બ્રહ્માંડ પુરાણ · અધ્યાય 2.60

ઇતિ શ્રીબ્રહ્માણ્ડે મહાપુરાણે વાયુપ્રોક્તે તૃતીય ઉપોદ્ધાતપાદે વૈવસ્વતોત્પત્તિર્નામૈકોનષષ્ટિતમોધ્યાયઃ ॥ 59॥
સૂત ઉવાચ
તતો મન્વન્તરે ઽતીતે ચાક્ષુષે દૈવતૈઃ સહ ।
વૈવસ્વતાય મહતે પૃથિવીરાજ્યમાદિશત્

તસ્માદ્વૈવસ્વતાત્પુત્રા જજ્ઞિરે દશ તત્સમાઃ ।
ઇક્ષ્વાકુશ્ચ નૃગશ્ચૈવ ધૃષ્ટઃ શર્યાતિરેવચ

નરિષ્યન્તસ્તથા પ્રાંશુર્નાભાગો દિષ્ટ એવ ચ ।
કરૂષશ્ચ પૃષધ્રશ્ચ નવૈતે માનવાઃ સ્મૃતાઃ

બ્રહ્મણા તુ મનુઃ પૂર્વં ચોદિતસ્તુ પ્રબોધિતમ્ ।
યષ્ટું પ્રજક્રમે કામં હયમેધેન ભૂપતિઃ

અથાકરોત્પુત્રકામઃ પરામિષ્ટિં પ્રજાપતિઃ ।
મિત્રાવરુણયોરંશે અનલાહુતિમેવ યત્

તત્ર દિવ્યાંબરધરા દિવ્યાભરણભૂષિતા ।
દિવ્યાસંહનના ચૈવ ઇલા જજ્ઞ ઇતિ શ્રુતમ્

તામિલેત્યથ હોવાચ મનુર્દણ્ડધરસ્તતઃ ।
અનુગચ્છસ્વ ભદ્રં તે તમિલા પ્રત્યુવાચ હ

ધર્મયુક્તમિદં વાક્યં પુત્રકામં પ્રજાપતિમ્ ।
મિત્રાવરુણયોરંશે જાતાસ્મિ વદતાં વર

તયોઃ સકાશં યાસ્યામિ માતો ધર્મો હતો વધીત્ ।
એવમુક્ત્વા પુનર્દેવી તયોરન્તિકમાગમત્

ગત્વાન્તિકં વરારોહા પ્રાઞ્જલિર્વાક્યમબ્રવીત્ ।
અંશે ઽસ્મિન્યુવયોર્જાતા દેવૌ કિં કરવાણિ વામ્

મનુનૈવાહમુક્તાસ્મિ અનુગચ્છસ્વ મામિતિ ।
તથા તુ બ્રુવતીં સાધ્વીમિડામાશ્રિત્ય તાવુભૌ

દેવૌ ચ મિત્રાવરુણાવિદં વચનમૂચતુઃ ।
અનેન તવ ધર્મજ્ઞે પ્રશ્રયોણ દમેન ચ

સત્યેન ચૈવ સુશ્રોણિ પ્રીતૌ સ્વૌ વરવર્ણિનિ ।
આવયોસ્ત્વં મહાભાગે ખ્યાતિં કન્યે પ્રયાસ્યસિ

સુદ્યુમ્ન ઇતિ વિખ્યાતસ્ત્રિષુ લોકેષુ પૂજિતઃ ।
જગત્પ્રિયો ધર્મશીલો મનોર્વંશવિવર્દ્ધનઃ

માનવઃ સ તુ સુદ્યુમ્નઃ સ્ત્રીભાવમગમત્પ્રભુઃ ।
સા તુ દેવી વરં લબ્ધ્વા નિવૃત્તા પિતરં પ્રતિ

બુધેનોત્તરમાસાદ્ય મૈથુનાયોપમન્ત્રિતા ।
સોમપુત્રાદ્બુધાચ્ચાસ્યામૈલો જજ્ઞે પુરૂખાઃ

બુધાત્સા જનયિત્વા તુ સુદ્યુમ્નત્વં પુનર્ગતાઃ ।
સુદ્યુમ્નસ્ય તુ દાયાદાસ્ત્રયઃ પરમધાર્મિકાઃ

ઉત્કલશ્ચ ગયશ્ચૈવ વિનતશ્ચ તથૈવ ચ ।
ઉત્કલસ્યોત્કલં રાષ્ટ્રં વિનતસ્યાપિ પશ્ચિમમ્

દિક્પૂર્વા તસ્ય રાજર્ષેર્ગયસ્ય તુ ગયા પુરી ।
પ્રવિષ્ટેતુ મનૌ તસ્મિન્પ્રજાઃ સૃષ્ટ્વા દિવાકરમ્

દશધા તદધાત્ક્ષત્ત્રમકરોત્પૃથિવીમિમામ્ ।
ઇક્ષ્વાકુરેવ દાયાદો ભાગં દશમમાપ્તવાન્

કન્યાભાવત્તુ સુદ્યુમ્નો નૈવ ભાગમવાપ્તવાન્ ।
વસિષ્ઠવચનાચ્ચાસીત્પ્રતિષ્ઠાને મહાદ્યુતિઃ

પ્રતિષ્ઠાં ધર્મરાજસ્ય સુદ્યુમ્નસ્ય મહાત્મનઃ ।
એતચ્છ્રુત્વા તુ ઋષયઃ પપ્રચ્છુઃ સૂતજં પ્રતિ ।
માનવઃ સ તુ સુદ્યમ્નઃ સ્ત્રીભાવમગમત્કથમ્

સૂત ઉવાચ
પુરા મહેશ્વરં દ્રષ્ટું કુમારાસ્સનકાદયઃ ।
ઇલાવૃતં સમાજગ્મુર્દદૃશુર્વૃષભધ્વજમ્

ઉમયા રમમાણં તં વિલોક્ય પિહિતેસ્થલે ।
પ્રતિજગ્મુસ્તતઃ સર્વે વ્રીડિતાભૂચ્છિવાપ્યથ

પ્રોવાચ વચનં દેવી પ્રિયહેતોઃ પ્રિયં પ્રિયા ।
ઇમં મમાશ્રમં દેવ યઃ પુમાન્સં પ્રવેક્ષ્યતિ

ભવિષ્યતિ ધ્રુવં નારી સ તુલ્યાપ્સરસાં શુભા ।
તત્ર સર્વાણિ ભૂતાનિ પિશાચાઃ પશવશ્ચ યે

સ્ત્રીભૂતાઃ સહરુદ્રેણ ક્રોડન્ત્યપ્સરસો યથા ।
ઉમાવનં પ્રવિષ્ટસ્તુ સ રાજા મૃગયાં ગતઃ

પિશાચૈઃ સહ ભૂતૈસ્તુ રુદ્રે સ્ત્રીભાવમાસ્થિતે ।
તસ્માત્સરાજા સુદ્યુમ્નઃ સ્ત્રીભાવં લબ્ધવાન્પુનઃ ।
મહાદેવપ્રસાદાચ્ચ માનવત્વમવાપ્તવાન્