બ્રહ્માંડ પુરાણ · અધ્યાય 3.17

ઇતિ શ્રીબ્રહ્માણ્ડે મહાપુરાણે ઉત્તરભાગે હયગ્રીવાગસ્ત્યસંવાદે લલિતોપાખ્યાને સસેનવિજયયાત્રા નામ ષોડશો ઽધ્યાયઃ
દણ્ડનાથાવિનિર્યાણે સંખ્યાતીતૈઃ સિતપ્રભૈઃ ।
છત્રૈર્ગગનમારેજે નિઃસંખ્યાશશિમણ્ડિતમ્

અન્યોન્યસક્તૈર્થવલચ્છત્રૈરન્તર્ઘનીભવત્ ।
તિમિરં નુનુદે ભૂયસ્તત્કાણ્ડમણિરોચિષા

વજ્રપ્રભાધગધગચ્છાયાપૂરિતદિઙ્મુખાઃ ।
તાલવૃન્તાઃ શતવિધાઃ ક્રોડમુખ્યા બલે ઽચલન્

ચણ્ડો દણ્ડાદયસ્તીવ્રાભૈરવાઃ શુલપાણયઃ ।
જ્વલત્કેશાપિશઙ્ગાભાસ્તડિદ્ભાસુરદિઙ્મુખાઃ

દહત્ય ઇવ દૈત્યૌઘાંસ્તીક્ષ્ણૈર્માર્ગણવહ્નિભિઃ ।
પ્રચેલુર્દણ્ડનાથાયાસ્સેના નાસીરધાવિતાઃ

અથ પોત્રીમુખીદેવીસમાનાકૃતિભૂષણાઃ ।
તત્સમાનાયુધકરાસ્તત્સમાનસ્વવાહનાઃ

તીક્ષ્મદંષ્ટ3વિનિષ્ઠ્યૂતવહ્રિધૂમામિતાંબરાઃ ।
તમાલશ્યામલાકારાઃ કપિલાઃ ક્રૂરલોચનાઃ

સહસ્રમહિષારૂઢાઃ પ્રચેલુઃ સૂકરાનનાઃ ।
અથ શ્રીદણ્ડનાથા ચ કરિચક્રરથોત્તમાત્

અવરુહ્ય મહાસિંહમારુરોહ સ્વવાહનમ્ ।
વજ્રઘોષ ઇતિ ખ્યાતં ધૂતકેસરમણ્ડલમ્

વ્યક્તાસ્યં વિકટાકારં વિશઙ્કટવિલોચનમ્ ।
દંષ્ટ્રાકટકટત્કારબધિરીકૃતદિક્તટમ્

આદિકૂર્મકઠોરાસ્થિ ખર્પરપ્રતિમૈર્નખૈઃ ।
વિબન્તમિવ ભૂચક્રમાપાતાલં નિમજ્જિભિઃ

યોજનત્રયમુત્તુઙ્ગં વગાદુદ્ધૂતવાલધિમ્ ।
સિંહવાહનમારુહ્ય વ્યચલદ્દણ્ડનાયિકા

તસ્યામસુરસંહારે પ્રવૃત્તાયાં જ્વલત્ક્રુધિ ।
ઉદ્વેગં બહુલં પ્રાપ ત્રૈલોક્યં સચરાચરમ્

કિમસૌ ધક્ષ્યતિ રુષા વિશ્વમદ્યૈવ પોત્રિણી ।
કિં વા મુસલઘાતેન ભૂમિં દ્વેધા કરિષ્યતિ

અથ વા હલનિર્ઘાતૈઃ ક્ષોભયિષ્યતિ વારિધીન્ ।
ઇતિ ત્રસ્તહૃદઃ સર્વે ગગને નાકિનાં ગણાઃ

દૂરાદ્રુતં વિમાનૈશ્ચ સત્રાસં દદૃશુર્ગતાઃ ।
વવન્દિરે ચ તા દેવા બદ્ધાઞ્જલિપુટાન્વિતાઃ ।
મુહુર્દ્વાદશનામાનિ કીર્તયન્તો નભસ્તલે

અગસ્ત્ય ઉવાચ
કાનિ દ્વાદશનામાનિ તસ્યા દેવ્યા વદ પ્રભો ।
અશ્વાનન મહાપ્રાજ્ઞ યેષુ મે કૌતુકં મહત્

હયગ્રીવ ઉવાચ
શૃણુ દ્વાદશનામાનિ તસ્યા દેવ્યા ઘટોદ્ભવ ।
યદાકર્ણનમાત્રેણ પ્રસન્ના સા ભવિષ્યતિ ।
પઞ્ચમી દણ્ડનાથા ચ સંકેતા સમયેશ્વરી

તથા સમયસંકેતા વારાહી પોત્રિણી તથા ।
વાર્તાલી ચ મહાસેનાપ્યાજ્ઞા ચક્રેશ્વરી તથા

અરિઘ્ની ચેતિ સમ્પ્રોક્તં નામદ્વાદશકં મુને ।
નામદ્વાદશકાભિખ્યવજ્રપઞ્જરમધ્યગઃ ।
સંકટે દુઃખમાપ્નોતિ ન કદાચન માનવઃ

એતૈર્નામભિરભ્રસ્થાઃ સંકેતાં બહુ તુષ્ટુવુઃ ।
તેષામનુગ્રહાર્થાય પ્રચચાલચ સા પુનઃ

અથ સંકેતયોગિન્યા મન્ત્રનાથા પદસ્પૃશઃ ।
નિર્યાણસૂચનકરી દિવિ દધ્વાન કાહલી

શૃઙ્ગારપ્રાયભૂષાણાં શાર્દૂલશ્યામલત્વિષામ્ ।
વીણાસંયતપાણીનાં શક્તીનાં નિર્યયૌ બલમ્

કાશ્ચદ્ગાયન્તિ નૃત્યન્તિ મત્તકોકિલનિઃસ્વનાઃ ।
વીણાવેણુમૃદઙ્ગાદ્યાઃ સવિલાસપદક્રમાઃ

પ્રચેલુઃ શક્તયઃ શ્યામા હર્ષયન્ત્યો જગજ્જનાન્ ।
મયૂરવાહનાઃ કાશ્ચિત્કતિચિદ્ધંસવાહનાઃ

કતિચિન્નકુલારૂઢાઃ કતિચિત્કોકિલાસનાઃ ।
સર્વાશ્ચ શ્યામલાકારાઃ કાશ્ચિત્કર્ણીરથસ્થિતાઃ

કાદંબમધુમત્તાશ્ચ કાશ્ચિદારૂઢસૈન્ધવાઃ ।
મન્ત્રનાથાં પુરસ્કૃત્ય સંપ્રચેલુઃ પુરઃ પુરઃ

અથારુહ્ય સમુત્તુઙ્ગધ્વજચક્રં મહારથમ્ ।
બાલાર્કવર્ણકવચા મદાલોલવિલોચના

ઈષત્પ્રસ્વેદકણિકામનોહરમુખાંબુજા ।
પ્રેક્ષયન્તી કટાક્ષૌધૌઃ કિઞ્ચિદ્ભ્રૂવલ્લિતાણ્ડવૈઃ

સમસ્તમપિ તત્સૈન્યં શક્તીનામુદ્ધતોદ્ધતમ્ ।
પિચ્છત્રિકોણચ્છત્રેણ બિરુદેન મહીયસા

આસાં મધ્યે ન ચાન્યાસાં શક્તીનામુજ્જ્વલોદયા ।
નિર્જગામ ઘનશ્યામશ્યામલા મન્ત્રનાયિકા

તાં તુષ્ટુવુઃ ષોડશભિર્નામભિર્નાકવાસિનઃ ।
તાનિ ષોડશનામાનિ શૃણુ કુંભસમુદ્ભવ

સંગીતયોગિની શ્યામા શ્યામલા મન્ત્રનાયિકા ।
મન્ત્રિણી સચિવેશી ચ પ્રધાનેશી શુકપ્રિયા

વીણાવતી વૈણિકી ચ મુદ્રિણી પ્રિયકપ્રિયા ।
નિપપ્રિયા કદંબેશી કદંબવનવાસિની

સદામદા ચ નામાનિ ષોડશૈતાનિ કુંભજ ।
એતૈર્યઃ સચિવેશાનીં સકૃત્સ્તૌતિ શરીરવાન્ ।
તસ્ય ત્રૈલોક્યમખિલં હસ્તે તિષ્ઠત્યસંશયમ્

મન્ત્રિનાથા યત્રયત્ર કટાક્ષં વિકિરત્યસૌ ।
તત્રતત્ર ગતાશઙ્કં શત્રુસૈન્યં પતત્યલમ્

લલિતાપરમેશાન્યા રાજ્યચર્ચા તુ યાવતી ।
શક્તીનામપિ ચર્ચા યા સા સર્વત્ર જયપ્રદા

અથ સંગીતયોગિન્યાઃ કરસ્થાચ્છુકપોતકાત્ ।
નિર્જગામ ધનુર્વેદો વહન્સજ્જંશરાસનમ્

ચતુર્બાહુયુતો વીરસ્ત્રિશિરાસ્ત્રિવિલોચનઃ ।
નમસ્કૃત્ય પ્રધાનેશીમિદમાહ સ ભક્તિમાન્

દેવિ ભણ્ડાસુરેદ્રસ્ય યુદ્ધાય ત્વં પ્રવર્ત્તસે ।
અતસ્તવ મયા સાહ્યં કર્તવ્યં મન્ત્રિનાયિકે

ચત્રજીવમિમં નામ કોદણ્ડં સુમહત્તરમ્ ।
ગૃહાણ જગતામંબ દાનવાનાં નિબર્હણમ્

ઇમૌ ચાક્ષયબાણાઢ્યૌ તૂણીરૌ સ્વર્ણચિત્રિતૌ ।
ગૃહાણ દૈત્યનાશાય મમાનુગ્રહહેતવે

ઇતિ પ્રણમ્ય શિરસા ધનુર્વેદેન ભક્તિતઃ ।
અર્પિતાંશ્ચાપતૂણીરાઞ્જગ્રાહ પ્રિયકપ્રિયા

ચિત્રજીવં મહાચાપમાદાય ચ શૂકપ્રિયા ।
વિસ્ફારં જનયામાસ મૌર્વીમુદ્વાદ્ય ભૂરિશઃ

સંગીતયોગિની ચાપધ્વનિના પૂરિતં જગત્ ।
નાકાલયાનાં ચ મનોન યનાનન્દસંપદા

યન્ત્રિણી ચેતિ દ્વે તસ્યાઃ પરિચારિકે ।
શુકં વીણાં ચ સહસા વહન્ત્યૌ પરિચેરતુઃ

આલોલવલયક્વાણવર્ધિષ્ણુગુણનિસ્વનમ્ ।
ધારયન્તી ઘનશ્યામા ચકારાતિમનોહરમ્

ચિત્રજીવશરાસેન ભૂષિતા ગીતયોગિની ।
કદંબિનીવ રુરુચે કદમ્બચ્છત્રકાર્મુકા

કાલીકટાક્ષવત્તીક્ષ્ણો નૃત્યદ્ભુજગભીષણઃ ।
ઉલ્લસન્દક્ષિણે પાણૌ વિલલાસ શિલીમુખઃ

ગેયચક્રરથારૂઢાં તાં પશ્ચાચ્ચ સિષેવિરે ।
તદ્વચ્છ્યામલશોભાઢ્યા દેવ્યો બાણધનુર્ધરાઃ

સહસ્રાક્ષૌહિણીસંખ્યાસ્તીવ્રવેગા મદાલસાઃ ।
આપૂરયન્ત્યઃ કકુભં કલૈઃ કિલિકિલારવૈઃ