બ્રહ્માંડ પુરાણ · અધ્યાય 2.39

ઇતિ શ્રીબ્રહ્માણ્ડે મહાપુરાણે વાયુપ્રોક્તે મધ્યમ ભાગે તૃતીય
ઉપોદ્ધાતપાદે ભાર્ગવચરિતે અષ્ટાત્રિંશત્તમો ઽધ્યાયઃ ॥ 38॥
વસિષ્ઠ ઉવાચ
મત્સ્યરાજે નિપતિતે રાજા યુદ્ધવિશારદઃ ।
રાજેન્દ્રાન્પ્રેરયામાસ કાર્ત્તવીર્યો મહાબલઃ

બૃહદ્બલઃ સોમદત્તો વિદર્ભો મિથિલેશ્વરઃ ।
નિષધાધિપતિશ્ચૈવ મગધાધિપતિસ્તથા

આયયુઃ સમરે યોદ્ધં ભાર્ગવેદ્રેણ ભૂપતે ।
વર્ષન્તઃ શરજાલાનિ નાનાયુદ્ધવિશારદાઃ

વીરાભિમાનિનઃ સર્વે હૈહયસ્યાજ્ઞયા તદા ।
પિનાકહસ્તઃ સ ભૃગુર્જ્વલદગ્નિશિખોપમઃ

ચિક્ષેપ નાગપાશં ચ આભિમન્ત્ર્ય શરોત્તમમ્ ।
તદસ્ત્રં ભાર્ગવે દ્રેણ ક્ષિપ્તં સંગ્રામમૂર્દ્ધનિ

ચકર્ત્ત ગારુડાસ્ત્રેણ સોમદત્તો મહાબલઃ ।
તતઃ ક્રુદ્ધો મહાભાગો રામઃ શત્રુવિદારણઃ

રુદ્રદત્તેન શૂલેન સોમદત્તં જઘાન હ ।
બૃહદ્બલં ચ ગદયા વિદર્ભં મુષ્ટિના તથા

મૈથિલં મુદ્ગરેણૈવ શક્ત્યા ચ નિષધાધિપમ્ ।
માગધઞ્ચરણાઘાતૈરસ્ત્રજાલેન સૈનિકાન્

નિહત્ય નિખિલાં સેનાં સંહારાગ્નિસમીરણે ।
દુદ્રાવ કાર્ત્તવીર્યં ચ જામદગ્ન્યો મહાબલઃ

દૃષ્ટ્વા તં યોદ્ધુમાયાન્તં રાજાનો ઽન્યે મહારથાઃ ।
કાર્ય્યાકાર્યવિધાનજ્ઞાઃ પૃષ્ટે કૃત્વા ચ હૈહયમ્

રામેણ યુયુધુશ્ચૈવ દર્શયન્તશ્ચ સૌહૃદમ્ ।
કાન્યકુબ્જાશ્ચ શતશઃ સૌરાષ્ટ્રાવન્તયસ્તથા

ચક્રુશ્ચ શરજાલાનિ રામસ્ય ચ સમન્તતઃ ।
શરજાલાવૃતસ્તેષાં રામઃ સંગ્રામમૂર્દ્ધનિ

ન ચાદૃશ્યત રાજેન્દ્ર તદા સ ત્વકૃતવ્રણઃ ।
સસ્માર રામચરિતં યદુક્તં હરિણેન વૈ

કુશલં ભાર્ગવેન્દ્રસ્ય યાચમાનો હરિં મુનિઃ ।
એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ રામઃ શસ્ત્રાસ્ત્રકોવિદઃ

વિધૂય શરજાલાનિ વાયવ્યાસ્ત્રેણ મન્ત્રવિત્ ।
ઉદતિષ્ઠદ્રણાકાઙ્ક્ષી નીહારાદિવ ભાસ્કરઃ

ત્રિરાત્રં સમરે રામસ્તૈઃ સાર્દ્ધં યુયુધે બલી ।
દ્વાદશાક્ષૌહિણીસ્તત્ર ચિચ્છેદ લઘુવિક્રમઃ

રમ્ભાસ્તમ્ભવનં યદ્વત્ પરશ્વધવરાયુધઃ ।
સર્વાંસ્તાન્ભૂપવર્ગાંશ્ચ તદીયશ્ચ મહાચમૂઃ

દૃષ્ટ્વા વિનિહતાં તેન રામેણ સુમહાત્મના ।
આજગામ મહાવીર્યઃ સુચન્દ્રઃ સૂર્યવંશજઃ

લક્ષરાજન્યસંયુક્તઃ સપ્તાક્ષૌહિણિસંયુતઃ ।
તત્રાનેકમહાવીરા ગર્જન્તસ્તોયદા ઇવ

કંપયન્તો ભુવં રાજન્ યુયુધુર્ભાર્ગવેણ ચ ।
તેઃ પ્રયુક્તાનિ શસ્ત્રાણિ મહાસ્ત્રાણિ ચ ભૂપતે

ક્ષણેન નાશયામાસ ભાર્ગવેન્દ્રઃ પ્રતાપવાન્ ।
ગૃહીત્વા પરશું દિવ્યં કાલાતકયમોપમમ્

કાલયન્સકલા સેનાં ચિચ્છેદ ભુગુનન્દનઃ ।
કર્ષકસ્તુ યથા ક્ષેત્રે પક્વં ધાન્યં તથા તૃણમ્

નિશેષયતિ દાત્રેણ તથા રામેણ તત્કૃતમ્ ।
લક્ષરાજન્યસૈન્યં તદદૃષ્ટ્વા રામેણ દારિતમ્

સુચન્દ્રઃ પૃથિવીપાલો યુયુધે સંગરે નૃપ ।
તાવુભૌ તત્ર સંક્ષુબ્ધૌ નાનાશસ્ત્રાસ્ત્રકોવિદૌ

યુયુધાતે મહાવીરૌ મુનીશનૃપતીશ્વરૌ ।
રામો ઽસ્મૈ યાનિ શસ્ત્રાણિ ચિક્ષેપાસ્ત્રાણિ ચાપિ હિ

તાનિ સર્વાણિ ચિચ્છેદ સુચન્દ્રો યુદ્ધ પણ્ડિતઃ ।
તતઃ ક્રુદ્ધો રણે રામઃ સુચન્દ્રં પૃથિવીશ્વરમ્

કૃતપ્રતિકૃતાભિજ્ઞં જ્ઞાત્વોપસ્પૃશ્ય વાર્યથ ।
નારાયણાસ્ત્રં વિશિખે સંદધે ચાનિવારિતમ્

તદસ્ત્રં શતસૂર્યાભં ક્ષિપ્તં રામેણ ધીમતા ।
હૃષ્ટોત્તીર્ય રથાત્સદ્યઃ સુચન્દ્રઃ પ્રણનામ હ

સર્વાસ્ત્રપૂજ્યં તચ્ચાપિ નારાયણવિનિર્મિતમ્ ।
તમેવં પ્રણતં ત્યક્ત્વા યથૌ નારાયમન્તિકમ્

વિસ્મિતો ઽભૂત્તદા રામઃ સમરે શત્રસૂદનઃ ।
દૃષ્ટ્વા વ્યર્થં મહાસ્ત્રં તદ્ભૂપં સ્વસ્થં વિલોક્ય ચ

રામઃ શક્તિં ચ મુસલં તોમરં પટ્ટિશં તથા ।
ગદાં ચ પરશું કોપાચ્છિક્ષેપ નૃપમૂર્દ્ધનિ

જગ્રાહ તાનિ સર્વાણિ સુચન્દ્રો લીલયૈવ હિ ।
ચિક્ષેપ શિવશૂલં ચ રામો નૃપતયે યદા

બભૂવ પુષ્પમાલાં ચ તચ્છૂલં નૃપતેર્ગલે ।
દદર્શ ચ પુરસ્તસ્ય ભદ્રકાલીં જગત્પ્રસૂમ્

વહન્તીં મુણ્ડમાલાં ચ વિકટાસ્યાં ભયઙ્કરીમ્ ।
સિંહસ્થાં ચ ત્રિનેત્રાં ચ ત્રિશૂલવરધારિણીમ્

દૃષ્ટ્વા વિહાય શસ્ત્રાસ્ત્રં નમસ્કૃત્ય સમૈડત ।
રામ ઉવાચ
નમોસ્તુ તે શઙ્કરવલ્લભાયૈ જગત્સવિત્ર્યૈ સમલઙ્કૃતાયૈ

નાનાવિભૂષાભિરિભારિગાયૈ પ્રપન્નરક્ષાવિહિતોદ્યમાયૈ ।
દક્ષપ્રસૂત્યૈ હિમવદ્ભવાયૈ મહેશ્વરાર્દ્ધઙ્ગસમાસ્થિતાયૈ

કાલ્યૈ કલાનાથકલાધરાયૈ ભક્તપ્રિયાયૈ ભુવનાધિપાયૈ ।
તારાભિધાયૈ શિવતત્પરાયૈ ગણેશ્વરારાધિતપાદુકાયૈ

પરાત્પરાયૈ પરમેષ્ઠિદાયૈ તાપત્રયોન્મૂલનચિન્તનાયૈ ।
જગદ્ધિતાયાસ્તપુરત્રયાયૈ બાલાદિકાયૈ ત્રિપુરાભિધાયૈ

સમસ્તવિદ્યાસુવિલાસદાયૈ જગજ્જનન્યૈ નિહિતાહિતાયૈ ।
બકાનનાયૈ બહુસાખ્યદાયૈ વિધ્વસ્તનાનાસુરદાન્વાયૈ

વરાભયાલઙ્કૃતદોર્લતાયૈ સમસ્તગીર્વાણનમસ્કૃતાયૈ ।
પીતાંબરાયૈ પવનાશુગાયૈ શુભપ્રદાયૈ શિવસંસ્તુતાયૈ

નાગારિગાયૈ નવખણ્ડપાયૈ નીલાચલાભાં ગલસત્પ્રભાયૈ ।
લઘુક્રમાયૈ લલિતાભિધાયૈ લેખાધિપાયૈ લવણાકરાયૈ

લોલેક્ષણાયૈ લયવર્જિતાયૈ લાક્ષારસાલઙ્કૃતપઙ્કજાયૈ ।
રમાભિધાયૈ રતિસુપ્રિયાયૈ રોગાપહાયૈ રચિતાખિલાયૈ

રાજ્યપ્રદાયૈ રમણોત્સુકાયૈ રત્નપ્રભાયૈ રુચિરાંબરાયૈ ।
નમો નમસ્તે પરતઃ પુરસ્તાત્ પાર્શ્વાધરોર્ધ્વં ચ નમો નમસ્તે

સદા ચ સર્વત્ર નમો નમસ્તે નમો નમસ્તે ઽખિલવિગ્રહાયૈ ।
પ્રસીદ દેવેશિ મમ પ્રતિજ્ઞાં પુરા કૃતાં પાલય ભદ્રકાલિ

ત્વમેવ માતા ચ પિતા ત્વમેવ જગત્ત્રયસ્યાપિ નમો નમસ્તે ।
વસિષ્ઠ ઉવાચ
એવં સ્તુતા તદા દેવી ભદ્રકાલી તરસ્વિની

ઉવાચ ભાર્ગવં પ્રીતા વરદાનકૃતોત્સવા ।
ભદ્રકાલ્યુવાચ
વત્સ રામ મહાભાગ પ્રીતાસ્મિ તવ સાંપ્રતમ્

વરં વરય મત્તો યસ્ત્વયા ચાભ્યર્થિતા હૃદિ ।
રામ ઉવાચ
માતર્યદિ વરો દેયસ્ત્વયા મે ભક્તવ ત્સલે

તત્સુચન્દ્રં જયે યુદ્ધે તવાનુગ્રહભાજનમ્ ।
ઇતિ મે ઽભિહિતં દેવિ કુરુ પ્રીતેન ચેતસા

યેન કેનાપ્યુપાયેન જગન્માતર્નમો ઽસ્તુ તે ।
ભદ્રકાલ્યુવાચ
આગ્નેયાસ્ત્રેણ રાજેન્દ્રં સુચન્દ્રં નય મદ્ગૃહમ્

મમાતિપ્રિયમદ્યૈવ પાર્ષદો મે ભવત્વયમ્ ।
વસિષ્ઠ ઉવાચ
ઇત્યુક્તમાકર્ણ્ય સ ભાર્ગવેન્દ્રો દેવ્યાઃ પ્રિયં કર્તુમથોદ્યતો ઽભૂત્

પ્રાણાન્નિયમ્યાચમનં ચ કૃત્વા સુચન્દ્રમુદ્દિશ્ય ચ તત્સમાદધે ।
અસ્ત્રં પ્રયુક્તં નૃપતેર્વધાય રામેણ રાજન્ પ્રસભં તદા તત્

દગ્ધ્વા વપુર્ભૂતમયં તદીયં નિનાય લોકં પરદેવતાયાઃ ।
તતસ્તુ રામેણ કૃતપ્રણામા સા ભદ્રકાલો જગદાદિકર્ત્રી

અન્તર્હિતાભૂદથ જામદગ્ન્યસ્તસ્થૌ રણેભૂપવધાભિકાઙ્ક્ષી