બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 1.4

સૌતિરુવાચ ॥
આવિર્બભૂવ તત્પશ્ચાત્કૃષ્ણસ્ય રસનાગ્રતઃ ॥
શુદ્ધસ્ફટિકસંકાશા દેવી ચૈકા મનોહરા

શુક્લવસ્ત્રપરીધાના સર્વાલઙ્કારભૂષિતા ॥
બિભ્રતી જપમાલાં ચ સા સાવિત્રી પ્રકીર્તિતા

સા તુષ્ટાવ પુરઃ સ્થિત્વા પરં બ્રહ્મ સનાતનમ્॥
પુટાંજલિપરા સાધ્વી ભક્તિનમ્રાત્મકન્ધરા

સાવિત્ર્યુવાચ ॥
નમામિ સર્વબીજં ત્વાં બ્રહ્મજ્યોતિઃ સનાતનમ્ ॥
પરાત્પરતરં શ્યામં નિર્વિકારં નિરઞ્જનમ્

ઇત્યુક્ત્વા સસ્મિતા દેવી રત્નસિંહાસને વરે ॥
ઉવાસ શ્રીહરિં નત્વા પુનરેવ શ્રુતિપ્રસૂઃ

આવિર્બભૂવ તત્પશ્ચાત્કૃષ્ણસ્ય પરમાત્મનઃ ॥
માનસાચ્ચ પુમાનેકસ્તપ્તકાંચનસન્નિભઃ

મનો મથ્નાતિ સર્વેષાં પઞ્ચબાણેન કામિનામ્ ॥
તન્નામ મન્મથં તેન પ્રવદન્તિ મનીષિણઃ

તસ્ય પુંસો વામપાર્શ્વાત્કામસ્ય કામિની વરા ॥
બભૂવાતીવ લલિતા સર્વેષાં મોહકારિણી

રતિર્બભૂવ સર્વેષાં તાં દૃષ્ટ્વા સસ્મિતાં સતીમ્ ॥
રતીતિ તેન તન્નામ પ્રવદંતિ મનીષિણઃ

હરિં સ્તુત્વા તયા સાર્દ્ધં સ ઉવાસ હરેઃ પુરઃ ॥
રત્નસિંહાસને ચાસ્ય પઞ્ચબાણો ધનુર્દ્ધરઃ

મારણં સ્તમ્ભનં ચૈવ જૃમ્ભણં શોષણં તથા ॥
ઉન્માદનં પઞ્ચબાણન્પઞ્ચબાણો બિભર્તિ સઃ ॥

બાણાંશ્ચિક્ષેપ સર્વાંશ્ચ કામો બાણપરીક્ષયા ॥
સદ્યઃ સર્વે સકામાશ્ચ બભૂવુરીશ્વરેચ્છયા

રતિં દૃષ્ટ્વા બ્રહ્મણશ્ચ રેતઃ પાતો વભૂવ હ ॥
તત્ર તસ્થૌ મહાયોગી વસ્ત્રેણાચ્છાદ્ય લજ્જયા

વસ્ત્રં દગ્ધ્વા સમુત્તસ્થૌ જ્વલદગ્નિઃ સુરેશ્વરઃ ॥
કોટિતાલપ્રમાણશ્ચ સશિખશ્ચ સમુજ્જ્વલન્

કૃષ્ણસ્તદ્વર્દ્ધનં દૃષ્ટ્વા સસર્જાપઃ સ્વલીલયા ॥
નિઃશ્વાસવાયુના સાર્દ્ધં મુખબિન્દું સમુદ્ગિરન્

વિશ્વૌઘં પ્લાવયામાસ મુખબિંદુજલં દ્વિજ ॥
તત્ર કિઞ્ચિજ્જલકણં વહ્નિં શાન્તં ચકાર હ

તતઃપ્રભૃતિ તેનાગ્નિસ્તોયાન્નિર્વાણતાં વ્રજેત્ ॥
આવિર્ભૂતઃ પુમાનેકસ્તતસ્તદધિદેવતા

ઉત્તસ્થૌ તજ્જલાદેકઃ પુમાન્સ વરુણઃ સ્મૃતઃ ॥
જલાધિષ્ઠાતૃદેવોઽસૌ સર્વેષાં યાદસામ્પતિઃ

આવિર્બભૂવ કન્યૈકા તદ્વહ્નેર્વામપાર્શ્વતઃ ॥
સા સ્વાહા વહ્નિપત્ની તાં પ્રવદન્તિ મનીષિણઃ

જલેશસ્ય વામપાર્શ્વાત્કન્યા ચૈકા બભૂવ સા ॥
વરુણાનીતિ વિખ્યાતા વરુણસ્ય પ્રિયા સતી

બભૂવ પવનઃ શ્રીમાન્વિભોર્નિશ્વાસવાયુતઃ॥
સ ચ પ્રાણાશ્ચ સર્વેષાં નિઃશ્વાસસ્તત્ફલોદ્ભવઃ

તસ્ય વાયોર્વામપાર્શ્વાત્કન્યા ચૈકા બભૂવ હ॥
વાયોઃ પત્ની સા ચ દેવી વાયવી પરિકીર્તિતા

કૃષ્ણસ્ય કામબાણેન રેતઃપાતો બભૂવ હ ॥
જલે તદ્રેચનં ચક્રે લજ્જયા સુર સંસદિ

સહસ્રવત્સરાન્તે તડ્ડિમ્ભરૂપં બભૂવ હ ॥
તતો મહાન્વિરાડ્ જજ્ઞે વિશ્વૌઘાધાર એવ સઃ

યસ્યૈક લોમવિવરે વિશ્વૈકસ્ય વ્યવસ્થિતિઃ ॥
સ્થૂલાત્સ્થૂલતરઃ સોઽપિ મહાન્નાન્યસ્તતઃ પરઃ

સ એવ ષોડશાંશોઽપિ કૃષ્ણસ્ય પરમાત્મનઃ ॥
મહાવિષ્ણુઃ સ વિજ્ઞેયઃ સર્વાધારઃ સનાતનઃ

મહાર્ણવે શયાનઃ સ પદ્મપત્રં યથા જલે ॥
બભૂવતુસ્તૌ દ્વૌ દૈત્યૌ તસ્ય કર્ણમલોદ્ભવૌ

તૌ જલાચ્ચ સમુત્થાય બ્રહ્માણં હન્તુમુદ્યતૌ ॥
નારાયણશ્ચ ભગવાઞ્જઘને તૌ જઘાન હ

બભૂવ મેદિની કૃત્સ્ના કાર્ત્સ્ન્યેન મેદસા તયા ॥
તત્રૈવ સન્તિ વિશ્વાનિ સા ચ દેવી વસુન્ધરા

॥
ઇતિ શ્રીબ્રહ્મવૈવર્તે મહાપુરાણે બ્રહ્મખણ્ડે સૌતિશૌનકસંવાદે સૃષ્ટિનિરૂપણે ચતુર્થોઽધ્યાયઃ