ભલ્લટશતક · શ્લોક 81-100

અહો સ્ત્રીણાં ક્રૌર્યં હતરજનિ ધિક્ ત્વામ્ અતિશઠે વૃથાપ્રક્રાન્તેયં તિમિરકબરીવિશ્લથધૃતિઃ
અવક્તવ્યે પાતે જનનયનનાથસ્ય શશિનઃ કૃતં સ્નેહસ્યાન્તોચિતમ્ ઉદધિમુખ્યૈર્ નનુ જડૈઃ ॥

અહો ગેહેનર્દી દિવસવિજિગીષાજ્વરરુજા પ્રદીપો ઽયં સ્થાને ગ્લપયતિ મૃષામૂન્ અવયવાન્
ઉદાત્તસ્વચ્છન્દાક્રમણહૃતવિશ્વસ્ય તમસઃ પરિસ્પન્દં દ્રષ્ટું મુખમ્ અપિ ચ કિં સોઢમ્ અમુના ॥

નામાપ્ય્ અન્યતરોર્ નિમીલિતમ્ અભૂત્ તત્ તાવદ્ ઉન્મીલિતં પ્રસ્થાને સ્ખલતઃ સ્વવર્ત્મનિ વિધેર્ અપ્ય્ ઉદ્ગૃહીતઃ કરઃ
લોકશ્ ચાયમ્ અનિષ્ટદર્શનકૃતાદ્ દૃગ્વૈશસાન્ મોચિતો યુક્તં કાષ્ઠિક લૂનવાન્ યદ્ અસિ તામ્ આમ્રાલિમ્ આકાલિકીમ્ ॥

વાતાહારતયા જગદ્વિષધરૈર્ આશ્વાસ્ય નિઃશેષિતં તે ગ્રસ્તાઃ પુનર્ અભ્રતોયકણિકાતીવ્રવ્રતૈર્ બર્હિભિઃ
તે ઽપિ ક્રૂરચમૂરુચર્મવસનૈર્ નીતાઃ ક્ષયં લુબ્ધકૈર્ દમ્ભસ્ય સ્ફુરિતં વિદન્ન્ અપિ જનો જાલ્મો ગુણનીહતે ॥

ઊઢા યેન મહાધુરઃ સુવિષમે માર્ગે સદૈકાકિના સોઢો યેન કદા ચિદ્ એવ ન નિજે ગોષ્ઠે ઽન્યશૌણ્ડધ્વનિઃ
આસીદ્ યસ્ તુ ગવાં ગણસ્ય તિલકસ્ તસ્યૈવ સમ્પ્રત્ય્ અહો ધિક્ કષ્ટં ધવલસ્ય જાતજરસો ગોઃ પણ્યમ્ ઉદ્ઘોષ્યતે ॥

અસ્થાનોદ્યોગદુઃખં જહિહિ ન હિ નભઃ પઙ્ગુસંચારયોગ્યં સ્વાયાસાયૈવ સાધો તવ શલભ જવાભ્યાસદુર્વાસનેયમ્
તે દેવસ્યાપ્ય્ અચિન્ત્યાશ્ ચટુલિતભુવનાભોગહેલાવહેલા મૂલોત્ખાતાનુમાર્ગાગતગિરિગુરવસ્ તાર્ક્ષ્યપક્ષાગ્રવાતાઃ ॥

ચન્દ્રેણૈવ તરઙ્ગભઙ્ગિમુખરં સંવર્ધ્યમાનામ્ભસો દદ્યુર્ જીવિતમ્ એવ કિં ગિરિસરિત્સ્રોતાંસિ યદ્ય્ અમ્બુધેઃ
તેષ્વ્ એવ પ્રતિસંવિધાનવિકલં પશ્યત્સુ સાક્ષિષ્વ્ ઇવ દ્રાગ્ દર્પોદ્ધુરમ્ આગતેષ્વ્ અપિ ન સ ક્ષીયેત યદ્ય્ અન્યથા ॥

કિલૈકચુલુકેન યો મુનિર્ અપારમ્ અબ્ધિં પપૌ સહસ્રમ્ અપિ ઘસ્મરો ઽવિકૃતમ્ એષ તેષાં પિબેત્
ન સમ્ભવતિ કિં ત્વ્ ઇદં બત વિકાસિધામ્ના વિના સદ્ અપ્ય્ અસદ્ ઇવ સ્થિતં સ્ફુરિતમ્ અન્ત ઓજસ્વિનામ્ ॥

ગ્રાવાણો ઽત્ર વિભૂષણં ત્રિજગતો મર્યાદયા સ્થીયતે નન્વ્ અત્રૈવ વિધુઃ સ્થિતો હિ વિબુધાઃ સમ્ભૂય પૂર્ણાશિષઃ
શેતે ચોદ્ગતનાભિપદ્મવિલસદ્બ્રહ્મેહ દેવઃ સ્વયં દૈવાદ્ એતિ જડઃ સ્વકુક્ષિભ્ર્તયે સો ઽપ્ય્ અમ્બુધિર્ નિમ્નતામ્ ॥

અનીર્ષ્યા શ્રોતારો મમ વચસિ ચેદ્ વચ્મિ તદ્ અહં સ્વપક્ષાદ્ ભેતવ્યં ન તુ બહુ વિપક્ષાત્ પ્રભવતઃ
તમસ્ય્ આક્રાન્તાશે કિયદ્ અપિ હિ તેજો ઽવયવિનઃ સ્વશક્ત્યા ભાન્ત્ય્ એતે દિવસકૃતિ સત્ય્ એવ ન પુનઃ ॥

એતત્ તસ્ય મુખાત્ કિયત્ કમલિનીપત્રે કણં વારિણો યન્ મુક્તામણિર્ ઇત્ય્ અમંસ્ત સ જડઃ શૃણ્વન્ યદ્ અસ્માદ્ અપિ
અઙ્ગુલ્યગ્રલઘુક્રિયાપ્રવિલયિન્ય્ આદીયમાને શનૈઃ કુત્રોડ્ડીયગતો મમેત્ય્ અનુદિનં નિદ્રાતિ નાન્તઃશુચા ॥

આસ્તે ઽત્રૈવ સરસ્ય્ અહો બત કિયાન્ સંતોષપક્ષગ્રહો હંસસ્યાસ્ય મનાઙ્ ન ધાવતિ મનઃ શ્રીધામ્નિ પદ્મે ક્વ ચિત્
સુપ્તો ઽદ્યાપિ ન બુધ્યતે તદ્ ઇતરાંસ્ તાવત્ પ્રતીક્ષામહે વેલામ્ ઇત્ય્ ઉદરંપ્રિયા મધુલિહઃ સોઢું ક્ષણં ન ક્ષમાઃ ॥

ભેકેન ક્વણતા સરોષપરુષં યત્ કૃષ્ણસર્પાનને દાતું ગણ્ડચપેતમ્ ઉજ્ઝિતભિયા હસ્તઃ સમુલ્લાસિતઃ
યચ્ ચાધોમુખમ્ અક્ષિણી પિદધતા નાગેન તત્ર સ્થિતં તત્ સર્વં વિષમન્ત્રિણો ભગવતઃ કસ્યાપિ લીલાયિતમ્ ॥

મૃત્યોર્ આસ્યમ્ ઇવાતતં ધનુર્ ઇદં ચાશીવિષાભાઃ શરાઃ શિક્ષા સાપિ જિતાર્જુનપ્રભ્ર્તિકા સર્વત્ર નિમ્ના ગતિઃ
અન્તઃ ક્રૌર્યમ્ અહો શઠસ્ય મધુરં હા હારિ ગેયં મુખે વ્યાધસ્યાસ્ય યથા ભવિષ્યતિ તથા મન્યે વનં ન્રિમૃગમ્ ॥

કો ઽયં ભ્રાન્તિપ્રકારસ્ તવ પવન પદં લોકપાદાહતીનાં તેજસ્વિવ્રાતસેવ્યે નભસિ નયસિ યત્ પાંસુપૂરં પ્રતિષ્ઠામ્
યસ્મિન્ન્ ઉત્થાપ્યમાને જનનયનપથોપદ્રવસ્ તાવદ્ આસ્તાં કેનોપાયેન સાધ્યો વપુષિ કલુષતાદોષ એષ ત્વયૈવ ॥

એતે તે વિજિગીષવો નૃપગૃહદ્વારાર્પિતાવેક્ષણાઃ ક્ષિપ્યન્તે વસુયાચનાહિતધિયઃ કોપોદ્ધતૈર્ વેત્રિભિઃ
અર્થેભ્યો વિષયોપભોગવિરસૈર્ નાકારિ યૈર્ આદરસ્ તે તિષ્ઠન્તિ મનસ્વિનઃ સુરસરિત્તીરે મનોહારિણિ ॥

વાતા વાન્તુ કદમ્બરેણુશબલા નૃત્યન્તુ સર્પદ્વિષઃ સોત્સાહા નવતોયભારગુરવો મુઞ્ચન્તુ નાદં ઘનાઃ
મગ્નાં કાન્તવિયોગદુઃખદહને માં વીક્ષ્ય દીનાનનાં વિદ્યુત્ કિં સ્ફુરસિ ત્વમ્ અપ્ય્ અકરુણે સ્ત્રીત્વે ઽપિ તુલ્યે સતિ ॥

પ્રાણા યેન સમર્પિતાસ્ તવ બલાદ્ યેનૈવમ્ ઉત્થાપિતઃ સ્કન્ધે યેન ચિરં ધૃતો ઽસિ વિદધે યસ્ તે સપર્યામ્ અપિ
તસ્યાન્તહ્ સ્મિતમાત્રકેણ જનયઞ્ જીવાપહારં ક્ષણાદ્ ભ્રાતઃ પ્રત્યુપકારિણાં ધુરિ પરં વેતાલલીલાયસે ॥

રજ્જ્વા દિશઃ પ્રવિતતાઃ સલિલં વિષેણ ખાતા મહી હુતભુજા જ્વલિતા વનાન્તાઃ
વ્યાધા પદાન્ય્ અનુસરન્તિ ગૃહીતચાપાઃ કં દેશમ્ આશ્રયતુ યૂથપતિર્ મૃગાણામ્ ॥

અયં વારામ્ એકો નિલય ઇતિ રત્નાકર ઇતિ શ્રિતો ઽસ્માભિસ્ તૃષ્ણાતરલિતમનોભિર્ જલનિધિઃ
ક એવં જાનીતે નિજકરપુટીકોટરગતં ક્ષણાદ્ એનં તામ્યત્તિમિનિકરમ્ આપાસ્યતિ મુનિઃ ॥