બ્રહ્માંડ પુરાણ · અધ્યાય 3.15

ઇતિ શ્રીબ્રહ્માણ્ડે મહાપુરાણે ઉત્તરભાગે હયગ્રીવાગસ્ત્યસંવાદે લલિતોપાખ્યાને મદનકામેશ્વરપ્રાદુર્ભાવો નામ ચતુર્દશો ઽધ્યાયઃ
તચ્છ્રુત્વા વચનં દેવી મન્દસ્મિતમુખાંબુજા ।
ઉવાચ સ તતો વાક્યં બ્રહ્મવિષ્ણુમુખાન્સુરાન્

સ્વતન્ત્રાહં સદા દેવાઃ સ્વેચ્છાચારવિહારિણી ।
મમાનુરૂપચરિતો ભવિતા તુ મમ પ્રિયઃ

તથેતિ તત્પ્રતિશ્રુત્ય સર્વેર્દેવૈઃ પિતામહઃ ।
ઉવાચ ચ મહાદેવીં ધર્માર્થસહિતં વચઃ

કાલક્રીતા ક્રયક્રીતા પિતૃદત્તા સ્વયંયુતા ।
નારીપુરુષયોરેવમુદ્વાહસ્તુ ચતુર્વિધઃ

કાલક્રીતા તુ વેશ્યા સ્યાત્ક્રયક્રીતા તુ દાસિકા ।
ગન્ધર્વોદ્વાહિતા યુક્તા ભાર્યા સ્યાત્પિતૃદત્તકા

સમાનધર્મિણી યુક્તા ભાર્યા પિતૃવશંવદા ।
યદદ્વૈતં પરં બ્રહ્મ સદસદ્ભાવવર્જિતમ્

ચિદાનન્દાત્મકં તસ્માત્પ્રકૃતિઃ સમજાયત ।
ત્વમેવાસીચ્ચ તદ્બ્રહ્મ પ્રકૃતિઃ સા ત્વમેવ હિ

ત્વમેવાનાદિરખિલા કાર્યકારણરૂપિણી ।
ત્વામેવ હિ વિચિન્વન્તિ યોગિનઃ સનકાદયઃ

સદસત્કર્મરૂપાં ચ વ્યક્તાવ્યક્તો દયાત્મિકામ્ ।
ત્વામેવ હિ પ્રશંસંતિ પઞ્ચબ્રહ્મસ્વરૂપિણીમ્

ત્વામેવ હિ સૃજસ્યાદૌ ત્વમેવ હ્યવસિ ક્ષણાત્ ।
ભજસ્વ પુરુષં કઞ્ચિલ્લોકાનુગ્રહકામ્યયા

ઇતિ વિજ્ઞાપિતા દેવી બ્રહ્મણા સકલૈઃ સુરૈઃ ।
સ્રજમુદ્યમ્ય હસ્તેન ચક્ષેપ ગગનાન્તરે

તયોત્સૃષ્ટા હિ સા માલા શોભયન્તી નભસ્થલમ્ ।
પપાત કણ્ઠદેશે હિ તદા કામેશ્વરસ્ય તુ

તતો મુમુદિરે દેવા બ્રહ્મવિષ્ણુપુરોગમાઃ ।
વવૃષુઃ પુષ્પવર્ષાણિ મન્દવાતેરિતા ઘનાઃ

અથોવાચ વિધાતા તુ ભગવન્તં જનાર્દનમ્ ।
કર્તવ્યો વિધિનોદ્વાહસ્ત્વનયોઃ શિવયોર્હરે

મુહુર્તો દેવસમ્પ્રાપ્તો જગન્મઙ્ગલકારકઃ ।
ત્વદ્રૂપા હિ મહાદેવી સહજશ્ચ ભવાનપિ

દાતુમર્હસિ કલ્યાણીમસ્મૈ કામશિવાય તુ ।
તચ્છ્રુત્વા વચનં તસ્ય દેવદેવસ્ત્રિવિક્રમઃ

દદૌ તસ્યૈ વિધાનેન પ્રીત્યા તાં શઙ્કરાય તુ ।
દેવર્ષિપિતૃમુખ્યાનાં સર્વેષાં દેવયોગિનામ્

કલ્યાણં કારયામાસ શિવયોરાદિકેશવઃ ।
ઉપાયનાનિ પ્રદદુઃ સર્વે બ્રહ્માદયઃ સુરાઃ

દદૌ બ્રહ્મેક્ષુચાપં તુ વજ્રસારમનશ્વરમ્ ।
તયોઃ પુષ્પાયુધં પ્રાદાદમ્લાનં હરિરવ્યયમ્

નાગપાશં દદૌ તાભ્યાં વરુણો યાદસાંપતિઃ ।
અઙ્કુશં ચ દદૌ તાભ્યાં વિશ્વકર્મા વિશાંપતિઃ

કિરીટમગ્નિઃ પ્રાયચ્છત્તાટઙ્કૌ ચન્દ્રભાસ્કરૌ ।
નવરત્નમયીં ભૂષાં પ્રાદાદ્રત્નાકરઃ સ્વયમ્

દદૌ સુરાણામધિપો મધુપાત્રમથાક્ષયમ્ ।
ચિન્તામણિમયીં માલાં કુબેરઃ પ્રદદૌ તદા

સામ્રાજ્યસૂચકં છત્રં દદૌ લક્ષ્મીપતિઃ સ્વયમ્ ।
ગઙ્ગા ચ યમુના તાભ્યાં ચામરે ચન્દ્રભાસ્વરે

અષ્ટૌ ચ વસવો રુદ્રા આદિત્યાશ્ચાશ્વિનૌ તથા ।
દિક્પાલા મરુતઃ સાધ્યા ગન્ધર્વાઃ પ્રમથેશ્વરાઃ ।
સ્વાનિસ્વાન્યાયુધાન્યસ્યૈ પ્રદદુઃ પરિતોષિતાઃ

રથાંશ્ચ તુરગાન્નાગાન્મહાવેગાન્મહાબલાન્ ।
ઉષ્ટાનરોગાનશ્વાંસ્તાન્ક્ષુત્તૃષ્ણાપરિવર્જિતાન્ ।
દદુર્વજ્રોપમાકારાન્સાયુધાન્સપરિચ્છદાન્

અથાભિષેકમાતેનુઃ સામ્રાજ્યે શિવયોઃ શિવમ્ ।
અથાકરોદ્વિમાનં ચ નામ્ના તુ કુસુમાકરમ્

વિધાતામ્લાનમાલં વૈ નિત્યં ચાભેદ્યમાયુધૈઃ ।
દિવિ ભુવ્યન્તરિક્ષે ચ કામગં સુસમૃદ્ધિમત્

યદ્ગન્ધઘ્રાણમાત્રેણ ભ્રાન્તિરોગક્ષુર્ધાતયઃ ।
તત્ક્ષણાદેવ નશ્યન્તિ મનોહ્લાદકરં શુભમ્

તદ્વિમાનમથારોપ્ય તાવુભૌ દિવ્યદંપતી ।
ચામખ્યાજનચ્છત્રધ્વજયષ્ટિમનોહરમ્

વીણાવેણુમૃદઙ્ગાદિવિવિધૈસ્તૌર્યવાદનૈઃ ।
સેવ્યમાના સુરગણૈર્નિર્ગત્ય નૃપમન્દિરાત્

યયૌ વીથીં વિહારેશા શોભયન્તી નિજૌજસા ।
પ્રતિહર્મ્યાગ્રસંસ્થાભિરપ્સરોભિઃ સહસ્રશઃ

સલાજાક્ષતહસ્તાભિઃ પુરન્ધ્રીભિશ્ચ વર્ષિતા ।
ગાથાભિર્મઙ્ગલાર્થાભિર્વીણાવેણ્વાદિનિસ્વનૈઃ ।
તુષ્યન્તી વીવીથિવીથીષુ મન્દમન્દમથાયયૌ

પ્રતિગૃહ્યાપ્સ રોભિસ્તુ કૃતં નીરાજનાવિધિમ્ ।
અવરુહ્ય વિમાનગ્રાત્પ્રવિવેશ મહાસભામ્

સિંહાસનમધિષ્ઠાય સહ દેવેન શંભુના ।
યદ્યદ્વાઞ્છન્તિ તત્રસ્થા મનસૈવ મહાજનાઃ ।
સર્વજ્ઞા સાક્ષિપાતેન તત્તત્કામાનપૂરયત્

તદ્દૃષ્ટ્વા ચરિતં દેવ્યા બ્રહ્મા લોક પિતામહઃ ।
કામાક્ષીતિ તદાભિખ્યાં દદૌ કામેશ્વરીતિ ચ

વવર્ષાશ્ચર્યમેઘો ઽપિ પુરે તસ્મિંસ્તદાજ્ઞયા ।
મહાર્હાણિ ચ વસ્તૂનિ દિવ્યાન્યાભરણાનિ ચ

ચિન્તામણિઃ કલ્પવૃક્ષઃ કમલા કામધેનવઃ ।
પ્રતિવેશ્મ તતસ્તસ્થુઃ પુરો દેવ્યાજયાય તે

તાં સેવૈકરસાકારાં વિમુક્તાન્યક્રિયાગુણાઃ ।
સર્વકામાર્થસંયુક્તા હૃષ્યન્તઃ સાર્વકાલિકમ્

પિતામહો હરિશ્ચૈવ મહાદેવશ્ચ વાસવઃ ।
અન્યે દિશામધીશાસ્તુ સકલા દેવતાગણાઃ

દેવર્ષયો નારદાદ્યાઃ સનકાદ્યાશ્ચ યોગિનઃ ।
મહર્ષયશ્ચ મન્વાદ્યા વશિષ્ઠાદ્યાસ્તપોધનાઃ

ગન્ધર્વાપ્સરસો યક્ષા યાશ્ચાન્યા દેવજાતયઃ ।
દિવિ ભૂમ્યન્તરિક્ષેષુ સસંબાધં વસંતિ યે

તે સર્વે ચાપ્યસંબાધં નિવસંતિ સ્મ તત્પુરે

એવં તદ્વત્સલા દેવી નાન્યત્રૈત્યખિલાજ્જનાત્ ।
તોષયામાસ સતતમનુરાગેણ ભૂયસા

રાજ્ઞો મહતિ ભૂર્લોકે વિદુષઃ સકલેપ્સિતામ્ ।
રાજ્ઞી દુદોહાભીષ્ટાનિ સર્વભૂતલવાસિનામ્

ત્રિલોકૈકમહીપાલે સાંબિકે કામશઙ્કરે ।
દશવર્ષસહસ્રાણિ યયુઃ ક્ષણ ઇવાપરઃ

તતઃ કદા ચિદાગત્ય નારદો ભગવાનૃષિઃ ।
પ્રણમ્ય પરમાં શક્તિં પ્રોવાચ વિનયાન્વિતઃ

પર બ્રહ્મ પરં ધામ પવિત્રં પરમૈશ્વરિ ।
મદસદ્ભાવસંકલ્પવિકલ્પકલનાત્મિકા

જગદભ્યુદયાર્થાય વ્યક્તભાવમુપાગતા ।
અસજ્જનવિનાશાર્થા સજ્જનાભ્યુદયાર્થિની ।
પ્રવૃત્તિસ્તવ કલ્યાણિ સાધૂનાં રક્ષણાય હિ

અયં ભણ્ડો ઽસુરો દેવિ બાધતે જગતાં ત્રયમ્ ।
ત્વયૈકયૈવ જેતવ્યો ન શક્યસ્ત્વપરૈઃ સુરૈઃ

ત્વત્સેવૈકપરા દેવાશ્ચિરકાલમિહોષિતાઃ ।
ત્વદાજ્ઞયા ગમિષ્યન્તિ સ્વાનિસ્વાનિ પુરાણિ તુ

અમઙ્ગલાનિ શૂન્યાનિ સમૃદ્ધાર્થાનિ સંત્વતઃ ।
એવં વિજ્ઞાપિતા દેવી નારદેનાખિલેશ્વરી ।
સ્વસ્વવાસનિવાસાય પ્રેષયામાસ ચામરાન્

બ્રહ્માણં ચ હરિં શંભું વાસવાદીન્દિશાં પતીન્ ।
યથાર્હં પૂજયિત્વા તુ પ્રેષયામાસ ચાંબિકા

અપરાધં તતસ્ત્યક્તુમપિ સંપ્રેષિતાઃ સુરાઃ ।
સ્વસ્વાંશૈઃ શિવયોઃ સેવામાદિપિત્રોરકુર્વત

એતદાખ્યાનમાયુષ્યં સર્વમઙ્ગલકારણમ્ ।
આવિર્ભાવં મહાદેવ્યાસ્તસ્યા રાજ્યાભિષેચનમ્

યઃ પ્રાતરુત્થિતો વિદ્વાન્ભક્તિશ્રદ્ધાસમન્વિતઃ ।
જપેદ્ધનસમૃદ્ધઃ સ્યાત્સુધાસંમિતવાગ્ભવેત્

નાશુભં વિદ્યતે તસ્ય પરત્રેહ ચ ધીમતઃ ।
યશઃ પ્રાપ્નોતિ વિપુલં સમાનોત્તમતામપિ

અચલા શ્રીર્ભવેતસ્ય શ્રેયશ્ચૈવ પદેપદે ।
કદાચિન્ન ભયં તસ્ય તેજસ્વી વીર્યવાન્ભવેત્

તાપત્રયવિહીનશ્ચ પુરુષાર્થૈશ્ચ પૂર્યતે ।
ત્રિસંધ્યં યો જપેન્નિત્યં ધ્યાત્વા સિંહાસનેશ્વરીમ્

ષણ્માસાન્મહતીં લક્ષ્મીં પ્રાપ્નુયાજ્જાપકોત્તમઃ