બ્રહ્મસૂત્ર · અધ્યાય 3.3

સર્વવેદાન્તપ્રત્યયં ચોદનાદ્યવિશેષાત્

ભેદાન્ નેતિ ચેદ્ એકસ્યામ્ અપિ

સ્વાધ્યાયસ્ય તથાત્વે હિ સમાચારે ઽધિકારાચ્ ચ સવવચ્ ચ તન્નિયમઃ

દર્શયતિ ચ

ઉપસંહારોર્ઽથાભેદાદ્વિધિશેષવત્સમાને ચ

અન્યથાત્વં શબ્દાદ્ ઇતિ ચેન્ નાવિશેષાત્

ન વા પ્રકરણભેદાત્ પરોવરીયસ્ત્વાદિવત્

સંજ્ઞાતશ્ ચેત્ તદ્ ઉક્તમ્ અસ્તિ તુ તદ્ અપિ

વ્યાપ્તેશ્ ચ સમઞ્જસમ્

સર્વાભેદાદન્યત્રેમે

આનન્દાદયઃ પ્રધાનસ્ય

પ્રિયશિરસ્ત્વાદ્યપ્રાપ્તિરુપચયાપચયૌ હિ ભેદે

ઇતરે ત્વર્થસામાન્યાત્

આધ્યાનાય પ્રયોજનાભાવાત્

આત્મશબ્દાચ્ ચ

આત્મગૃહીતિર્ ઇતરવદ્ ઉત્તરાત્

અન્વયાદ્ ઇતિ ચેત્ સ્યાદ્ અવધારણાત્

કાર્યાખ્યાનાદપૂર્વમ્

સમાન એવં ચાભેદાત્

સમ્બન્ધાદેવમન્યત્રાપિ

ન વા વિશેષાત્

દર્શયતિ ચ

સંભૃતિદ્યુવ્યાપ્ત્યપિ ચાતઃ

પુરુષવિદ્યાયામપિ ચેતરેષામનામ્નાનાત્

વેધાદ્યર્થભેદાત્

હાનૌ તૂપાયનશબ્દશેષત્વાત્ કુશાચ્છન્દસ્સ્તુત્યુપગાનવત્તદુક્તમ્

સાંપરાયે તર્તવ્યાભાવાત્ તથા હ્ય્ અન્યે

છન્દત ઉભયાવિરોધાત્

ગતેર્ અર્થવત્ત્વમ્ ઉભયથાન્યથા હિ વિરોધઃ

ઉપપન્નસ્ તલ્લક્ષણાર્થોપલબ્ધેર્ લોકવત્

યાવદધિકારમ્ અવસ્થિતિર્ આધિકારિકાણામ્

અનિયમસ્સર્વેષામવિરોધશ્શબ્દાનુમાનાભ્યામ્

અક્ષરધિયાં ત્વવરોધસ્સામાન્યતદ્ભાવાભ્યામૌપસદવત્તદુક્તમ્

ઇયદામનનાત્

અન્તરા ભૂતગ્રામવત્સ્વાત્મનો ઽન્યથા ભેદાનુપપત્તિર્ ઇતિ ચેન્ નોપદેશવત્

વ્યતિહારો વિશિંષન્તિ હીતરવત્

સૈવ હિ સત્યાદયઃ

કામાદીતરત્ર તત્ર ચાઽયતનાદિભ્યઃ

આદરાદલોપઃ

ઉપસ્થિતે ઽતસ્તદ્વચનાત્

તન્નિર્ધારણાનિયમસ્તદ્દૃષ્ટેઃ પૃથગ્ઘ્યપ્રતિબન્ધઃ ફલમ્

પ્રદાનવદેવ તદુક્તમ્

લિઙ્ગભૂયસ્ત્વાત્તદ્ધિ બલીયસ્તદપિ

પૂર્વવિકલ્પઃ પ્રકરણાત્સ્યાત્ ક્રિયામાનસવત્

અતિદેશાચ્ ચ

વિદ્યૈવ તુ નિર્ધારણાદ્દર્શનાચ્ ચ

શ્રુત્યાદિબલીયસ્ત્વાચ્ ચ ન બાધઃ

અનુબન્ધાદિભ્યઃ પ્રજ્ઞાન્તરપૃથક્ત્વવદ્દૃષ્ટશ્ ચ તદુક્તમ્

ન સામાન્યાદપ્યુપલબ્ધેર્મૃત્યુવન્ન હિ લોકાપત્તિઃ

પરેણ ચ શબ્દસ્ય તાદ્વિધ્યં ભૂયસ્ત્વાત્ ત્વ્ અનુબન્ધઃ

એક આત્મનઃ શરીરે ભાવાત્

વ્યતિરેકસ્તદ્ભાવભાવિત્વાન્ન તૂપલબ્ધિવત્

અઙ્ગાવબદ્ધાસ્તુ ન શાખાસુ હિ પ્રતિવેદમ્

મન્ત્રાદિવદ્વાવિરોધઃ

ભૂમ્નઃ ક્રતુવજ્જ્યાયસ્વં તથા હિ દર્શયતિ

નાના શબ્દાદિભેદાત્

વિકલ્પો ઽવિશિષ્ટફલત્વાત્

કામ્યાસ્તુ યથાકામં સમુચ્ચીયેરન્ન વા પૂર્વહેત્વભાવાત્

અઙ્ગેષુ યથાશ્રયભાવઃ

શિષ્ટેશ્ ચ

સમાહારાત્

ગુણસાધારણ્યશ્રુતેશ્ ચ

ન વા તત્સહભાવાશ્રુતેઃ

દર્શનાચ્ ચ