌસ્તુભશ્ચાપ્યમૂલ્યં રત્નકુણ્ડલમ્

પશ્ચાત્પ્રદત્તં પ્રેમ્ણા ચ સખીનાં વચનાદહો ॥
લજ્જયા કૃષ્ણવર્ણોઽભૂદદ્યાપિ ચ ભવાન્પ્રભો

ક્ષમા દેહં પરિત્યજ્ય લજ્જયા પૃથિવીં ગતા ॥
તતસ્તસ્યાઃ શરીરં ચ ગુણશ્રેષ્ઠં બભૂવ હ

સંવિભજ્ય ત્વયા દત્તં પ્રેમ્ણા ચ રુદતા પુરા ॥
કિંચિદ્દત્તં વિષ્ણવે ચ વૈષ્ણવેભ્યશ્ચ કિંચન

ધર્મિષ્ઠેભ્યશ્ચ ધર્માય દુર્બલેભ્યશ્ચ કિંચન ॥
તપસ્વિભ્યોઽપિ દેવેભ્યઃ પંડિતેભ્યશ્ચ કિંચન

એતત્તે કથિતં સર્વં કિં ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ ॥
ત્વદ્ગુણં બહુવિસ્તારં જાનામિ ચ પરં પ્રભો

ઇત્યેવમુક્ત્વા સા રાધા રક્તપઙ્કજલોચના ॥
ગઙ્ગાં વક્તું સમારેભે નમ્રાસ્યાં લજ્જિતાં સતીમ્

ગઙ્ગા રહસ્યં યોગેન જ્ઞાત્વા વૈ સિદ્ધયોગિની ॥
તિરોભૂય સભામધ્યાત્સ્વજલં પ્રવિવેશ સા

રાધા યોગેન વિજ્ઞાય સર્વત્રાવસ્થિતાં ચ તામ્ ॥
પાનં કર્તું સમારેભે ગણ્ડૂષાત્સિદ્ધયોગિની

ગંગા રહસ્યં યોગેન જ્ઞાત્વા વૈ સિદ્ધયોગિની ॥
શ્રીકૃષ્ણચરણામ્ભોજં પરમં શરણં યયૌ

ગોલોકં ચૈવ વૈકુણ્ઠં બ્રહ્મલોકાદિકં તથા ॥
દદર્શ રાધા સર્વત્ર નૈવ ગઙ્ગાં દદર્શ સા

સર્વતો જલશૂન્યં ચ શુષ્કપઙ્કજગોલકમ્ ॥
જલજન્તુસમૂહૈશ્ચ મૃતદેહૈઃ સમન્વિતમ્

બ્રહ્મવિષ્ણુશિવાનન્તધર્મેન્દ્રેન્દુદિવાકરાઃ ॥
મનવો માનવાઃ સર્વે દેવાઃ સિદ્ધાસ્તપસ્વિનઃ

ગોલોકં ચ સમાજગ્મુઃ શુષ્કકણ્ઠૌષ્ઠતાલુકાઃ ॥
સર્વે પ્રણેમુર્ગોવિન્દં સર્વેશં પ્રકૃતેઃ પરમ્

વરં વરેણ્યં વરદં વરિષ્ઠં વરકારણમ્ ॥
વરેશં ચ વરાર્હં ચ સર્વેષાં પ્રવરં પ્રભુમ્

નિરીહં ચ નિરાકારં નિર્લિપ્તં ચ નિરાશ્રયમ્ ॥
નિર્ગુણં ચ નિરુત્સાહં નિર્વ્યૂહં ચ નિરઞ્જનમ્

સ્વેચ્છામયં ચ સાકારં ભક્તાનુગ્રહવિગ્રહમ્ ॥
સત્યસ્વરૂપં સત્યેશં સાક્ષિરૂપં સનાતનમ્ ॥

પરં પરેશં પરમં પરમાત્માનમીશ્વરમ્ ॥
પ્રણમ્ય તુષ્ટુવુઃ સર્વે ભક્તિનમ્રાત્મકન્ધરાઃ

સગદ્ગદા સાશ્રુનેત્રાઃ પુલકાઙ્કિતવિગ્રહાઃ ॥
સર્વે સંસ્તૂય સર્વેશં ભગવન્તં પરં હરિમ્

જ્યોતિર્મયં પરં બ્રહ્મ સર્વકારણકારણમ્ ॥
અમૂલ્યરત્નખચિતચિત્રસિંહાસનસ્થિતમ્

સેવ્યમાનં ચ ગોપાલૈઃ શ્વેતચામરવાયુના ॥
ગોપાલિકાનૃત્યગીતં પશ્યન્તં સસ્મિતં મુદા

વલ્ગુવેષૈઃ પરિવૃતં ગોપૈશ્ચ શતકોટિભિઃ ॥
ચન્દનોક્ષિતસર્વાંગં રત્નભૂષણભૂષિતમ્

નવીનનીરદશ્યામં કિશોરં પીતવાસસમ્ ॥
યથા દ્વાદશવર્ષીયં બાલં ગોપાલરૂપિણમ્

કોટિચન્દ્રપ્રભાજુષ્ટપુષ્ટશ્રીયુક્તવિગ્રહમ્ ॥
સ્વતેજસા પરિવૃતં સુસાદૃશ્યં મનોહરમ્॥

કોટિકન્દર્પસૌન્દર્ય્યલીલાલાવણ્યવિગ્રહમ્ ॥
દૃશ્યમાનં ચ ગોપીભિઃ સસ્મિતાભિશ્ચ સન્તતમ્

ભૂષણૈર્ભૂષિતાભિશ્ચ મહારત્નવિનિર્મિતૈઃ ॥
પિબન્તીભિર્લોચનાભ્યાં મુખચન્દ્રં પ્રભોર્મુદા

પ્રાણાધિકપ્રિયતમારાધાવક્ષઃસ્થલસ્થિતમ્ ॥
તયા પ્રદત્તં તામ્બૂલં ભુક્તવન્તં સુવાસિતમ્ ॥
પરિપૂર્ણતમં રાસે દદૃશુઃ સર્વતઃ સુરાઃ

મુનયો માનવાઃ સિદ્ધાસ્તપસા ચ તપસ્વિનઃ ॥
પ્રહૃષ્ટમાનસાઃ સર્વે જગ્મુઃ પરમવિસ્મયમ્

પરસ્પરં સમાલોચ્ય તે તમૂચુશ્ચતુર્મુખમ્ ॥
નિવેદિતું જગન્નાથં સ્વાભિપ્રાયમભીપ્સિતમ્

બ્રહ્મા તદ્વચનં શ્રુત્વા સ્થિતં વિષ્ણોસ્તુ દક્ષિણે ॥
વામતો વામદેવસ્ય ચાગમત્કૃષ્ણમુત્તમમ્

પરમાનન્દયુક્તં ચ પરમાનન્દરૂપકમ્ ॥
સર્વં કૃષ્ણમયં ધાતા ચાપશ્યદ્રાસમણ્ડલે

સર્વં સમાનવેષં ચ સભાનાસનસંસ્થિતમ્

દ્વિભુજં મુરલીહસ્તં વનમાલાવિભૂષિતમ્ ॥
મયૂરપુચ્છચૂડં ચ કૌસ્તુભેન વિરાજિતમ્

અતીવ કમનીયં ચ સુન્દરં શાન્તવિગ્રહમ્ ॥
ગુણભૂષણરૂપેણ તેજસા વયસા ત્વિષા

વાસસા યશસાઽઽકૃત્યા મૂર્ત્યા સુન્દરયા સમમ્ ॥
પરિપૂર્ણતમં સર્વં સર્વૈશ્વર્ય્યસમન્વિતમ્

કઃ સેવ્યસ્સેવકો વેતિ દૃષ્ટ્વા નિર્વક્તુમક્ષમઃ ॥
ક્ષણં તેજઃ સ્વરૂપં ચ રૂપરાશિયુતં ક્ષણમ્

એકમેવ ક્ષણં કૃષ્ણં રાધયા સહિતં પરમ્॥
પ્રત્યેકાસનસંસ્થં ચ તયા ચ સહિતં ક્ષણમ્

રાધારૂપધરં કૃષ્ણં કૃષ્ણરૂપકલત્રકમ્ ॥
કિં સ્ત્રીરૂપં ચ પુંરૂપં વિધાતા ધ્યાતુમક્ષમઃ

હૃત્પદ્મસ્થં ચ શ્રીકૃષ્ણં ધાતા ધ્યાનેન ચેતસા ॥
ચકાર સ્તવનં ભક્ત્યા પ્રણમ્યાથ ત્વનેકધા

તતઃ સ ચક્ષુરુન્મીલ્ય પુનશ્ચ તદનુજ્ઞયા ॥
અપશ્યત્કૃષ્ણમેકં ચ રાધાવક્ષસ્થલસ્થિતમ્

સ્વપાર્ષદૈઃ પરિવૃતં ગોપીમણ્ડલમણ્ડિતમ્ ॥
પુનઃ પ્રણેમુસ્તં દૃષ્ટ્વા તુષ્ટુવુશ્ચ પુનશ્ચ તે

વિજ્ઞાય તદભિપ્રાયં તાનુવાચ સુરેશ્વરઃ ॥
સર્વાત્મા સર્વયજ્ઞેશઃ સર્વેશઃ સર્વભાવનઃ

શ્રીભગવાનુવાચ ॥
આગચ્છ કુશલં બ્રહ્મન્નાગચ્છ કમલાપતે ॥
ઇહાગચ્છ મહાદેવ શશ્વત્કુશલમસ્તુ વઃ

આગતાઃ સ્થ મહાભાગા ગઙ્ગાનયનકારણાત્ ॥
ગંગા મચ્ચરણત્મ્ભોજે ભયેન શરણં ગતા

રાધેમાં પાતુમિચ્છન્તી દૃષ્ટ્વા મત્સન્નિધાનતઃ ॥
દાસ્યામીમાં બહિઃ કૃત્વા યૂયં કુરુત નિર્ભયામ્

શ્રીકૃષ્ણસ્ય વચઃ શ્રુત્વા સસ્મિતઃ કમલોદ્ભવઃ ॥
તુષ્ટાવ સર્વારાધ્યાં તાં રાધાં શ્રીકૃષ્ણપૂજિતામ્

।
વક્ત્રૈશ્ચતુર્ભિઃ સંસ્તૂય ભક્તિનમ્રાત્મકન્ધરઃ ॥
ધાતા ચતુર્ણાં વેદાનામુવાચ ચતુરાનનઃ

ગઙ્ગા ત્વદઙ્ગસમ્ભૂતા પ્રભોર્વૈ રાસમણ્ડલે॥
દ્રવરૂપા ચ સા જાતા મુગ્ધયા શઙ્કરસ્વરાત્

કૃષ્ણાંશા ચ ત્વદંશા ચ ત્વત્કન્યાસદૃશી પ્રિયા॥
તન્મન્ત્રગ્રહણં કૃત્વા કરોતુ તવ પૂજનમ્

ભવિષ્યતિ પતિસ્તસ્યા વૈકુણ્ઠે ચ ચતુર્ભુજઃ॥
ભૂગતાયાઃ કલાયાશ્ચ લવણોદશ્ચ વારિધિઃ

ગોલોકસ્થા ચ યા રાધા સર્વત્રસ્થા તથાત્મિકા ॥
તદાત્મિકા ત્વં દેવેશિ સર્વદા ચ તવાત્મજા

બ્રહ્મણો વચનં શ્રુત્વા સ્વીચકાર ચ સસ્મિતા ॥
બહિર્બભૂવ સા કૃષ્ણપાદાઙ્ગુષ્ઠનખાગ્રતઃ

તત્રૈવ સંવૃતા શાન્તા તસ્થૌ તેષાં ચ મધ્યતઃ ॥
ઉવાસ તોયાદુત્થાય તદધિષ્ઠાતૃદેવતા

તત્તોયં બ્રહ્મણા કિઞ્ચિત્સ્થાપિતં ચ કમણ્ડલૌ ॥
કિંચિદ્દધાર શિરસિ ચન્દ્રાર્દ્ધે ચન્દ્રશેખરઃ

ગઙ્ગાયૈ રાધિકામન્ત્રં પ્રદદૌ કમલોદ્ભવઃ ॥
તત્સ્તોત્રં કવચં પૂજાવિધાનં ધ્યાનમેવ ચ

સર્વં તત્સામવેદોક્તં પુરશ્ચર્ય્યાક્રમં તથા ॥
ગઙ્ગા તામેવ સંપૂજ્ય વૈકુણ્ઠં પ્રયયૌ સતી

લક્ષ્મીઃ સરસ્વતી ગંગા તુલસી વિશ્વપાવની ॥
એતા નારાયણસ્યૈવ ચતસ્રો યોષિતો મુને

અથ તં સસ્મિતઃ કૃષ્ણો બ્રહ્માણં સમુવાચ હ॥
સર્વકાલસ્ય વૃત્તાન્તં દુર્બોધ્યમવિપશ્ચિતામ્

શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ ॥
ગૃહાણ ગંગાં હે બ્રહ્મન્ હે વિષ્ણો હે મહેશ્વર ॥
શૃણુ કાલસ્ય વૃત્તાન્તં યદતીતં નિશામય

યૂયં ચ યેઽન્યદેવાશ્ચ મુનયો મનવસ્તથા ॥
સિદ્ધાસ્તપસ્વિનશ્ચૈવ યે યેઽત્રૈવ સમાગતાઃ

તે તે જીવન્તિ ગોલોકે કાલચક્ર વિવર્જિતે ॥
જલાપ્લુતં સર્વવિશ્વમાગતં પ્રાકૃતે લયે

બ્રહ્માદ્યા યેઽન્યવિશ્વસ્થાસ્તે લીના અધુના મયિ ॥
વૈકુણ્ઠં ચ વિના સર્વં સજલં પશ્ય પદ્મજ

ગત્વા સૃષ્ટિં કુરુ પુનર્બ્રહ્મલોકાદિકં પરમ્ ॥
સબ્રહ્માણ્ડં વિરચય પશ્ચાદ્ગઙ્ગા ચ યાસ્યતિ

એવમન્યેષુ વિશ્વેષુ સૃષ્ટ્વા બ્રહ્માદિકં પુનઃ ॥
કરોમ્યહં પુનઃ સૃષ્ટિં ગચ્છ શીઘ્રં સુરૈઃ સહ

મચ્ચક્ષુષોર્નિમેષેણ બ્રહ્મણઃ પતનં ભવેત્ ॥
ગતાઃ કતિવિધાસ્તે ચ ભવિષ્યન્તિ ચ વેધસઃ

ઇત્યુક્ત્વા રાધિકાનાથો જગામાન્તઃપુરં મુને ॥
દેવા ગત્વા પુનઃ સૃષ્ટિં ચક્રુરેવ પ્રયત્નતઃ

ગોલોકે ચ સ્થિતા ગંગા વૈકુણ્ઠે શિવલોકકે॥
બ્રહ્મલોકે તથાઽન્યત્ર યત્ર તત્ર પુરા સ્થિતા

તત્રૈવ સા ગતા ગંગા ચાજ્ઞયા પરમાત્મનઃ ॥
નિર્ગતા વિષ્ણુપાદાબ્જાત્તેન વિષ્ણુપદી સ્મૃતા

ઇત્યેવં કથિતં સર્વં ગંગોપાખ્યાનમુત્તમમ્ ॥
સુખદં મોક્ષદં સારં કિં ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મવૈવર્ત્તે મહાપુરાણે દ્વિતીયે પ્રકૃતિખણ્ડે નારદનારાયણસંવાદે ગંગોપાખ્યાને એકાદશોઽધ્યાયઃ