બોધસાર · અધ્યાય 12.3

[પ્. 137-]
હઠયોગઃ
ગઙ્ગાયમુનયોર્મધ્યે બાલરણ્ડાં તપસ્વિનીમ્ ।
બલાત્કારેણ ગૃહ્ણીયાત્તદ્વિષ્ણોઃ પરમં પદમ્

તત્ર ગોરક્ષઃ ।
એતદ્વિમુક્તિસોપાનમેતત્કાલસ્ય વઞ્ચનમ્ ।
યદ્વ્યાવૃત્તં મનો ભોગાદાસક્તં પરમાત્મનિ

પરમં યદિ વૈરાગ્યમાહારસ્તુ યથોદિતઃ ।
નિત્યમેકાન્તવાસશ્ચેદ્ધઠયોગો ન દુર્લભઃ

પરન્તુ ગુરુદીક્ષાભિર્લભ્યતે નાન્યથા ત્વયમ્ ।
વ્યતિક્રમે મહાન્દોષઃ ક્રમલાભે મહાન્ગુણઃ

અનન્તવિસ્તારમયો હઠઃ પ્રોક્તઃ પુરારિણા ।
સારં તુ બન્ધત્રિતયં તાવતા સિદ્ધિરાપ્યતે

મૂલે તુ મૂલબન્ધઃ સ્યાન્મધ્યે સ્યાદુડિયાનકઃ ।
કણ્ઠે જાલન્ધરસ્તેન સિદ્ધો ભવતિ મારુતઃ

કુણ્ડલિન્યાઃ સુષુમ્ણાયાં પ્રવિષ્ટો બ્રહ્મરન્ધ્રતઃ ।
મૂલસ્થાને સ્થિતા શક્તિર્બ્રહ્મસ્થાને સદાશિવઃ

અજપા નામ ગાયત્રી યોગિનાં મોક્ષદાયિની ।
તસ્યાઃ સઙ્કલ્પમાત્રેણ સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે

આધારં પ્રથમં ચક્રં સ્વાધિષ્ઠાનં તથૈવ ચ ।
મણિપૂરં તૃતીયં સ્યાચ્ચતુર્થકમનાહતમ્

વિશુદ્ધિઃ પઞ્ચમં ચક્રમાજ્ઞાચક્રં તુ ષષ્ઠકમ્ ।
સપ્તમં બ્રહ્મરન્ધ્રં સ્યાદ્ભ્રમરસ્ય ગુહા હિ સા

યોનિસ્થાનકમઙ્ઘ્રિમૂલઘટિતં કૃત્વા દૃઢં વિન્યસેન્ મેઢ્રે પાદમથૈકમેવ નિયતં કૃત્વા સમં વિગ્રહમ્ ।
સ્થાણુઃ સંયમિતેન્દ્રિયોઽચલદૃશા પશ્યન્ભ્રુવોરન્તરં હ્યેતન્મોક્ષકપાટભેદનકરં સિદ્ધાસનં પ્રોચ્યતે

કૃત્વા સમ્પુટિતૌ કરૌ દૃઢતરં બધ્વા તુ સિદ્ધાસનં ગાઢં વક્ષસિ સન્નિધાય ચુબુકં ધ્યાનં તતશ્ચેતસિ ।
વારં વારમપાનમૂર્ધ્વમનિલં પ્રોત્સાર્ય સન્ધારયન્ પ્રાણં મુઞ્ચતિ બોધયંશ્ચ શનકૈઃ શક્તિપ્રબોધો ભવેત્

પુચ્છે પ્રગૃહ્ય ભુજગીં સુપ્તાં પ્રબોધયેત્સુધીઃ ।
નિદ્રાં વિહાય સા શક્તિરૂર્ધ્વમુત્તિષ્ઠતે બલાત્

ઊર્ધ્વં નિલીનપ્રાણસ્ય ત્યક્તનિઃશેષકર્મણઃ ।
યોગેન સહજાવસ્થા સ્વયમેવ પ્રજાયતે

જ્ઞાનં કુતો મનસિ જીવતિ દેવિ યાવત્ પ્રાણો ન નશ્યતિ મનો મ્રિયતે ન તાવત્ ।
પ્રાણો મનો દ્વયમિદં પ્રલયં પ્રયાતિ મોક્ષં સ ગચ્છતિ નરો ન કદાચિદન્યઃ

અન્તર્લક્ષ્યવિલીનચિત્તપવનો યોગી યદા વર્ત્તતે
દૃષ્ટ્યા નિશ્ચલતારયા બહિરિદં પશ્યન્નપશ્યન્નપિ ।
મુદ્રેયં કિલ શામ્ભવી ભગવતી યા સ્યાત્પ્રસાદાદ્ગુરોઃ શૂન્યાશૂન્યવિલક્ષણં મૃગયતે તત્ત્વં પદં શાંભવમ્

પ્રાણવૃત્તૌ વિલીનાયાં મનોવૃત્તિર્વિલીયતે ।
શિવશક્તિસમાયોગો હઠયોગેન જાયતે

ગોરક્ષચર્પટિપ્રાયા હઠયોગપ્રસાદતઃ ।
વઞ્ચયિત્વા કાલદણ્ડં બ્રહ્માણ્ડં વિચરન્તિ હિ

શક્તિમધ્યે મનઃ કૃત્વા શક્તિં માનસમધ્યગામ્ ।
શિવશક્તિસમાયોગં કુર્વન્તિ હઠયોગિનઃ