બ્રહ્મસૂત્ર2 (ટીકા સહિત) · અધ્યાય 59

સ્તર્ત્ બ્સ્ચોમ્_4,1.1.1
1 આવૃત્તિ અધિકરણમ્ । સૂ. 1-2
આવૃત્તિર્ અસકૃદુપદેશાત્ । બ્બ્સ્_4,1.1 ।
તૃતીયે અધ્યાયે પરા અપરાસુ વિદ્યાસુ સાધન આશ્રયો વિચારઃ પ્રાયેણાત્યગાત્ ।
અથ ઇહ ચતુર્થે ફલાશ્રય આગમિષ્યતિ ।
પ્રસઙ્ગાગતં ચ અન્યદપિ કિઞ્ચિત્ ચિન્તયિષ્યતે ।
પ્રથમં તાવત્ કતિભિઃ ચિદધિકરણૈઃ સાધન આશ્રયવિચારશેષમેવ અનુસરામઃ ।
ઽઆત્મા વા અરે દ્રષ્ટવ્યઃ શ્રોતવ્યો મન્તવ્યો નિદિધ્યાસિતવ્યઃઽ (બૃ. 4.4.21) ઽતમેવ ધીરો વિજ્ઞાય પ્રજ્ઞાં કુર્વીતઽ(બૃ. 4.5.6) ઽસો ઽન્વેષ્ટવ્યઃ સ વિજિજ્ઞાસિતવ્યઃઽ (છા. 8.7.1) ઇતિ ચ એવમાદિશ્રવણેષુ સંશયઃ - કિં સકૃત્ પ્રત્યયઃ કર્તવ્ય આહોસ્વિત્ આવૃત્ત્ય ઇતિ ।
કિં તાવત્ પ્રાપ્તં સકૃત્ પ્રત્યયઃ સ્યાત્ પ્રયાજાદિવત્ ।
તાવતા શાસ્ત્રસ્ય કૃતાર્થત્વાત્ ।
અશ્રૂયમાણાયાં ક્રિયમાણાયામ્ અશાસ્ત્રાર્થઃ કૃતો ભવેત્ ।
નનુ અસકૃત્ ઉપદેશા ઉદાહૃતાઃ શ્રોતવ્યો મન્તવ્યો નિદિધ્યાસિતવ્ય ઇતિ એવમાદયઃ ।
એવમ્ અપિ યાવત્ શબ્દમ્ આવર્તયેત્ સકૃત્ શ્રવણં સકૃત્ મનનં સકૃત્ નિદિધ્યાસનં ચ ઇતિ ન અતિરિક્તમ્ ।
સકૃત્ ઉપદેશેષુ તુ વેદ ઉપાસીત ઇતિ એવમાદિષુ અનાવૃત્તિઃ ઇતિ ।
એવં પ્રાપ્તે બ્રૂમઃ - પ્રત્યયાવૃત્તિઃ કર્તવ્યા ।
કુતઃ - અસકૃત્ ઉપદેશાત્ ।
ઽશ્રોતવ્યો મન્તવ્યો નિદિધ્યાસિતવ્યઃઽ ઇતિ એવઞ્જાતીયકો હિ અસકૃત્ ઉપદેશઃ પ્રત્યયાવૃત્તિં સૂચયતિ ।
નનુ ઉક્તં યાવત્ શબ્દમેવ આવર્તયેત્ ન અધિકમ્ ઇતિ ।
ન ।
દર્શનપર્યવસિતત્વાત્ અદોષમ્ ।
દર્શનપર્યવસાનાનિ હિ શ્રવણાદીનિ આવર્ત્યમાનાનિ દૃષ્ટાર્થાનિ ભવન્તિ ।
યથા અવઘાતાદીનિ તણ્ડુલાદિ નિષ્પત્તિપર્યસાનાનિ તદ્વત્ ॥
અપિ ચ ઉપાસનં નિદિધ્યાસનં ચ ઇતિ અત્યન્તર્ણીતાવૃત્તિગુણ એવ ક્રિયાભિધીયતે ।
તથા હિ - લોકે ગુરુમ્ ઉપાસ્તે રાજાનમ્ ઉપાસ્ત ઇતિ ચ યઃ તાત્પર્યેણ ગુર્વાદીન્ અનુવર્તતે સ એવમ્ ઉચ્યતે ।
તથા ધ્યાયતિ પ્રોષિતનાથા પતિમ્ ઇતિ યા નિરન્તર સ્મરણા પતિં પ્રતિ સા ઉત્કણ્ઠા સા એવમ્ અભિધીયતે ।
વિદ્યુપાસ્ત્યોઃ ચ વેદાન્તેષુ અવ્યતિરેકેણ પ્રયોગો દૃશ્યતે ।
ક્વચિત્ વિદિના ઉપક્રમ્ય ઉપાસિન ઉપસંહરતિ યથા - ઽયસ્તદ્વેદ યત્સ વેદ સ મયૈતદુક્તઃઽ (છા. 4.1.4) ઇતિ અત્ર ઽઅનુ મ એતાં ભગવો દેવતાં શાધિ યાં દેવતામુપાઃસેઽ (છા. 5.2.2) ઇતિ ।
ક્વચિત્ ચ ઉપાસિન ઉપક્રમ્ય વિદિના ઉપસંહરતિ યથા - ઽમનો બ્રહ્મેત્યુપાસીતઽ (છા. 3.18.1) ઇતિ અત્ર ઽભાતિ ચ તપતિ ચ કીર્ત્યા યશસા બ્રહ્મવર્ચસેન ય એવં વેદઽ (છા. 3.18.3) ઇતિ ।
તસ્મત્ સકૃત્ ઉપદેશેષુ અપિ આવૃત્તિસિદ્ધિઃ ।
અસકૃત્ ઉપદેશઃ તુ આવૃત્તેઃ સૂચકઃ