બોધસાર · અધ્યાય 26

[પ્. 559-]
બ્રહ્મચર્ચાવિંશતિઃ
અર્ચાલક્ષાઽધિકા પ્રોક્તા ચર્ચૈવ પરમાત્મનઃ ।
અતઃ શિષ્યપ્રબોધાય બ્રહ્મચર્ચા નિરૂપ્યતે

આધારઃ સર્વભૂતાનાં તસ્યાધારો ન કશ્ચન ।
નિરાધારસ્વરૂપં ચેન્નાસ્તિ બ્રહ્મ તદા ક્વચિત્

અધિષ્ઠાનં વિના કાર્યં ન તિષ્ઠતિ કદાચન ।
સર્વાધિષ્ઠાનરૂપં હિ કથં બ્રહ્મ ન કુત્રચિત્

સર્વસ્માત્તત્પૃથગ્બ્રહ્મ ત્વિતિ વક્તું ન શક્યતે ।
યદાત્મકમિદં સર્વં સર્વસ્માત્તત્પૃથક્કથમ્

સર્વસ્માદપૃથગ્બ્રહ્મ વક્તુમિત્યપિ નાર્હસિ ।
સર્વસ્માત્પૃથગેવેદમનુભૂતં મહર્ષિભિઃ

આત્મરૂપમિદં વાચ્યમિતિ તર્કસ્ત્વયા કૃતઃ ।
અનાત્મરૂપં કિં ન્વસ્તિ સ્વાત્મરૂપં યતસ્ત્વિદમ્

જ્ઞાનસ્ય બ્રહ્મ વિષય ઇતિ વક્તું ન શક્યતે ।
જ્ઞાનસ્વરૂપં તદ્બ્રહ્મ જ્ઞાનસ્ય વિષયઃ કથમ્

જ્ઞાનસ્વરૂપમેવાસ્તુ બ્રહ્મેતિ યદિ મન્યસે ।
જ્ઞેયમેવ ન યત્રાસ્તિ જ્ઞાનત્વં તસ્ય કીદૃશમ્

જ્ઞાતૃસ્વરૂપમેવાસ્તુ બ્રહ્મેતિ યદિ કલ્પ્યતે ।
સ્વયંપ્રકાશરૂપે હિ જ્ઞાનસ્યાશ્રયતા કથમ્

સર્વરૂપમિદં બ્રહ્મ વક્તું કઃ શક્નુયાદિતિ ।
સદૈકરૂપમેવેદં યતઃ શાશ્વતમુચ્યતે

એકરૂપમિદં બ્રહ્મ ન વક્તુમિતિ શક્યતે ।
નિર્ગુણં તત્પરં બ્રહ્મ સ્યાદેકત્વં યતો ગુણઃ

નિર્ગુણં તત્પરં બ્રહ્મ નૂનમેતદસાંપ્રતમ્ ।
અનન્તેનૈવ ગીયન્તે હ્યનન્તા એવ તદ્ગુણાઃ

બ્રહ્મ નાસ્તીતિ કો બ્રૂયાદ્ભાતીદં યસ્ય સત્ત્વતઃ ।
તર્હ્યસ્તિ બ્રહ્મેત્યપિ નો નાતઃ સત્તા પૃથગ્યતઃ

અસ્વરૂપમિદં બ્રહ્મ વિદ્વાનિતિ કથં વદેત્ ।
સ્વસ્વરૂપમિદં બ્રહ્મ પ્રત્યક્ષમનુભૂયતે

સ્વસ્વરૂપમિદં બ્રહ્મ ચેદિત્યપ્યયથાતથમ્ ।
તત્ર કો નુ સ્વશબ્દાર્થો યત્સ્વરૂપમિદં ભવેત્

પરવ્યાવર્ત્તકં સ્વત્વમિતિ ચેત્તર્હિ તદ્વદ ।
યત્ર સ્વપરભાવો ન બ્રહ્મ કિં તત્ર નાસ્તિ હિ

અહમેવ પરં બ્રહ્મ બ્રહ્માહમિતિ ચ શ્રુતેઃ ।
કથં ભવેદહં બ્રહ્માહન્તા યત્ર ન વિદ્યતે

ત્વમેવ તત્પરં બ્રહ્મ ત્વં બ્રહ્મેતિ શ્રુતિર્જગૌ ।
ત્વમેવ તત્કથં બ્રહ્મ ત્વંતા યત્ર ન વર્ત્તતે

તદ્બ્રહ્મેતિ શ્રુતેર્વક્તું તદ્બ્રહ્મેતિ ન શક્યતે ।
અત્યન્તાવ્યવધાને હિ પરોક્ષમિવ તત્કથમ્

નષ્ટાયાં મોહનિદ્રાયાં ગલિતે માનસે મુનેઃ ।
યચ્છિષ્ટં તત્પરં બ્રહ્મ મનોવાચામગોચરમ્

ચર્ચિતું યોગ્યયા ભૂયસ્ત્વનયા ચર્ચયા બુધાઃ ।
ચર્ચયન્તુ પરં બ્રહ્મ તુષ્યન્તુ ચ રમન્તુ ચ