બ્રહ્માંડ પુરાણ · અધ્યાય 2.11

ઇતિ શ્રીબ્રહ્માણ્ડે મહાપુરાણે વાયુપ્રોક્તે મધ્યભાગે તૃતીયે ઉપોદ્ધાતપાદે પિતૃરાજ્ય કલ્પો નામ દશમો ઽધ્યાયઃ ॥ 10॥
બૃહસ્પતિરુવાચ
રાજતં રાજતાક્તં વા પિતૄણાં પાત્રમુચ્યતે ।
રાજતસ્ય કથાવાપિ દર્શનં દાન મેવ વા

અનન્તમક્ષયં સ્વર્ગે રાજતે દાનમુચ્યતે ।
પિતૄનેતેન દાનેન સત્પુત્રાસ્તારયન્ત્યુત

રાજતે હિ સ્વધા દુગ્ધા પાત્રે તૈઃ પૃથિવી પુરા ।
સ્વધાં વા પાર્થિભિસ્તાત તસ્મિન્ દત્તં તદક્ષયમ્

કૃષ્ણાજિનસ્ય સાંનિધ્યં દર્શનં દાનમેવ ચ ।
રક્ષોઘ્નં બ્રહ્મ વર્ચસ્યં પશૂન્પુત્રાંશ્ચ તારયેત્

કનકં રાજતં પાત્રં દૌહિત્રં કુતુપસ્તિલાઃ ।
વસ્તૂનિ પાવનીયાનિ ત્રિદણ્ડીયોગ એવ વા

શ્રાદ્ધકર્મણ્યયં શ્રેષ્ઠો વિધિર્બ્રાહ્મઃ સનાતનઃ ।
આયુઃકીર્તિપ્રજૈશ્વર્યપ્રજ્ઞાસંતતિવર્દ્ધનઃ

દિશિદક્ષિણપૂર્વસ્યાં વેદિસ્થાનં નિવેદયેત્ ।
સર્વતો ઽરત્નિમાત્રં ચ ચતુરસ્રં સુસંસ્થિતમ્

વક્ષ્યામિ વિધિવત્સ્થાનં પિતૄણામનુશાસિતમ્ ।
ધન્યમાયુષ્યમારોગ્યં બલવર્ણવિવર્દ્ધનમા

તત્ર ગર્તાસ્ત્રયઃ કાયાર્સ્ત્રયો દણ્ડાશ્ચ ખાદિરાઃ ।
અરત્નિમાત્રાસ્તે કાર્યા રજતૈઃ પ્રવિભૂષિતાઃ

તે વિતસ્ત્યાયતા ગર્ત્તાઃ સર્વતશ્ચતુરઙ્ગુલાઃ ।
પ્રાગ્દક્ષિણમુખાન્કુર્યાત્સ્થિરાનશુષિરાંસ્તથા

અદ્ભિઃ પવિત્રયુક્તાભિઃ પાવયેત્સતતં શુચિઃ ।
પયસા હ્યાજ ગવ્યેન શોધનં ચાદ્ભિરેવ ચ

સતતં તર્પણં હ્યેતત્તૃપ્તિર્ભવતિ શાસ્વતી ।
ઇહ વામુત્ર ય વશી સર્વકામસમન્વિતઃ

એવં ત્રિષવણસ્નાતો યોર્ઽચયેત્પ્રયતઃ પિતૄન્ ।
મન્ત્રેણ વિધિવત્સમ્યગશ્વમેધફલં લભેત્

તાન્સ્થાપયેદમાવાસ્યાં ગર્ત્તાન્વૈ ચતુરઙ્ગુલાન્ ।
ત્રિઃસપ્તસંસ્થાસ્તે યજ્ઞાસ્ત્રૈલોક્યં ધાર્યતે તુ યઃ

તસ્ય પુષ્ટિસ્તથૈશ્વર્યમાયુઃ સંતતિરેવ ચ ।
દિવિ ચ ભ્રાજતેલક્ષ્મ્યા મોક્ષં ચ લભતે ક્રમાત્

પાપ્માપહં પાવનીયં હ્યશ્વમેધફલં લભેત્ ।
અશ્વમેધફલં હ્યેત્તદ્દ્વિજૈઃ સંસ્કૃત્ય પૂજિતમ્

મન્ત્રં વક્ષ્યામ્યહં તસ્માદમૃતં બ્રહ્મનિર્મિતમ્ ।
દેંવતેભ્યઃ પિતૃભ્યશ્ચ મહાયોગિભ્ય એવ ચ

નમઃ સ્વાહયૈ સ્વધાયૈ નિત્યમેવ ભવત્યુત ।
આદ્ધે ઽવસાને શ્રાદ્ધસ્ય ત્રિરાવૃત્તં જપેત્સદા

પિણ્ડનિર્વપણે વાપિ જપેદેતં સમાહિતઃ ।
ક્ષિપ્રમાયાન્તિ પિતરો રક્ષાંસિ પ્રદ્રવન્તિ ચ

પિત્ર્યં તુ ત્રિષુ કાલેષુ મન્ત્રો ઽયં તારયત્યુત ।
પઠ્યમાનઃ સદા શ્રાદ્ધે નિયતૈર્બ્રહ્મવાદિભિઃ

રાજ્યકામો જપેદેતં સદા મન્ત્રમતન્દ્રિતઃ ।
વીર્યશૌર્યાર્થસત્ત્વાશીરાયુર્બુદ્ધિવિવર્દ્ધનમ્

પ્રીયન્તે પિતરો યેન જપેન નિયમેન ચ ।
સપ્તર્ચિષં પ્રવક્ષ્યામિ સર્વકામપ્રદં શુભમ્

અમૂર્ત્તીનાં સમૂર્ત્તિનાં પિતૄણાં દીપ્તતેજસામ્ ।
નમસ્યામિ સદા તેષાં ધ્યાનિનાં યોગચક્ષુષામ્

ઇન્દ્રાદીનાં ચ નેતારો દશમારીચયોસ્તથા ।
સપ્તર્ષીણાં પિતૄણાં ચ તાન્નમસ્યામિ કામદાન્

મન્વાદિનાં ચ નેતારઃ સૂર્યાચન્દ્રમસોસ્તથા ।
તાન્નમસ્કૃત્ય સર્વાન્વૈ પિતૃમત્સુ વિધિષ્વપિ

નક્ષત્રાણાં ગ્રહાણાં ચ વાય્વગ્ન્યોશ્ચ પિતૄનથ ।
દ્યાવાપૃથિવ્યોશ્ચ સદા નામસ્યામિ કૃતાઞ્જલિઃ

દેવર્ષીણાં ચ નેતારઃ સર્વલોકનમસ્કૃતાઃ ।
ત્રાતારઃ સર્વભૂતાનાં નમસ્યામિ પિતામહાન્

પ્રજાપતેર્ગવાં વહ્નેઃ સોમાય ચ યમાય ચ ।
યોગેશ્વરેભ્યશ્ચ સદા નમસ્યામિ કૃતાઞ્જલિઃ

પિતૃગણેભ્યઃ સપ્તભ્યો નમો લોકેષુ સપ્તસુ ।
સ્વયંભુવે નમશ્ચૈવ બ્રહ્મણે યોગચક્ષુષે

એતદુક્તં ચ સપ્તાર્ચિર્બ્રહ્મર્ષિગણસેવિતમ્ ।
પવિત્રં પરમં હ્યેતચ્છ્રીમદ્રોગવિનાશનમ્ ॥ બ્ન્દ્પ્_2,11. 30 ॥
એતેન વિધિના યુક્તસ્ત્રીન્વરાંલ્લભતે નરઃ ।
અન્નમાયુઃ સુતાશ્ચૈવ દદતે પિતરો ભુવિ

ભક્ત્યા પરમયા યુક્તઃ શ્રદ્ધધાનો જિતેન્દ્રિયઃ ।
સપ્તાર્ચિ ષં જપેદ્યસ્તુ નિત્યમેવ સમાહિતઃ

સપ્તદ્વીપસમુદ્રાયાં પૃથિવ્યામેકરાડ્ ભવેત્ ।
યત્કિઞ્ચિત્પચ્યતે ગેહે ભક્ષ્યં વા ભોજ્યમેવ વા

અનિવેદ્ય ન ભોક્તવ્યં તસ્મિન્નયતને સદા ।
ક્રમશઃ કીર્તયિષ્યામિ બલિપાત્રાણ્યતઃ પરમ્

યેષુ યચ્ચ ફલં પ્રોક્તં તન્મે નિગદતઃ શ્રુણુ ।
પલાશે બ્રહ્મવર્ચસ્ત્વમશ્વત્થે વસુભાવના

સર્વભૂતાધિપત્યં ચ પ્લક્ષે નિત્યભુદાત્દૃતમ્ ।
પુષ્ટિઃ પ્રજાશ્ચ ન્યગ્રોધે બુદ્ધિઃ પ્રજ્ઞા ધૃતિઃ સ્મૃતિઃ

રશોધ્નં ચ યશસ્યં ચ કાશ્મરીપાત્રમુચ્યતે ।
સૌભાગ્યમુત્તમં લોકે માધૂકે સમુદાત્દૃતમ્

ફલગુપાત્રેષુ કુર્વાણઃ સર્વાન્કામાનવાપ્નુયાત્ ।
પરાં દ્યુતિમથાર્કેતુ પ્રાકાશ્યં ચ વિશેષતઃ

બૈલ્વે લક્ષ્મીન્તથા મેધાં નિત્યમાયુસ્તથૈવ ચ ।
ક્ષેત્રારામતડાગેષુ સર્વસસ્યેષુ ચૈવ હ

વર્ષત્ય જસ્રં પર્જન્યો વેણુપાત્રેષુ કુર્વતઃ ।
એતેષ્વેવ સુપાત્રેષુ ભોજનાગ્રમશેષતઃ

સદા દદ્યાત્સ યજ્ઞાનાં સર્વેષાં ફલમાપ્નુયાત્ ।
પિતૃભ્યઃ પુષ્પમાલ્યાનિ સુગન્ધાનિ ચ તત્પરઃ

સદા દદ્યાત્ક્રિયાયુક્તઃ શ વિભાતિ દિવાકરઃ ।
ગુગ્ગુલાદીંસ્તથા ધૂપાન્પિતૃભ્યો યઃ પ્રયચ્છતિ

સંયુક્તાન્મધુસર્પિર્ભ્યં સો ઽગ્નિષ્ટોમફલં લભેત્ ।
ધૂપં ગન્ધગુણોપેતં કૃત્વા પિતૃપરાયણઃ

લભતે ચ સુશર્માણિ ઇહ ચામુત્ર ચોભયોઃ ।
દદ્યાદેવં પિતૃભ્યાસ્તુ નિત્યમેવ હ્યતન્દ્રિતઃ

દીપં પિતૃભ્યઃ પ્રયતઃ સદા યસ્તુ પ્રયચ્છતિ ।
ગતિં ચાપ્રતિમં ચક્ષુસ્તસ્માત્સલભતે શુભમ્

તેજસા યશસા ચૈવ કાન્ત્યા ચાપિ બલેન ચ ।
ભુવિ પ્રકાશો ભવતિ બ્રાજતે ચ ત્રિવિષ્ટપે

અપ્સરોભિઃ પરિવૃતો વિમાનાગ્રે ચ મોદતે ।
ગન્ધપુષ્પૈશ્ચ ધૂપૈશ્વ જપાહુતિભિરેવ ચ

ફલમૂલનમસ્કારૈઃ પિતૄણાં પ્રયતઃ શુચિઃ ।
પૂજાં કૃત્વા દ્વિજાન્પશ્ચાત્પૂજયેદન્નસંપદા

શ્રાદ્ધકાલેષુ નિયતં વાયુભૂતાઃ પિતામહાઃ ।
આવિશન્તિ દ્વિજાઞ્છ્રેષ્ઠાંસ્તસ્માદેતદ્બ્રવીમિ તે

વસ્ત્રૈ રત્નપ્રદાનૈશ્ચ ભક્ષ્યૈઃ પેયૈસ્તથૈવ ચ ।
ગોભિરશ્વૈસ્તથા ગ્રામૈઃ પૂજયેદ્દ્વિજસત્તમાન્

ભવન્તિ પિતરઃ પ્રીતાઃ પૂજિતેષુ દ્વિજાતિષુ ।
તસ્માદ્યત્નેન વિધિવત્પૂજયેત દ્વિજાન્સદા

સવ્યોત્તરાભ્યાં પાણિભ્યાં કુર્યાદુલ્લેખનં દ્વિજાઃ ।
પ્રોક્ષણં ચ તતઃ કુર્યાચ્છ્રાદ્ધકર્મણ્યતન્દ્રિતઃ

દર્ભાન્પિણ્ડાંસ્તથા ભક્ષ્યાન્પુષ્પાણિ વિવિધાનિ ચ ।
ગન્ધદાનમલઙ્કારમેકૈકં નિર્વપેદ્ બુધઃ

પેષયિત્વાઞ્જનં સમ્યગ્વિશ્વેષામુત્તરોત્તરમ્ ।
અભ્યઙ્ગં દર્ભવિઞ્જૂલૈસ્ત્રિભિઃ કુર્યાદ્યથાવિધિ

અપસવ્યં વિતૃભયશ્ચ દદ્યાદઞ્જનમુત્તમમ્ ।
નિપાત્ય જાનુ સર્વેષાં વસ્ત્રાર્થં સૂત્રમેવ વા

ખણ્ડનં પ્રોક્ષણં ચૈવ તથૈવોલ્લેખનં દ્વિજઃ ।
સકૃદ્દેવપિતૄણાં સ્યાત્પિતૄણાં ત્રિભિરુચ્યતે

એકં પવિત્રં હસ્તેન પિતૄનસર્વાન્સકૃત્સકૃત્ ।
ચૈલમન્ત્રેણ પિણ્ડેભ્યો દત્ત્વાદર્શાઞ્જિને હિ તમ્

સદા સર્પિસ્તિલૈર્યુક્તાંસ્ત્રીન્પિણ્ડાન્નિર્વપેદ્ભુવિ ।
જાનુ કૃત્વા તથા સવ્યં ભૂમૌ પિતૃપરાયણઃ

પિતૄન્પિતામહાંશ્ચૈવ તથૈવ પ્રપિતામહાન્ ।
આહૂય ચ પિતૄન્પ્રાઞ્ચઃ પિતૃતીર્થેન યત્નતઃ

પિણ્ડાન્પરિક્ષિપેત્સમ્યગપસવ્યમતન્દ્રિતઃ ।
અન્નાદ્યૈરેવ મુખ્યૈશ્ચભક્ષ્યૈશ્ચૈવ પૃથગ્વિધૈઃ

પૃથઙ્માતામહાનાં તુ કેચિદિચ્છન્તિ માનવાઃ ।
ત્રીન્પિણ્ડાનાનુપૂર્વ્યેણ સાંગુષ્ઠાન્પુષ્ટિવર્દ્ધનાન્

જાન્વન્તરાભ્યાં યત્નેન પિણ્ડાન્દદ્યાદ્યથાક્રમમ્ ।
સવ્યોત્તરાભ્યાં પાણિભ્યાં ધારાર્થં મન્ત્રમુચ્ચરન્

નમો વઃ પિતરઃ શોષાયેતિ સર્વમતન્દ્રિતઃ ।
દક્ષિણસ્યાં તુ પાણિભ્યાં પ્રથમં પિણ્ડમુત્સૃજેત્

નમો વઃ પિતરઃ સૌમ્યઃ પઠન્નેવમતન્દ્રિતઃ ।
સવ્યોત્તરાભ્યાં પાણિભ્યાં ધર્મેર્ઽધં સમતન્દ્રિતઃ

ઉલૂખલસ્ય લેખાયામુદપાત્રાવસેચનમ્ ।
ક્ષૌમં સૂત્રં નવં દદ્યાચ્છાણં કાર્પાસકં તથા

પત્રોર્ણં પટ્ટસૂત્રં ચ કૌશેયં પરિવર્જયેત્ ।
વર્જયેદ્યક્ષણં યજ્ઞે યદ્યપ્યહતવસ્ત્રજામ્

ન પ્રીણન્તિ તથૈતાનિ દાતુ શ્ચાપ્યહિતં ભવેત્ ।
શ્રેષ્ઠમાહુસ્ત્રિકકુદમઞ્જનં નિત્યમેવ ચ

કૃષ્ણેભ્યશ્ચ તેલૈસ્તૈલં યત્નાત્સુપરિરક્ષિતમ્ ।
ચન્દનાગુરુણી ચોભે તમાલોશીરપદ્મકમ્

ધૂપશ્ચ ગુગ્ગલઃ શ્રેષ્ટસ્તુરુષ્કઃ શ્વેત એવ ચ ।
શુક્લાઃ સુમનસઃ શ્રેષ્ઠાસ્તથા પદ્મોત્પલાનિ ચ

ગન્ધરૂપોપપન્નાનિ ચારણ્યાનિ ચ કૃત્સ્નશઃ ।
તથા હિ સુમના નાડીરૂપિકાસ્મકુરણ્ડિકા

પુષ્પાણિ વર્જનીયાનિ શ્રાદ્ધકર્મણિ નિત્યશઃ ।
યથા ગન્ધાદપેતાનિ ચોગ્રગન્ધાનિ યાનિ ચ

વર્જનીયાનિ પુષ્પાણિ પુષ્ટિમન્વિચ્ચતા સદા ।
દ્વિજાતયો યથોદ્દિષ્ટા નિયતાઃ સ્યુરુદઙ્મુખાઃ

પૂજયેદ્યજમાનસ્તુ વિધિવદ્યક્ષિણામુખઃ ।
તેષામભિમુખો દદ્યાદ્દર્ભત્પિણ્ડાંશ્ચ યત્નતઃ

અનેન વિધિના સાક્ષાદર્ચિતાઃ સ્યુઃ પિતામહાઃ ।
હરિતા વૈ સ પિઞ્જાલાઃ પુષ્ટાઃ સ્નિગ્ધાઃ સમાહિતાઃ

રત્નિમાત્રાઃ પ્રમાણેન વિતૃતીર્થેન સંસ્મૃતાઃ ।
ઉપમૂલે તથા નીલા વિષ્ટરાર્થં કુશોત્તમાઃ

તથા શ્યામાકનીવારા દૂર્વા ચ સમુદાહૃતા ।
પૂર્વં કીર્ત્તિમતાં શ્રેષ્ઠો બભૂવાશ્વઃ પ્રજાપતિઃ

તસ્ય બાલા નિપતિતા ભૂમૌ કાશત્વામાગતાઃ ।
તસ્માદ્દેયાઃ સદા કાશાઃ શ્રાદ્ધકર્મસુ પૂજિતાઃ

પિણ્ડનિર્વપણં તેષુ કર્ત્તવ્યં ભૂતિમિચ્છતા ।
પ્રજાઃ પુષ્ટિદ્યુતિપ્રજ્ઞાકીર્ત્તિકાન્તિસમન્વિતાઃ

ભવન્તિ રુચિરા નિત્યં વિપાપ્માનો ઽઘવર્જિતાઃ ।
સકૃદેવાસ્તરેદ્યર્ભાન્પિણ્ડાર્થે દક્ષિણામુખઃ

પ્રાગ્દક્ષિણાગ્રાન્નિયતો વિધિ ચાપ્યત્ર વક્ષ્યતિ ।
ન દીનો નાપિ વા ક્રુદ્ધો ન ચૈવાન્યમના નરઃ ।
એકત્ર ચાધાય મનઃ શ્રાદ્ધં કુર્યાત્સમાહિતઃ

નિહન્મિ સર્વં યદમેધ્યવદ્ભવેદ્ધતશ્ચ સર્વે સુરદાનવા મયા ।
રક્ષાંસિ યક્ષાઃ સપિશાચસંઘા હતા મયા યાતુધાનાશ્ચ સર્વે

એતેન મન્ત્રેણ તુ સંયતાત્મા તાં વૈ વેદિં સકૃદુલ્લિખ્ય ધીરઃ ।
શિવાં હિ બુદ્ધિં ધ્રુવમિચ્છમાનઃ ક્ષિપેદ્દ્વિચાતિર્દિશમુત્તરાં ગતઃ

એવં પિત્ર્યં દૃષ્ટમન્ત્રં હિ યસ્યતસ્યાસુરા વર્જયન્તીહ સર્વે ।
યસ્મિન્દેશે પઠ્યતે મન્ત્ર એષ તં વૈ દેશં રાક્ષસા વર્જયન્તિ

અન્નપ્રકારાનશુચીનસાધૂન્સંવીક્ષતે નો સ્પૃશંશ્વાપિ દદ્યાત્ ।
પવિત્રપાણિશ્ચ ભવેન્ન વા હિ યઃ પુમાન્ન કાર્યસ્ય ફલં સમશ્નુતે

અનેન વિધિના નિત્યં શ્રાદ્ધં કુર્યાદ્ધિ યઃ સદા ।
મનસા કાઙ્ક્ષતે યદ્યત્તત્તદ્યદ્યુઃ પિતમહાઃ

પિતરો હૃષ્ટમનસો રક્ષાંસિ વિમનાંસિ ચ ।
ભવન્ત્યેવં કૃતે શ્રાદ્ધે નિત્યમેવ પ્રયત્નતઃ

શૂદ્રાઃ શ્રાદ્ધેષ્વવિક્ષીરં બલ્વજા ઉપલાસ્તથા ।
વિરણાશ્ચોતુવાલાશ્ચ લડ્વા વર્જ્યાશ્ચ નિત્યશઃ

એવમાદીન્યયજ્ઞાનિ તૃણાનિ પરિવર્જયેત્ ।
અઞ્જનાભ્યજનં ગન્ધાન્સૂત્રપ્રણયનં તથા

કાશેઃ પુનર્ભવૈઃ કાર્યમશ્વમેધફલં લભેત્ ।
કાશાઃ પુનર્ભવા યે ચ બર્હિણો હ્યુપબર્હિણઃ

ઇત્યેતે પિતરો દેવા દેવાશ્ચ પિતરઃ પુનઃ ।
પુષ્પગન્ધવિભૂષાણામેષ મન્ત્ર ઉદાહૃતઃ

આહૃત્ય દક્ષિણાગ્નિં તુ હોમાર્થં વૈ પ્રયત્નતઃ ।
અન્યાર્થે લૌકિકં વાપિ જુહુયાત્કર્મસિદ્ધયે

અન્તર્વિધાય સમિધસ્તતો દીપ્તો વિધીયતે ।
સમાહિતેન મનસા પ્રણીયાગ્નિં સમન્તતઃ

અગ્નયે કવ્યવાહાય સ્વધા અઙ્ગિરસે નમઃ ।
સોમાય વૈ પિતૃમતે સ્વધા અઙ્ગિરસે પુનઃ

યમાય વૈવસ્વતયે સ્વધાનમ ઇતિ ધ્રુવમ્ ।
ઇત્યેતે હોમમન્ત્રાસ્તુ ત્રયાણામનુપૂર્વશઃ

દક્ષિણેનાગ્નયે નિત્યં સોમાયોત્તરતસ્તથા ।
એતયોરન્તરે નિત્યં જુહુયાદ્વૈ વિવસ્વતે

ઉપહારઃ સ્વધાકારસ્તથૈવોલ્લેખનં ચ યત્ ।
હોમજપ્યે નમસ્કારઃ પ્રોક્ષણં ચ વિશેષતઃ

બહુહવ્યેન્ધને ચાગ્નૌ સુસમિદ્ધે તથૈવ ચ ।
અઞ્જનાબ્યઞ્જનં ચૈવ પિણ્ડનિર્વપણં તથા

અશ્વમેધફલં ચૈતત્સમિદ્ધે યત્કૃતં દ્વિજૈઃ ।
ક્રિયા સર્વા યથોદ્દિષ્ટાઃ પ્રયત્નેન સમાચરેત્

બહુહવ્યેન્ધને ચાગ્નૌ સુસમિદ્ધે વિશેષતઃ ।
વિધૂમે લેલિહાને ચ હોતવ્યં કર્મસિદ્ધયે

અપ્રબુદ્ધે સમિદ્ધે વા જુહુયાદ્યો હુતાશને ।
યજમાનો ભવે દન્ધઃ સો ઽમુત્રેતિ હિ નઃ શ્રુતમ્

અલ્પેન્ધનો વા રૂક્ષો ઽગ્નિર્વસ્ફુલિઙ્ગશ્ચ સર્વશઃ ।
જ્વાલાધૂમાપસવ્યશ્ચ સ તુ વહ્નિરસિદ્ધયે

દુર્ગન્ધશ્ચૈવ નીલશ્ચ કૃષ્ણશ્ચૈવ વિશેષતઃ ।
ભૂમિં વગાહતે યત્ર તત્ર વિદ્યાત્પરાભવત્

અર્ચિષ્માન્ પિણ્ડિતશિખઃ સર્પ્પિકાઞ્જનસન્નિભઃ ।
સ્નિગ્ધઃ પ્રદક્ષિણશ્ચૈવ વહ્નિઃ સ્યાત્કાર્યસિદ્ધયે

નરનારીગણેભ્યશ્ચ પૂજાં પ્રાપ્નોતિ શાશ્વતીમ્ ।
અક્ષયં પૂજિતાસ્તેન ભવન્તિ પિતરો ઽગ્નયઃ

બિલ્વોદુંબરપત્રાણિ ફલાનિ સમિધસ્તથા ।
શ્રાદ્ધે મહાપવિત્રાણિ મેધ્યાનિ ચ વિશેષતઃ

પવિત્રં ચ દ્વિજશ્રેષ્ઠાઃ શુદ્ધયે જન્મકર્મણામ્ ।
પાત્રેષુ ફલમુદ્દિષ્ટં યન્મયા શ્રાદ્ધકર્મણિ

તદેવ કૃત્સ્નં વિજ્ઞેયં સમિત્સુ ચ યથાક્રમમ્ ।
કૃત્વા સમાહિતં ચિત્તમાગ્નેયં વૈ કરોમ્યહમ્

અનુજ્ઞાતઃ કુરુષ્વેતિ તથૈવ દ્વિજસત્તમૈઃ ।
ઘૃતમાદાય પાત્રે ચ જુહુયાદ્ધવ્યવાહને

પલાશપ્લક્ષન્યગ્રોધપ્લક્ષાશ્વત્થવિકઙ્કતાઃ ।
ઉદુંબરસ્તથાબિલ્વશ્ચન્દનો યજ્ઞિયાશ્ચ યે

સરલો દેવદારુશ્ચ શાલશ્ચ કદિરસ્તથા ।
સમિદર્થે પ્રશસ્તાઃ સ્યુરેતે વૃક્ષા વિશેષતઃ

ગ્રામ્યાઃ કણ્ટકિનશ્ચૈવ યાજ્ઞિયા યે ચ કેચન ।
પૂજિતાઃ સમિદર્થં તે પિતૄણાં વચનં યથા

સમિદ્ભિઃ ષટ્ફલેયાભિર્જુહુયાદ્યો હુતાશનમ્ ।
ફલં યત્કર્મણસ્તસ્ય તન્મે નિગદતઃ શૃણુ

અક્ષયં સર્વકામીયમશ્વમેધફલં હિ તત્ ।
શ્લેષ્માન્તકો નક્તમાલઃ કપિત્થઃ શાલ્મલિસ્તથા

નીપો વિભીતકશ્ચૈવ શ્રાદ્ધકર્મણિ ગર્હિતાઃ ।
ચિરબિલ્વસ્તથા કોલસ્તિદુકઃ શ્રાદ્ધકર્મણિ

બલ્વજઃ કોવિદારશ્ચ વર્જનીયાઃ સમન્તતઃ ।
શકુનાનાં નિવાસાંશ્ચ વર્જયેત મહીરુહાન્

અન્યાંશ્ચૈવંવિધાન્સર્વાન્નયજ્ઞીયાંશ્ચ વર્જયેત્ ।
સ્વધેતિ ચૈવ મન્ત્રાણાં પિતૄણાં વચનં યથા ।
સ્વાહેતિ ચૈવ દેવાનાં યજ્ઞકર્મણ્યુદાહૃતમ્