બોધસાર · અધ્યાય 46

[પ્. 717-]
જીવન્મુક્ત્યષ્ટાદશી
સંકલ્પબદ્ધં સંકલ્પાદ્વિમોચ્યાત્માનમાત્મના ।
આત્મનાઽઽત્મનિ સન્તુષ્ટઃ સ્વાત્મારામઃ સ્વયં હરિઃ

સ્વરૂપમેવ કૈવલ્યં સંસારઃ શુદ્ધમૂર્ખતા ।
અતિચિત્રા ગતિઃ પુત્ર જીવન્મુક્તસ્ય યા સ્થિતિઃ

જીવન્મુક્તિસુખપ્રાપ્ત્યૈ સ્વીકૃતં જન્મ લીલયા ।
આત્મના નિત્યમુક્તેન ન તુ સંસારકામ્યયા

યદિ ન સ્યાદવિદ્યાઽઽખ્યમિદં કપટનાટકમ્ ।
કથં લભેત વિશ્વાત્મા જીવન્મુક્તિમહોત્સવમ્

અદ્વૈતં ન સદેહેઽસ્તિ વિદેહે દ્વૈતમસ્તિ ન ।
જીવન્મુક્તસ્ય નાન્યસ્ય દ્વૈતાદ્વૈતમહોત્સવઃ

સદેહે ન વિદેહત્વં વિદેહે ન સદેહતા ।
સદેહત્વં વિદેહત્વં જીવન્મુક્તે પ્રવર્ત્તતે

સદેહસ્ય વિદેહત્વં યદિ ન સ્યાત્તદા વદ ।
જનકસ્ય સદેહસ્ય કથં પ્રોક્તા વિદેહતા

વિદેહસ્ય સદેહત્વં યદિ ન સ્યાત્તદા વદ ।
જનકસ્ય વિદેહસ્ય કથં પ્રોક્તા સદેહતા

વિમુક્તિર્નિશ્ચિતા શાસ્ત્રે જીવન્મુક્તિઃ સુનિશ્ચિતા ।
જીવન્મુક્તત્વમપ્રાપ્ય ન વિદેહવિમુક્તતા

જ્ઞાનં વિના ન કૈવલ્યં ન મૃતો જ્ઞાનવાન્ભવેત્ ।
જીવતો જ્ઞાનલાભઃ સ્યાત્સા જીવન્મુક્તિરક્ષતા

જીવન્મુક્તિસુખં સ્વલ્પકાલં કિં તેન ચેચ્છૃણુ ।
બ્રહ્મલોકે વિરાજન્તે કથં તે સનકાદયઃ

તસ્માદીશ્વરલીલેયં કાચિદીશ્વરરૂપિણી ।
જીવન્મુક્તિર્મહામુક્તેઃ સંપ્રદાયપ્રવર્ત્તિની

યસ્યાં ખેલન્તિ મુનયો નારદાદ્યા નિરન્તરમ્ ।
જ્ઞાનિભિર્યાઽનુભૂતૈવ સા જીવન્મુક્તિરક્ષતા

ચિત્તવિક્ષેપકર્ત્તારં વિહારં તુ વિહાય યે ।
સ્થિતા નિર્વાણનિષ્ઠાયાં ત એવ સનકાદયઃ

અન્તર્બોધમયા લોકે વ્યવહારપરા ઇવ ।
યે સ્થિતા નિજનિષ્ઠાયાં ત એવ જનકાદયઃ

ગૃહં વાસ્તુ વનં વાઽસ્તુ યેષાં નિષ્ઠા ન વર્તતે ।
સનકાદિષુ નૈવૈતે ન ચ તે જનકાદિષુ

અન્તઃસારા હિ ગુરવઃ સ્વલ્પવાચાઽમૃતપ્રદાઃ ।
મન્દ્રં મન્દ્રં હિ ગર્જન્તિ પ્રાવૃષેણ્યાઃ પયોધરાઃ

સદૈવાધ્યયનીયેયં ભાવનીયા સદૈવ હિ ।
જીવન્મુક્તિપદપ્રાપ્ત્યૈ જીવન્મુક્તિચતુર્દશી