બોધિચર્યાવતાર · અધ્યાય 10

બોધિચર્યાવતારં મે યદ્વિચિન્તયતઃ શુભમ્
તેન સર્વં જનાઃ સન્તુ બોધિચર્યા વિભૂષણાઃ ॥

સર્વાસુ દિક્ષુ યાવન્તઃ કાયચિત્તવ્યથાતુરાઃ
તે પ્રાપ્નુવન્તુ મત્પુણ્યૈઃ સુખપ્રામોદ્યસાગરાન્ ॥

આસંસારં સુખજ્યાનિર્ માભૂત્તેષાં કદાચન
બોધિસત્ત્વસુખં પ્રાપ્તું ભવત્યવિરતં જગત્ ॥

યાવન્તો નારકાઃ કેચિદ્ વિદ્યન્તે લોકધાતુષુ
સુખાવતી સુખામોદૈર્ મોદન્તાં તેષુ દેહિનઃ ॥

શીતાર્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તૂષ્ણમ્ ઉષ્ણાર્તાઃ સન્તુ શીતલાઃ
બોધિસત્ત્વમહામેઘ સંભવૈર્જલસાગરૈઃ ॥

અસિપત્રવનં તેષાં સ્યાન્નન્દનવનદ્યુતિઃ
કૂટશાલ્મલીવૃક્ષાશ્ચ જાયન્તાં કલ્પપાદપાઃ ॥

દાત્યૂહકારણ્ડવચક્રવાક હંસાદિકોલાહલરમ્યશોભૈઃ
સરોભિરુદ્યામસરોજગન્ધૈર્ ભવન્તુ હૃદ્યાઃ નરકપ્રદેશાઃ ॥

સો ઽઙ્ગારરાશિર્મણિરાશિરસ્તુ તપ્તા ચ ભૂઃ સ્ફાટિકકુટ્ટિમં સ્યાત્
ભવન્તુ સંઘાતમહીધરાશ્ચ પૂજાવિમાનાઃ સુગતપ્રપૂર્ણાઃ ॥

અઙ્ગારતપ્તોપલશસ્ત્રવૃષ્ટિર્ અદ્યપ્રભૃત્યસ્તુ ચ પુષ્પવૃષ્ટિઃ
તચ્છસ્ત્રયુદ્ધં ચ પરસ્પરેણ કીડાર્થમદ્યાસ્તુ ચ પુષ્પયુદ્ધમ્ ॥

પતિતસકલમાંસાઃ કુન્દવર્ણાસ્થિદેહા દહનસમજલાયાં વૈતરણ્યાં નિમગ્નાઃ
મમ કુશલબલેન પ્રાપ્તદિવ્યાત્મભાવાઃ સહ સુરવનિતાભિઃ સન્તુ મન્દાકિનીસ્થાઃ ॥

ત્રસ્તાઃ પશ્યન્ત્વકસ્માદિહ યમપુરુષાઃ કાકગૃધ્રાશ્ચ ઘોરાઃ ધ્વાન્તં ધ્વસ્તં સમન્તાત્ સુખરતિજનની કસ્ય સૌમ્યા પ્રભેયમ્
ઇત્યૂર્ધ્વં પ્રેક્ષમાણા ગગનતલગતં વજ્રપાણિં જ્વલન્તં દૃષ્ટ્વા પ્રામોદ્યવેગાદ્ વ્યપગતદુરિતા યાંતુ તેનૈવ સાર્ધમ્ ॥

પતતુ કમલવૃષ્ટિર્ગન્ધપાનીયમિશ્રાચ્ છમિતિ નરકવહ્નિં દૃશ્યતે નાશયન્તી
કિમિદમિતિ સુખેનાહ્લાદિતં નામ કસ્માદ્ ભવતુ કમલપાણેર્દર્શનં નારકાણામ્ ॥

આયાતાયાત શીઘ્રં ભયમપનયત ભ્રાતરો જીવિતાઃ સ્મઃ સંપ્રાપ્તો ઽસ્માકમેષ જ્વલદભયકરઃ કો ઽપિ ચીરી કુમારઃ
સર્વં યસ્યાનુભાવાદ્ વ્યસનમપગતં પ્રીતિવેગાઃ પ્રવૃત્તાઃ જાતં સંબોધિચિત્તં સકલજનપરિત્રાણમાતા દયા ચ ॥

પશ્યન્ત્વેનં ભવન્તઃ સુરશતમુકુટૈરર્ચ્યમાનાઙ્ઘ્રિપદ્મં કારુણ્યાદાર્દ્રદૃષ્ટિં શિરસિ નિપતિતાનેકપુષ્પૌઘવૃષ્ટિમ્
કૂટાગારૈર્મનોજ્ઞૈઃ સ્તુતિમુખરસુરસ્ત્રીસહસ્ત્રોપગીતૈર્ દૃષ્ટ્વાગ્રે મઞ્જુઘોષં ભવતુ કલકલઃ સાંપ્રતં નારકાણામ્ ॥

ઇતિ મત્કુશલૈઃ સમન્તભદ્ર પ્રમુખાનાવૃતબોધિસત્ત્વમેઘાન્
સુખશીતસુગન્ધવાતવૃષ્ટીન્ અભિનન્દન્તુ વિલોક્ય નારકાસ્તે ॥

શામ્યન્તુ વેદનાસ્તીવ્રા નારકાણાં ભયાનિ ચ
દુર્ગતિભ્યો વિમુચ્યન્તાં સર્વદુર્ગતિવાસિનઃ ॥

અન્યોન્યભક્ષણભયં તિરશ્ચામપગચ્છતુ
ભવન્તુ સુખિનઃ પ્રેતા યથોત્તરકુરૌ નરાઃ ॥

સંતર્પ્યન્તાં પ્રેતાઃ સ્નાપ્યન્તાં શીતલા ભવન્તુ સદા ।
આર્યાવલોકિતેશ્વરકરગલિતક્ષીરધારાભિઃ ॥

અન્ધાઃ પશ્યન્તુ રૂપાણિ શૃણ્વન્તુ બધિરાઃ સદા
ગર્ભિણ્યશ્ચ પ્રસૂયન્તાં માયાદેવીવ નિર્વ્યથાઃ ॥

વસ્ત્રભોજનપાનીયં સ્રક્ચન્દનવિભૂષણમ્
મનો ઽભિલષિતં સર્વં લભન્તાં હિતસંહિતમ્ ॥

ભીતાશ્ચ નિર્ભયાઃ સન્તુ શોકાર્તાઃ પ્રીતિલાભિનઃ
ઉદ્વિગ્નાશ્ચ નિરુદ્વેગા ધૃતિમન્તો ભવન્તુ ચ ॥

આરોગ્યં રોગિણામસ્તુ મુચ્યન્તાં સર્વબન્ધનાત્
દુર્બલા બલિનઃ સન્તુ સ્નિગ્ધચિત્તાઃ પરસ્પરમ્ ॥

સર્વા દિશઃ શિવાઃ સન્તુ સર્વેષાં પથિવર્તિનામ્
યેન કાર્યેણ ગચ્છન્તિ તદુપાયેન સિધ્યતુ ॥

નૌયાનયાત્રારૂઢાશ્ચ સન્તુ સિદ્ધમનોરથાઃ
ક્ષેમેણ કૂલમાસાદ્ય રમન્તાં સહ બન્ધુભિઃ ॥

કાન્તારોન્માર્ગપતિતા લભન્તાં સાર્થસંહતિમ્
અશ્રમેણ ચ ગચ્છન્તુ ચૌરવ્યાઘ્રાદિનિર્ભયાઃ ॥

સુપ્તમત્તપ્રમત્તાનાં વ્યાધ્યારણ્યાદિસંકટે
અનાથબાલવૃદ્ધાનાં રક્ષાં કુર્વન્તુ દેવતાઃ ॥

સર્વાક્ષણવિનિર્મુક્તાઃ શ્રદ્ધાપ્રજ્ઞાકૃપાન્વિતાઃ
આકારાચારસંપન્નાઃ સન્તુ જાતિસ્મરાઃ સદા ॥

ભવન્ત્વક્ષયકોશાશ્ચ યાવદ્ નગનગઞ્જવત્
નિર્દ્વન્દ્વા નિરુપાયાસ્તાઃ સન્તુ સ્વાધીનવૃત્તયઃ ॥

અલ્પૌજસશ્ચ યે સત્ત્વાસ્ તે ભવન્તુ મહૌજસઃ
ભવન્તુ રૂપસંપન્ના યે વિરૂપાસ્તપસ્વિનઃ ॥

યાઃ કાશ્ચન સ્ત્રિયો લોકે પુરુષત્વં વ્રજન્તુ તાઃ
પ્રાપ્નુવન્તુ ચ તાં નીચા હતમાના ભવન્તુ ચ ॥

અનેન મમ પુણ્યેન સર્વસત્ત્વા અશેષતઃ
વિરમ્ય સર્વપાપેભ્યઃ કુર્વન્તુ કુશલં સદા ॥

બોધિચિત્તાવિરહિતા બોધિચર્યાપરાયણાઃ
બુદ્ધૈઃ પરિગૃહીતાશ્ચ મારકર્મવિવર્જિતાઃ ॥

અપ્રમેયાયુષશ્ચૈવ સર્વસત્ત્વા ભવન્તુ તે
નિત્યં જીવન્તુ સુખિતા મૃત્યુશબ્દો ઽપિ નશ્યતુ ॥

રમ્યાઃ કલ્પદ્રુમોદ્યાનૈઃ દિશઃ સર્વા ભવન્તુ ચ
બુદ્ધબુદ્ધાત્મજાકીર્ણા ધર્મધ્વનિમનોહરૈઃ ॥

શર્કરાદિવ્યપેતા ચ સમા પાણિતલોપમા
મૃદ્વી ચ વૈદૂર્યમયી ભૂમિઃ સર્વત્ર તિષ્ઠતુ ॥

બોધિસત્ત્વમહાપર્ષન્ મણ્ડલાનિ સમન્તતઃ
નિષીદન્તુ સ્વશોભામિર્ મણ્ડયન્તુ મહીતલમ્ ॥

પક્ષિભ્યઃ સર્વવૃક્ષેભ્યો રશ્મિભ્યો ગગનાદપિ
ધર્મધ્વનિરવિશ્રામં શ્રૂયતાં સર્વદેહિભિઃ ॥

બુદ્ધબુદ્ધસુતૈર્નિત્યં લભન્તાં તે સમાગમમ્
પૂજામેઘૈરનન્તૈશ્ચ પૂજયન્તુ જગદ્ગુરુમ્ ॥

દેવો વર્ષતુ કાલેન શસ્યસંપત્તિરસ્તુ ચ
સ્ફીતો ભવતુ લોકશ્ચ રાજા ભવતુ ધાર્મિકઃ ॥

શક્તા ભવન્તુ ચૌષધ્યો મન્ત્રાઃ સિદ્ધન્તુ જાપિનામ્
ભવન્તુ કરુણાવિષ્ટા ડાકિનીરાક્ષસાદયઃ ॥

મા કશ્ચિદ્દુઃખિતઃ સત્ત્વો મા પાપી મા ચ રોગિતઃ
મા હીનઃ પરિભૂતો વા મા ભૂત્ કશ્ચિચ્ચ દુર્મનાઃ ॥

પાઠસ્વાધ્યાયકલિલા વિહારાઃ સન્તુ સુસ્થિતાઃ
નિત્યં સ્યાત્ સંઘસામગ્રી સંઘકાર્યં ચ સિધ્યતુ ॥

વિવેકલાભિનઃ સન્તુઃ શિક્ષાકામાશ્ચ ભિક્ષવઃ
કર્મણ્યચિત્તા ધ્યાયન્તુ સર્વવિક્ષેપવર્જિતાઃ ॥

લાભિન્યઃ સન્તુ ભિક્ષુણ્યઃ કલહાયાસવર્જિતાઃ
ભવન્ત્વખણ્ડશીલાશ્ચ સર્વે પ્રવ્રજિતાસ્તથા ॥

દુઃશીલાઃ સન્તુ સંવિગ્નાઃ પાપક્ષયરતાઃ સદા
સુગતેર્લાભિનઃ સન્તુ તત્ર ચાખણ્ડિતવ્રતાઃ ॥

પણ્ડિતાઃ સત્કૃતાઃ સન્તુ લાભિનઃ પૈણ્ડપાતિકાઃ
ભવન્તુ શુદ્ધસંતાનાઃ સર્વદિક્ખ્યાતકીર્તયઃ ॥

અભુક્ત્વાપાયિકં દુઃખં વિના દુસ્કરચર્યયા
દિવ્યેનૈકેન કાયેન જગદ્બુદ્ધત્વમાપ્નુયાત્ ॥

પૂજ્યન્તાં સર્વસંબુદ્ધાઃ સર્વસત્ત્વૈરનેકધા
અચિન્ત્યબૌદ્ધસૌખ્યેન સુખિનઃ સન્તુ ભૂયસા ॥

સિધ્યન્તુ બોધિસત્ત્વાનાં જગદર્થં મનોરથાઃ
યચ્ચિન્તયન્તિ તે નાથાસ્ તત્ સત્ત્વાનાં સમૃધ્યતુ ॥

પ્રત્યેકબુદ્ધાઃ સુખિનો ભવન્તુ શ્રાવકાસ્તથા
દેવાસુરનરૈર્નિત્યં પૂજ્યમાનાઃ સગૌરવૈઃ ॥

જાતિસ્મરત્વં પ્રવ્રજ્યામ્ અહં ચ પ્રાપ્નુયાં સદા
યાવત્ પ્રમુદિતાં ભૂમિં મઞ્જુઘોષપરિગ્રહાત્ ॥

યેન તેનાસનેનાહં યાપયેયં બલાન્વિતઃ
વિવેકવાસસામગ્રીં પ્રાપ્નુયાં સર્વજાતિષુ ॥

યદા ચ દ્રષ્ટુકામઃ સ્યાં પ્રષ્ટુકામશ્ચ કિંચન
તમેવ નાથં પશ્યેયં મઞ્જુનાથમવિઘ્નતઃ ॥

દશદિગ્વ્યોમપર્યન્ત સર્વસત્ત્વાર્થસાધને
યદાચરતિ મઞ્જુશ્રીઃ સૈવ ચર્યા ભવેન્મમ ॥

આકાશસ્ય સ્થિતિર્યાવદ્ યાવચ્ચ જગતઃ સ્થિતિઃ
તાવન્મમ સ્થિતિર્ભૂયાજ્ જગદ્દુઃખાનિ નિઘ્નતઃ ॥

યત્કિંચિજ્જગતો દુઃખં તત્ સર્વં મયિ પચ્યતામ્
બોધિસત્ત્વશુભૈઃ સર્વૈર્ જગત્ સુખિતમસ્તુ ચ ॥

જગદ્દુઃખૈકભૈષજ્યં સર્વસંપત્ સુખાકરમ્
લાભસત્કારસહિતં ચિરં તિષ્ઠતુ શાસનમ્ ॥

મઞ્જુઘોષં નમસ્યામિ યત્ પ્રસાદાન્મતિઃ શુભે
કલ્યાણમિત્રં વન્દે ઽહં યત્ પ્રસાદાચ્ચ વર્ધત ઇતિ ॥