બ્રહ્માંડ પુરાણ · અધ્યાય 3.19

ઇતિ શ્રીબ્રહ્માણ્ડમહાપુરાણે ઉત્તરભાગે હયગ્રીવાગસ્ત્યસંવાદે લલિતોપાખ્યાને લલિતાપરમેશ્વરીસેનાજય યાત્રા નામાષ્ટાદશો ઽધ્યાયઃ
અગસ્ત્ય ઉવાચ
ચક્રરાજરથેન્દ્રસ્ય યાઃપર્વણિ સમાશ્રિતાઃ ।
દેવતા પ્રકટાભિખ્યાસ્તાસામાખ્યાં નિવેદય

સંખ્યાશ્ચ તાસામખિલા વર્ણભેદાંશ્ચ શોભનાન્ ।
આયુધાનિ ચ દિવ્યાનિ કથયસ્વ હયાનન

હયગ્રીવ ઉવાચ
નવમં પર્વ દીપ્તસ્ય રથસ્ય સમુપસ્થિતાઃ ।
તશ પ્રોક્તા સિદ્ધિદેવ્યસ્તાસાં નામાનિ મચ્છૃણુ

અણિમા મહિમાચૈવ લઘિમા ગરિમા તથા ।
ઈશિતા વશિતા ચૈવ પ્રાપ્તિઃ સિદ્ધિશ્ચ સપ્તમી

પ્રાકામ્યમુક્તિસિદ્ધિશ્ચ સર્વકામાભિધાપરા ।
એતાદેવ્યશ્ચતુર્બાહ્વ્યો જપાકુસુમસંનિભાઃ

ચિન્તામણિકપાલં ચ ત્રિશૂલં સિદ્ધિકજ્જલમ્ ।
દધાના દયયા પૂર્ણા યોગિભિશ્ચ નિષેવિતાઃ

તત્ર પૂર્વાર્દ્ધભાગે ચ બ્રહ્માદ્યા અષ્ટ શક્તયઃ ।
બ્રાહ્મી માહેશ્વરી ચૈવ કૌમારી વૈષ્મવી તથા ।
વારાહી ચૈવ માંહેન્દ્રી ચામુણ્ડા ચૈવ સપ્તમી

મહાલક્ષ્મીરષ્ટમી ચ દ્વિભુજાઃ શોણવિગ્રહાઃ ।
કપાલમુત્પલં ચૈવ બિભ્રાણા રક્તવાસસઃ

અથ વાન્ય પ્રકારેણ કેચિદ્ધ્યાનં પચક્ષતે ।
બ્રહ્માદિસદૃશાકારા બ્રહ્માદિસદૃશાયુધાઃ

બ્રહ્માદીનાં પરં ચિહ્નં ધારયન્ત્યઃ પ્રકીર્તિતાઃ ।
તાસામૂર્ધ્વસ્થાનગતાં મુદ્રા દેવ્યો મહત્તરાઃ

મુદ્રાવિરચનાયુક્તૈર્હસ્તૈઃ કમલકાન્તિભિઃ ।
દાડિમીપુષ્પસઙ્કાશાઃ પીતાંબરમનોહરાઃ

ચતુર્ભુજા ભુજદ્વન્દ્વધૃતચર્મકૃપાણકાઃ ।
મદરક્તવિલોલાક્ષ્યસ્તાસાં નામાનિ મચ્છૃણુ

સર્વસંક્ષોભિણી ચૈવ સર્વવિદ્રાવિણી તથા ।
સર્વાકર્ષણકૃન્મુદ્રા તથા સર્વવશઙ્કરી

સર્વોન્માદનમુદ્રા ચ યષ્ટિઃ સર્વમહાઙ્કુશા ।
સર્વખેચરિકા મુદ્રા સર્વબીજા તથાપરા

સર્વયોનિશ્ચ નવમી તથા સર્વત્રિશણ્ડિકા ।
સિદ્ધિબ્રાહયાદિમુદ્રાસ્તા એતાઃ પ્રકટશક્તયઃ

ભણ્ડાસુરસ્ય સંહારં કર્તું રક્તરથે સ્થિતાઃ ।
યા ગુપ્તાખ્યાઃ પૂર્વમુક્તાસ્તાસાં નામાનિ મચ્છૃણુ

કામાકર્ષણિકા ચૈવ બુદ્ધ્યાકર્ષણિકા કલા ।
અહઙ્કારાકર્ષિણી ચ શબ્દાકર્ષણિકા કલા

સ્પર્શાકર્ષણિકા નિત્યા રૂપાકર્ષણિકા કલા ।
રસાકર્ષણિકા નિત્યા ગન્ધાકર્ષણિકા કલા

ચિત્તાકર્ષણિકા નિત્યા ધૈર્યાકર્ષણિકા કલા ।
સ્મૃત્યા કર્ષણિકા નિત્યા નામાકર્ણણિકા કલા

બીજાકર્ષણિકા નિત્યા ચાત્મકર્ષણિકા કલા ।
અમૃતાકર્ષણી નિત્યા શરીરાકર્ષિણી કલા

એતાઃ ષોડશ શીતાંશુકલારૂપાશ્ચ શક્તયઃ ।
અષ્ટમં પર્વ સમ્પ્રાપ્તા ગુપ્તા નામ્ના પ્રકીર્તિતાઃ

વિદ્રુમદ્રુમસઙ્કાશા મન્દસ્મિત મનોહરાઃ ।
ચતુર્ભુજાસ્ત્રિનેત્રાશ્ચ ચન્દ્રાર્કમુકુજોજ્જ્વલાઃ

ચાપબાણૌ ચર્મખડ્ગૌ દધાના દિવ્યકાન્તયઃ ।
ભણ્ડાસુરવધાર્થાય પ્રવૃત્તાઃ કુમ્ભસમ્ભવ

સાયન્તનજ્વલદ્દીપપ્રખ્યચક્રરથસ્ય તુ ।
સપ્તમે પર્વણિ કૃતાવાસા ગુપ્તતરાભિધાઃ

અનઙ્ગમદનાનઙ્ગમદનાતુરયા સહ ।
અનઙ્ગલેખા ચાનઙ્ગવેગાનઙ્ગાઙ્કુશાપિ ચ

અનઙ્ગમાલિગ્યપરા એતા દેવ્યો જપાત્વિષઃ ।
ઇક્ષુચાપં પુષ્પશરાન્પુષ્પકન્દુકમુત્પલમ્

બિભ્રત્યો ઽદભ્રવિક્રાન્તિશાલિન્યો લલિતાજ્ઞયા ।
ભણ્ડાસુરમભિક્રુદ્ધાઃ પ્રજ્વલન્ત્ય ઇવ સ્થિતાઃ

અથ ચક્રરથેન્દ્રસ્ય ષષ્ઠં પર્વ સમાશ્રિતાઃ ।
સર્વસંક્ષોભિણીમુખ્યાઃ સમ્પ્રદાયાખ્યયા યુતાઃ

વેણીકૃતકચસ્તોમાઃ સિંદૂરતિલકોજ્જ્વલાઃ ।
અતિતીવ્રસ્વભાવાશ્ચ કાલાનલસમત્વિષઃ

વહ્નિબાણં વહ્નિચાપં વહ્નિરૂપમસિં તથા ।
વહ્નિચક્રાખ્યાફલકં દધાના દીપ્તવિગ્રહાઃ

અસુરેન્દ્રં પ્રતિ ક્રુદ્ધાઃ કામભસ્મસમુદ્ભવાઃ ।
આજ્ઞાશક્તય એવૈતા લલિતાયા મહૌજસઃ

સર્વસંક્ષોભિણી ચૈવ સર્વવિદ્રાવિણી તથા ।
સર્વાકર્ષણિકા શક્તિઃ સર્વાહ્લાદિનિકા તથા

સર્વસંમોહિનીશક્તિઃ સર્વસ્તમ્ભનશક્તિકા ।
સર્વજૃંભણશક્તિશ્ચ સર્વોન્માદનશક્તિકા

સર્વાર્થસાધિકા શક્તિઃ સર્વસમ્પત્તિપૂરણી ।
સર્વમન્ત્રમયી શક્તિઃ સર્વદ્વન્દ્વક્ષયઙ્કરી

એવં તુ સમ્પ્રદાયાનાં નામાનિ કથિતાનિ વૈ ।
અથ પઞ્ચમપર્વસ્થાઃ કુલોત્તીર્ણા ઇતિ સ્મૃતાઃ

તાશ્ચ સપ્તટિકસઙ્કાશાઃ પરશું પાશમેવ ચ ।
ગદાં ઘણ્ટાં મણિં ચૈવ દધાના દીપ્તવિગ્રહાઃ

દેવદ્વિષમતિ ક્રુદ્ધા ભ્રુકુટીકુટિલાનનાઃ ।
એતાસામપિ નામાનિ સમાકર્મય કુમ્ભજ

સર્વસિદ્ધિપ્રદા દેવી સર્વસમ્પત્પ્રદા તથા ।
સર્વપ્રિયઙ્કરી દેવી સર્વમઙ્ગલકારિણી

સર્વકામપ્રદા દેવી સર્વદુઃખવિમોચિની

સર્વમૃત્યુપ્રશમિની સર્વવિઘ્નનિવારિણી ।
સર્વાઙ્ગસુન્દરી દેવી સર્વસૌભાગ્યદાયિની

દશૈન્તાઃ કથિતા દેવ્યો દયયા પૂરિતાશયાઃ ।
ચક્રે તુરીયપર્વસ્થા મુક્તાહારસમત્વિષઃ

નિગર્ભયોગિનીનામ્ના પ્રથિતા દશ કીર્તિતાઃ ।
સર્વજ્ઞા સર્વશક્તિશ્ચ સર્વૈશ્વર્યપ્રદા તથા

સર્વજ્ઞાનમયી દેવી સર્વવ્યાધિવિનાશિની ।
સર્વાધારસ્વરૂપા ચ સર્વપાપહરા તથા

સર્વાનન્દમયી દેવી સર્વરક્ષાસ્વરૂપિણી ।
દશમી દેવતાજ્ઞેયા સર્વેષ્સિતફલપ્રદા

એતાશ્ચતુર્ભુજા જ્ઞેયા વજ્રં શક્તિં ચ તોમરમ્ ।
ચક્રં ચૈવાભિબિભ્રાણા ભણ્ડાસુરવધોદ્યતાઃ

અથ ચક્રરથેન્દ્રસ્ય તૃતીયં પર્વસંશ્રિતાઃ ।
રહસ્યયોગિનીનામ્ના પ્રખ્યાતા વાગધીશ્વરાઃ

રક્તાશોકપ્રસૂનાભાબાણકાર્મુકપાણયઃ ।
કવચચ્છન્નસર્વાઙ્ગયો વીણાપુસ્તકશોભિતાઃ

વશિની ચૈવ કામેશી ભોગિની વિમલા તથા ।
અરુણાચ જવિન્યાખ્યા સર્વેશી કૌલિની તથા

અષ્ટાવેતાઃ સ્મૃતા દેવ્યો દૈત્યસંહારહેતવઃ ।
અથ ચક્રરથેન્દ્રસ્ય દ્વિતીયં પર્વસંશ્રિતાઃ

ચાપબાણૌ પાનપાત્રં માતુરુઙ્ગં કૃપાણિકામ્ ।
તિસ્રસ્ત્રિપીઠનિલયા અષ્ટબાહુસમન્વિતાઃ

પલકં નાગપાશં ચ ઘણ્ટાં ચૈવ મહાધ્વનિમ્ ।
વિભ્રાણા મદિરામત્તા અતિગુપ્તરહસ્યકાઃ

કામેશી ચૈવ વજ્રેશી ભગમાલિન્યથાપરા ।
તિસ્ર એતાઃ સ્મૃતા દેવ્યો ભણ્ડે કોપસમન્વિતાઃ

લલિતાસમમાહાત્મ્યા લલિતાસમતેજસઃ ।
એતાસ્તુ નિત્યં શ્રીદેવ્યા અન્તરઙ્ગાઃ પ્રકીર્તિતાઃ

અથાનન્દમહાપીઠે રથમધ્યમપર્વણિ ।
પરિતો રચિતાવાસાઃ પ્રોક્તાઃ પઞ્ચદશાક્ષરાઃ

તિથિનિત્યાઃ કાલરૂપા વિશ્વં વ્યાપ્યૈવ સંસ્થિતાઃ ।
ભણ્ડાસુરાદિદૈત્યેષુ પ્રક્ષુબ્ધભ્રુકુટીતટાઃ

દેવીસમનિજાકારા દેવીસમનિજાયુધાઃ ।
જગતામુપકારાય વર્તમાના યુગેયુગે

તાસાં નામાનિ મત્તસ્ત્વમવધારયકુમ્ભજ ।
કામેશી ભગમાલા ચ નિત્યક્લિન્ના તથૈવ ચ

ભેરુણ્ડા વહ્નિવાસિન્યો મહાવજ્રેશ્વરી તથા ।
દતી ચ ત્વરિતા દેવી નવમી કુલસુન્દરી

નિત્યા નીલપતાકા ચ વિજયા સર્વમઙ્ગલા ।
જ્વાલામાલિનિકાચિત્રે દશ પઞ્ચ ચ કીર્તિતાઃ

એતાભિઃ સહિતા દેવી સદા સેવૈકબુદ્ધિભિઃ ।
દુષ્ટં ભણ્ડાસુરં જેતું નિર્યયૌ પરમેશ્વરી

મન્ત્રિનાથા મહાચક્રે ગીતિં ચક્રે રથોત્તમે ।
સપ્તપર્વાણિ ચોક્તાનિ તત્ર દેવ્યાશ્ચ તાઃ શૃણુ

ગેયચક્રરથે પર્વમધ્યપીઢનિકેતના ।
સંગીતયોગિની પ્રોક્તા શ્રીદેવ્યા અતિવલ્લભા

તદેવ પ્રથમં પર્વ મન્ત્રિણ્યાસ્તુ નિવાસભૂઃ ।
અથ દ્વિતીયપર્વસ્થા ગેયચક્રે રથોત્તમે

રતિઃ પ્રીતિર્મનોજા ચ વીણાકાર્મુકપાણયઃ ।
તમાલશ્યામલાકારા દાનવોન્મૂલનક્ષમાઃ

તૃતીયપર્વસંરૂઢા મનોભૂબાણદેવતા ।
દ્રાવિણી શોષિણી ચૈવ બન્ધિની મોહિની તથા

ઉન્માદિનીતિ પઞ્ચૈતા દીપ્તકાર્મુકપાણયઃ ।
તત્ર પર્વણ્યધસ્તાત્તુ વર્તમાના મહૌજસઃ

કામરાજશ્ચ કન્દર્પૌં મન્મથો મકરધ્વજઃ ।
મનોભવઃ પઞ્ચમઃ સ્યાદેતે ત્રૈલોક્યમોહનાઃ

કસ્તૂરીતિલકોલ્લાસિભાલામુક્તાવિરાજિતાઃ ।
કવચચ્છન્નસર્વાઙ્ગાઃ પલાશપ્રસવત્વિષઃ

પઞ્ચકામા ઇમે પ્રોક્તા ભણ્ડાસુરવધાર્થિનઃ ।
જેયચક્રરથેન્દ્રસ્ય ચતુર્થં પર્વ સંશ્રિતાઃ

બ્રહ્મીમુખ્યાસ્તુ પૂર્વોક્તાશ્ચણ્ડિકા ત્વષ્ટમી પરા ।
તત્ર પર્વણ્યધસ્તાચ્ચ લક્ષ્મીશ્ચૈવ સરસ્વતી

રતિઃ પ્રીતિઃ કીર્તિશાન્તી પુષ્ટિસ્તુષ્ટિશ્ચ શક્તયઃ ।
એતાશ્ચક્રોધરક્તાક્ષ્યો દૈત્યં હન્તું મહાબલમ્

કુન્તચક્રધરાઃ પ્રોક્તાઃ કુમાર્યઃ કુંભસંભવ ।
પઞ્ચમં પર્વ સંપ્રાપ્તા વામાદ્યાઃ ષોડશાપરાઃ

ગીતિં ચક્રૂ રથેન્દ્રસ્ય તાસાં નામાનિ મચ્છૃણુ ।
વામા જ્યેષ્ટા ચ રૌદ્રી ચ શાન્તિઃ શ્રદ્ધા સરસ્વતી

શ્રીભૂશાક્તિશ્ચ લક્ષ્મીશ્ચ સૃષ્ટિશ્ચૈવ તુ મોહિની ।
તથા પ્રમાથિની ચાશ્વસિની વીચિસ્તથૈવ ચ

વિદ્યુન્માલિન્યથ સુરાનન્દાથો નાગબુદ્ધિકા ।
એતાસ્તુ કુરવિન્દાભા જગત્ક્ષોભણલંપટાઃ

મહાસરસમન્નાહમાદધાનાઃ પદેપદે ।
વજ્રકઙ્કટસંછન્ના અટ્ટહાસોજ્જ્વલાઃ પરે ।
વજ્રદણ્ડૌ શતઘ્નીં ચ સંબિભ્રાણા ભુશુણ્ડિકાઃ

અથ ગીતિરથેન્દ્રસ્ય ષષ્ઠં પર્વ સમાશ્રિતાઃ ।
અસિતાઙ્ગપ્રભૃતયો ભૈરવાઃ શસ્ત્રભીષણાઃ

ત્રિશિખં પાનપાત્રં ચ બિભ્રાણા નીલવર્ચસઃ ।
અસિતાઙ્ગો રુરુશ્ચણ્ડઃ ક્રોધ ઉન્મત્તભૈરવઃ

કપાલી ભીષણશ્ચૈવ સંહારશ્ચાષ્ટ ભૈરવાઃ ।
અથ ગીતિરથેન્દ્રસ્ય સપ્તમં પર્વ સંશ્રિતાઃ

માતઙ્ગી સિદ્ધલક્ષ્મીશ્ચ મહામાતઙ્ગિકાપિ ચ ।
મહતી સિદ્ધલક્ષ્મીશ્ચ શોણા બાણધનુર્ધરાઃ

તસ્યૈવ પર્વણો ઽધસ્તાદ્ગણપઃ ક્ષેત્રપસ્તથા ।
દુર્ગાંબા બટુકશ્ચેંવ સર્વે તે શસ્ત્રપાણયઃ

તત્રૈવ પર્વણો ઽધસ્તાલ્લક્ષ્મીશ્ચૈવ સરસ્વતી ।
શઙ્ખઃ પદ્મો નિધિશ્ચૈવ તે સર્વે શસ્ત્રપાણયઃ

લોકદ્વિષં પ્રતિ ક્રુદ્ધા ભણ્ડં ચણ્ડપરાક્રમમ્ ।
શક્રાદયશ્ચ વિષ્મ્વન્તા દશ દિક્ચક્રનાયકાઃ

શક્તિરૂપાસ્તત્ર પર્વણ્યધસ્તાત્કૃતસંશ્રયાઃ ।
વજ્રે શક્તિં કાલદણ્ડમકિં પાશં ધ્વજં તથા

ગદાં ત્રિશૂલં દર્ભાસ્ત્રં વજ્રં ચ દધતસ્ત્વમી ।
સેવન્તે મન્ત્રિનાથાં તાં નિત્યં ભક્તિસમન્વિતાઃ

ભણ્ડાસુરાન્દુર્દુરૂઢાન્નિહન્તું વિશ્વકણ્ટકાન્ ।
મન્ત્રિનાથાશ્રયદ્વારા લલિતાજ્ઞાપનોત્સુકાઃ

ગીતિચક્રરથોપાન્તે દિક્પાલાઃ સંશ્રયં દદુઃ ।
સર્વેષાં ચૈવ દેવાનાં મન્ત્રિણી દ્વારતઃ કૃતા

વિજ્ઞાપના મહાદેવ્યાઃ કાર્યસિદ્ધિં પ્રયચ્છતિ ।
રાક્ષી વિજ્ઞાપના ચેતિ પ્રધાનદ્વારતઃ કૃતા

યથા ખલુ ફલપ્રાપ્તિઃ સેવકાનાં હિ જાયતે ।
અન્યથા કથમેતેષાં સામર્થ્યં જ્વલિતૌજસઃ

અપધૃષ્યપ્રભાવાયાઃ શ્રીદેવ્યા ઉપસર્પણે ।
સા હિ સંગીતવિદ્યેતિ શ્રીદેવ્યા અતિવલ્લભા

નાતિલઙ્ઘતિ ચ ક્વાપિ તદુક્તં કાર્યસિદ્ધિષુ ।
શ્રીદેવ્યાઃશક્તિસામ્રાજ્યે સર્વકર્માણિ મન્ત્રિણી

અકર્ત્તુમન્યથા કર્તું કર્તું ચૈવ પ્રગલ્ભતે ।
તસ્માત્સર્વે ઽપિ દિક્પાલાઃ શ્રીદેવ્યા જયકાઙ્ક્ષિણઃ ।
તસ્યાઃ પ્રધાનભૂતાયાઃ સેવામેવ વિતન્વતે

ઇતિ શ્રીલલિતાદેવ્યાશ્ચક્રરાજરથોત્તમે ।
પર્વસ્થિતાનાં દેવીનાં નામાનિ કથિતાન્યલમ્

ભણ્ડાસુરસ્ય સંહારે તસ્યા દિવ્યાયુધાન્યપિ ।
પ્રોક્તાનિ ગેયચક્રસ્ય પર્વદેવ્યાશ્ચ કીર્તિતાઃ

ઇમાનિ સર્વદેવીનાં નામાન્યાકર્ણયન્તિ યે ।
સર્વપાપવિનિર્મુક્તાસ્તે સ્યુર્વિજયિનો નરાઃ