બ્રહ્માંડ પુરાણ · અધ્યાય 2.29

ઇતિ શ્રીબ્રહ્માણ્ડે મહાપુરાણે વોયુપ્રોક્તે મધ્યભાગે તૃતીય
ઉપોદ્ધાતપાદે ઽષ્ટાવિંશતિતમો ઽધ્યાયઃ ॥ 28॥
વસિષ્ઠ ઉવાચ
જમદગ્નિસ્તતો ભૂયસ્તમુવાચ રુષાન્વિતઃ ।
બ્રહ્મસ્વં નાપહર્ત્તવ્યં પુરુષેણ વિજાનતા

પ્રસહ્ય ગાં મે હરતો પાપમાપ્સ્યસિ દુર્મતે ।
આયુર્જાને પરિક્ષીણં ન ચેદેતત્કરિષ્યતિ

બલાદિચ્છસિ યન્નેતું તન્ન શક્યં કથઞ્ચન ।
સ્વયં વા યદિ સાયુચ્યેદ્વિનશિષ્યતિ પાર્થિવઃ

દાનં વિનાપહરણં બ્રાહ્મણાનાં તપસ્વિનામ્ ।
શતાયુષોર્ઽજુનાદન્યઃ કો ન્વિચ્છતિ જિજીવિષુઃ

ઇત્યુક્તસ્તેન સંક્રુદ્ધઃ સ મન્ત્રીકાલચોદિતઃ ।
બદ્ધ્વા તાં ગાં દૃઢૈઃ પાશૈર્વિચકર્ષ બલાન્વિતઃ

જમદગ્નિરથ ક્રોધાદ્ભાવિકર્મપ્રચોદિતઃ ।
રુરોધ તં યથાશક્તિ વિકર્ષન્તં પાયસ્વિનીમ્

જીવન્ન પ્રતિમોક્ષ્યામિ ગામેનામિત્યમર્ષિતઃ ।
જગ્રાહ સુદૃઢં કણ્ઠે વાહુભ્યાં તાં મહામુનિઃ

તતઃ ક્રોધપરીતાત્મા ચન્દ્રગુપ્તો ઽતિનિર્ઘૃણઃ ।
ઉત્સારયધ્વમિત્યેનમાદિદેશ સ્વસૈનિકાન્

અપ્રધૃષ્યતમં લોકે તમૃષિં રાજકિઙ્કરાઃ ।
ભર્ત્રાજ્ઞયા પ્રસહ્યૈનં પરિવવ્રુઃ સમન્તતઃ

દણ્ડૈઃ કશાભિર્લકુડૈર્વિનિઘ્નન્તશ્ચ મુષ્ટિભિઃ ।
તે સમુત્સારયન્ ધેનોઃ સુદૂરતરમન્તિકાત્

સ તથા હન્યમોનો ઽપિ વ્યથિતઃક્ષમયાન્વિતઃ ।
ન ચુક્રોધાક્રોધનત્વં સતો હિ પરમં ધનમ્

સ ચ શક્તઃ સ્વતપસા સંહર્ત્તુમપિ રક્ષિતુમ્ ।
જગત્સર્વં ક્ષયં તસ્ય ચિન્તયન્ન પ્રચુક્રુધે

સપૂર્વં ક્રોધનો ઽત્યર્થં માતુરર્થે પ્રસાદિતઃ ।
રામેણાભૂત્તતો નિત્યં શાન્ત એવ મહાતપાઃ

સ હન્યમાનઃ સુભૃશં ચૂર્ણિતાઙ્ગાસ્થિવન્ધનઃ ।
નિપપાત મહાતેજા ધરણ્યાં ગતચેતનઃ

તસ્મિન્મુનૌ નિપતિતે સ દુરાત્મા વિશઙ્કિતઃ ।
કિઙ્કરાનાદિશચ્છીઘ્રં ધેનોરાનયને બલાત્

તતઃ સવત્સાં તા ધેનું બદ્ધ્વા પાશૈર્દૃઢૈર્નૃપઃ ।
કશાભિરભિહન્યન્ત ચકૃષુશ્ચ નિનીષયા

આકૃષ્યમાણા બહુભિઃ કશાભિર્લગુડૈરપિ ।
હન્યમાના ભૃશં તૈશ્ચ ચુક્રુધે ચ પયસ્વિની

વ્યથિતાતિકશાપાતૈઃ ક્રોધેન મહાતાન્વિતા ।
આકૃષ્ય પાશાન્ સુદૃઢાન્ કૃત્વાત્માનમમોચયત્

વિમુક્તપાશવન્ધાસા સર્વતો ઽભિવૃતા બલૈઃ ।
હુંહારવં પ્રકુર્વાણા સર્વતો ઽહ્યપતદ્રુષા

વિષાણખુરપુચ્છાગ્રૈરભિહત્ય સમન્તતઃ ।
રાજમન્ત્રિબલં સર્વં વ્યદ્રાવયદમર્ષિતા

વિદ્રાવ્ય કિઙ્કરાન્સર્વાંસ્તરસૈવ પયસ્વિની ।
પશ્યતાં સર્વભૂતાનાં ગગનં પ્રત્યપદ્યત

તતસ્તે ભગ્નસંકલ્પાઃ સંભગ્નક્ષતવિગ્રહાઃ ।
પ્રસહ્ય બદ્ધ્વા તદ્વત્સં જગ્મુરેવાતિનિર્ઘૃણાઃ

પયસ્વિનીં વિના વત્સં ગૃહીત્વા કિઙ્કરૈઃ સહ ।
સ પાપસ્તરસા રાજ્ઞઃ સન્નિધિં સમુપાગમત્

ગત્વા સમીપં નૃપતેઃ પ્રણમ્યાસ્મૈ પ્રશંસકૃત્ ।
તદ્વ્રત્તાન્તમશેષેણ વ્યાચચક્ષે સસાધ્વસઃ