બ્રહ્મ પુરાણ · અધ્યાય 246

એવં પુરા મુનીન્ વ્યાસઃ પુરાણં શ્લક્ષ્ણયા ગિરા
દશાષ્ટદોષરહિતૈર્ વાક્યૈઃ સારતરૈર્ દ્વિજાઃ ॥

પૂર્ણમ્ અસ્તમલૈઃ શુદ્ધૈર્ નાનાશાસ્ત્રસમુચ્ચયૈઃ
જાતિશુદ્ધસમાયુક્તં સાધુશબ્દોપશોભિતમ્ ॥

પૂર્વપક્ષોક્તિસિદ્ધાન્ત પરિનિષ્ઠાસમન્વિતમ્
શ્રાવયિત્વા યથાન્યાયં વિરરામ મહામતિઃ ॥

તે ઽપિ શ્રુત્વા મુનિશ્રેષ્ઠાઃ પુરાણં વેદસંમિતમ્
આદ્યં બ્રાહ્માભિધાનં ચ સર્વવાઞ્છાફલપ્રદમ્ ॥

હૃષ્ટા બભૂવુઃ સુપ્રીતા વિસ્મિતાશ્ ચ પુનઃ પુનઃ
પ્રશશંસુસ્ તદા વ્યાસં કૃષ્ણદ્વૈપાયનં મુનિમ્ ॥

અહો ત્વયા મુનિશ્રેષ્ઠ પુરાણં શ્રુતિસંમિતમ્
સર્વાભિપ્રેતફલદં સર્વપાપહરં પરમ્ ॥

પ્રોક્તં શ્રુતં તથાસ્માભિર્ વિચિત્રપદમ્ અક્ષરમ્
ન તે ઽસ્ત્ય્ અવિદિતં કિંચિત્ ત્રિષુ લોકેષુ વૈ પ્રભો ॥

સર્વજ્ઞસ્ ત્વં મહાભાગ દેવેષ્વ્ ઇવ બૃહસ્પતિઃ
નમસ્યામો મહાપ્રાજ્ઞં બ્રહ્મિષ્ઠં ત્વાં મહામુનિમ્ ॥

યેન ત્વયા તુ વેદાર્થા ભારતે પ્રકટીકૃતાઃ
કઃ શક્નોતિ ગુણાન્ વક્તું તવ સર્વાન્ મહામુને ॥

અધીત્ય ચતુરો વેદાન્ સાઙ્ગાન્ વ્યાકરણાનિ ચ
કૃતવાન્ ભારતં શાસ્ત્રં તસ્મૈ જ્ઞાનાત્મને નમઃ ॥

નમો ઽસ્તુ તે વ્યાસ વિશાલબુદ્ધે ફુલ્લારવિન્દાયતપત્ત્રનેત્ર
યેન ત્વયા ભારતતૈલપૂર્ણઃ પ્રજ્વાલિતો જ્ઞાનમયઃ પ્રદીપઃ

અજ્ઞાનતિમિરાન્ધાનાં ભ્રામિતાનાં કુદૃષ્ટિભિઃ
જ્ઞાનાઞ્જનશલાકેન ત્વયા ચોન્મીલિતા દૃશઃ ॥

એવમ્ ઉક્ત્વા સમભ્યર્ચ્ય વ્યાસં તે ચૈવ પૂજિતાઃ
જગ્મુર્ યથાગતં સર્વે કૃતકૃત્યાઃ સ્વમ્ આશ્રમમ્ ॥

તથા મયા મુનિશ્રેષ્ઠા કથિતં હિ સનાતનમ્
પુરાણં સુમહાપુણ્યં સર્વપાપપ્રણાશનમ્ ॥

યથા ભવદ્ભિઃ પૃષ્ટો ઽહં સંપ્રશ્નં દ્વિજસત્તમાઃ
વ્યાસપ્રસાદાત્ તત્ સર્વં મયા સંપરિકીર્તિતમ્ ॥

ઇદં ગૃહસ્થૈઃ શ્રોતવ્યં યતિભિર્ બ્રહ્મચારિભિઃ
ધનસૌખ્યપ્રદં નૄણાં પવિત્રં પાપનાશનમ્ ॥

તથા બ્રહ્મપરૈર્ વિપ્રૈર્ બ્રાહ્મણાદ્યૈઃ સુસંયતૈઃ
શ્રોતવ્યં સુપ્રયત્નેન સમ્યક્ શ્રેયોભિકાઙ્ક્ષિભિઃ ॥

પ્રાપ્નોતિ બ્રાહ્મણો વિદ્યાં ક્ષત્રિયો વિજયં રણે
વૈશ્યસ્ તુ ધનમ્ અક્ષય્યં શૂદ્રઃ સુખમ્ અવાપ્નુયાત્ ॥

યં યં કામમ્ અભિધ્યાયઞ્ શૃણોતિ પુરુષઃ શુચિઃ
તં તં કામમ્ અવાપ્નોતિ નરો નાસ્ત્ય્ અત્ર સંશયઃ ॥

પુરાણં વૈષ્ણવં ત્વ્ એતત્ સર્વકિલ્બિષનાશનમ્
વિશિષ્ટં સર્વશાસ્ત્રેભ્યઃ પુરુષાર્થોપપાદકમ્ ॥

એતદ્ વો યન્ મયાખ્યાતં પુરાણં વેદસંમિતમ્
શ્રુતે ઽસ્મિન્ સર્વદોષોત્થઃ પાપરાશિઃ પ્રણશ્યતિ ॥

પ્રયાગે પુષ્કરે ચૈવ કુરુક્ષેત્રે તથાર્બુદે
ઉપોષ્ય યદ્ અવાપ્નોતિ તદ્ અસ્ય શ્રવણાન્ નરઃ ॥

યદ્ અગ્નિહોત્રે સુહુતે વર્ષે નાપ્નોતિ વૈ ફલમ્
મહાપુણ્યમયં વિપ્રાસ્ તદ્ અસ્ય શ્રવણાત્ સકૃત્ ॥

યજ્ જ્યેષ્ઠશુક્લદ્વાદશ્યાં સ્નાત્વા વૈ યમુનાજલે
મથુરાયાં હરિં દૃષ્ટ્વા પ્રાપ્નોતિ પુરુષઃ ફલમ્ ॥

તદ્ આપ્નોતિ ફલં સમ્યક્ સમાધાનેન કીર્તનાત્
પુરાણે ઽસ્ય હિતો વિપ્રાઃ કેશવાર્પિતમાનસઃ ॥

યત્ ફલં ક્રિયમ્ આલોક્ય પુરુષો ઽથ લભેન્ નરઃ
તત્ ફલં સમવાપ્નોતિ યઃ પઠેચ્ છૃણુયાદ્ અપિ ॥

ઇદં યઃ શ્રદ્ધયા નિત્યં પુરાણં વેદસંમિતમ્
યઃ પઠેચ્ છૃણુયાન્ મર્ત્યઃ સ યાતિ ભુવનં હરેઃ ॥

શ્રાવયેદ્ બ્રાહ્મણો યસ્ તુ સદા પર્વસુ સંયતઃ
એકાદશ્યાં દ્વાદશ્યાં ચ વિષ્ણુલોકં સ ગચ્છતિ ॥

ઇદં યશસ્યમ્ આયુષ્યં સુખદં કીર્તિવર્ધનમ્
બલપુષ્ટિપ્રદં નૄણાં ધન્યં દુઃસ્વપ્નનાશનમ્ ॥

ત્રિસંધ્યં યઃ પઠેદ્ વિદ્વાઞ્ શ્રદ્ધયા સુસમાહિતઃ
ઇદં વરિષ્ઠમ્ આખ્યાનં સ સર્વમ્ ઈપ્સિતં લભેત્ ॥

રોગાર્તો મુચ્યતે રોગાદ્ બદ્ધો મુચ્યેત બન્ધનાત્
ભયાદ્ વિમુચ્યતે ભીત આપદાપન્ન આપદઃ ॥

જાતિસ્મરત્વં વિદ્યાં ચ પુત્રાન્ મેધાં પશૂન્ ધૃતિમ્
ધર્મં ચાર્થં ચ કામં ચ મોક્ષં તુ લભતે નરઃ ॥

યાન્ યાન્ કામાન્ અભિપ્રેત્ય પઠેત્ પ્રયતમાનસઃ
તાંસ્ તાન્ સર્વાન્ અવાપ્નોતિ પુરુષો નાત્ર સંશયઃ ॥

યશ્ ચેદં સતતં શૃણોતિ મનુજઃ સ્વર્ગાપવર્ગપ્રદં વિષ્ણું લોકગુરું પ્રણમ્ય વરદં ભક્ત્યેકચિત્તઃ શુચિઃ
ભુક્ત્વા ચાત્ર સુખં વિમુક્તકલુષઃ સ્વર્ગે ચ દિવ્યં સુખં પશ્ચાદ્ યાતિ હરેઃ પદં સુવિમલં મુક્તો ગુણૈઃ પ્રાકૃતૈઃ

તસ્માદ્ વિપ્રવરૈઃ સ્વધર્મનિરતૈર્ મુક્ત્યેકમાર્ગેપ્સુભિસ્ તદ્વત્ ક્ષત્રિયપુંગવૈસ્ તુ નિયતૈઃ શ્રેયોર્થિભિઃ સર્વદા
વૈશ્યૈશ્ ચાનુદિનં વિશુદ્ધકુલજૈઃ શૂદ્રૈસ્ તથા ધાર્મિકૈઃ શ્રોતવ્યં ત્વ્ ઇદમ્ ઉત્તમં બહુફલં ધર્માર્થમોક્ષપ્રદમ્

ધર્મે મતિર્ ભવતુ વઃ પુરુષોત્તમાનાં સ હ્ય્ એક એવ પરલોકગતસ્ય બન્ધુઃ
અર્થાઃ સ્ત્રિયશ્ ચ નિપુણૈર્ અપિ સેવ્યમાના નૈવ પ્રભાવમ્ ઉપયાન્તિ ન ચ સ્થિરત્વમ્

ધર્મેણ રાજ્યં લભતે મનુષ્યઃ સ્વર્ગં ચ ધર્મેણ નરઃ પ્રયાતિ
આયુશ્ ચ કીર્તિં ચ તપશ્ ચ ધર્મં ધર્મેણ મોક્ષં લભતે મનુષ્યઃ

ધર્મો ઽત્ર માતાપિતરૌ નરસ્ય ધર્મઃ સખા ચાત્ર પરે ચ લોકે
ત્રાતા ચ ધર્મસ્ ત્વ્ ઇહ મોક્ષદશ્ ચ ધર્માદ્ ઋતે નાસ્તિ તુ કિંચિદ્ એવ

ઇદં રહસ્યં શ્રેષ્ઠં ચ પુરાણં વેદસંમિતમ્
ન દેયં દુષ્ટમતયે નાસ્તિકાય વિશેષતઃ ॥

ઇદં મયોક્તં પ્રવરં પુરાણં પાપાપહં ધર્મવિવર્ધનં ચ
શ્રુતં ભવદ્ભિઃ પરમં રહસ્યમ્ આજ્ઞાપયધ્વં મુનયો વ્રજામિ