ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 07.10

ભ્પ્_07.10.001।0 શ્રીનારદ ઉવાચ
ભક્તિયોગસ્ય તત્ સર્વમન્તરાયતયાર્ભકઃ ।
મન્યમાનો હૃષીકેશં સ્મયમાન ઉવાચ હ

ભ્પ્_07.10.002।0 શ્રીપ્રહ્રાદ ઉવાચ
મા માં પ્રલોભયોત્પત્ત્યા સક્તંકામેષુ તૈર્વરૈઃ ।
તત્સઙ્ગભીતો નિર્વિણ્ણો મુમુક્ષુસ્ત્વામુપાશ્રિતઃ

ભૃત્યલક્ષણજિજ્ઞાસુર્ભક્તં કામેષ્વચોદયત્ ।
ભવાન્ સંસારબીજેષુ હૃદયગ્રન્થિષુ પ્રભો

નાન્યથા તે ઽખિલગુરો ઘટેત કરુણાત્મનઃ ।
યસ્ત આશિષ આશાસ્તે ન સ ભૃત્યઃ સ વૈ વણિક્

આશાસાનો ન વૈ ભૃત્યઃ સ્વામિન્યાશિષ આત્મનઃ ।
ન સ્વામી ભૃત્યતઃ સ્વામ્યમિચ્છન્ યો રાતિ ચાશિષઃ

અહં ત્વકામસ્ત્વદ્ભક્તસ્ત્વં ચ સ્વામ્યનપાશ્રયઃ ।
નાન્યથેહાવયોરર્થો રાજસેવકયોરિવ

યદિ દાસ્યસિ મે કામાન્ વરાંસ્ત્વં વરદર્ષભ ।
કામાનાં હૃદ્યસંરોહં ભવતસ્તુ વૃણે વરમ્

ઇન્દ્રિયાણિ મનઃ પ્રાણ આત્મા ધર્મો ધૃતિર્મતિઃ ।
હ્રીઃ શ્રીસ્તેજઃ સ્મૃતિઃ સત્યં યસ્ય નશ્યન્તિ જન્મના

વિમુઞ્ચતિ યદા કામાન્ માનવો મનસિ સ્થિતાન્ ।
તર્હ્યેવ પુણ્ડરીકાક્ષ ભગવત્ત્વાય કલ્પતે

ઓં નમો ભગવતે તુભ્યં પુરુષાય મહાત્મને ।
હરયે ઽદ્ભુતસિંહાય બ્રહ્મણે પરમાત્મને

ભ્પ્_07.10.011।0 શ્રીભગવાન્ ઉવાચ
નૈકાન્તિનો મે મયિ જાત્વિહાશિષ આશાસતે ઽમુત્ર ચ યે ભવદ્વિધાઃ ।
તથાપિ મન્વન્તરમેતદત્ર દૈત્યેશ્વરાણામનુભુઙ્ક્ષ્વ ભોગાન્

કથા મદીયા જુષમાણઃ પ્રિયાસ્ત્વમ્ આવેશ્ય મામાત્મનિ સન્તમેકમ્ ।
સર્વેષુ ભૂતેષ્વધિયજ્ઞમીશં યજસ્વ યોગેન ચ કર્મ હિન્વન્

ભોગેન પુણ્યં કુશલેન પાપં કલેવરં કાલજવેન હિત્વા ।
કીર્તિં વિશુદ્ધાં સુરલોકગીતાં વિતાય મામેષ્યસિ મુક્તબન્ધઃ

ય એતત્ કીર્તયેન્ મહ્યં ત્વયા ગીતમિદં નરઃ ।
ત્વાં ચ માં ચ સ્મરન્ કાલે કર્મબન્ધાત્ પ્રમુચ્યતે

ભ્પ્_07.10.015।0 શ્રીપ્રહ્રાદ ઉવાચ
વરં વરય એતત્ તે વરદેશાન્ મહેશ્વર ।
યદનિન્દત્ પિતા મે ત્વામવિદ્વાંસ્તેજ ઐશ્વરમ્

વિદ્ધામર્ષાશયઃ સાક્ષાત્ સર્વલોકગુરું પ્રભુમ્ ।
ભ્રાતૃહેતિ મૃષાદૃષ્ટિસ્ત્વદ્ભક્તે મયિ ચાઘવાન્

તસ્માત્ પિતા મે પૂયેત દુરન્તાદ્દુસ્તરાદઘાત્ ।
પૂતસ્તે ઽપાઙ્ગસંદૃષ્ટસ્તદા કૃપણવત્સલ

ભ્પ્_07.10.018।0 શ્રીભગવાન્ ઉવાચ
ત્રિઃસપ્તભિઃ પિતા પૂતઃ પિતૃભિઃ સહ તે ઽનઘ ।
યત્ સાધો ઽસ્ય કુલે જાતો ભવાન્ વૈ કુલપાવનઃ

યત્ર યત્ર ચ મદ્ભક્તાઃ પ્રશાન્તાઃ સમદર્શિનઃ ।
સાધવઃ સમુદાચારાસ્તે પૂયન્તે ઽપિ કીકટાઃ

સર્વાત્મના ન હિંસન્તિ ભૂતગ્રામેષુ કિઞ્ચન ।
ઉચ્ચાવચેષુ દૈત્યેન્દ્ર મદ્ભાવવિગતસ્પૃહાઃ

ભવન્તિ પુરુષા લોકે મદ્ભક્તાસ્ત્વામનુવ્રતાઃ ।
ભવાન્ મે ખલુ ભક્તાનાં સર્વેષાં પ્રતિરૂપધૃક્

કુરુ ત્વં પ્રેતકૃત્યાનિ પિતુઃ પૂતસ્ય સર્વશઃ ।
મદઙ્ગસ્પર્શનેનાઙ્ગ લોકાન્ યાસ્યતિ સુપ્રજાઃ

પિત્ર્યં ચ સ્થાનમાતિષ્ઠ યથોક્તં બ્રહ્મવાદિભિઃ ।
મય્યાવેશ્ય મનસ્તાત કુરુ કર્માણિ મત્પરઃ

ભ્પ્_07.10.024।0 શ્રીનારદ ઉવાચ
પ્રહ્રાદો ઽપિ તથા ચક્રે પિતુર્યત્ સામ્પરાયિકમ્ ।
યથાહ ભગવાન્ રાજન્નભિષિક્તો દ્વિજાતિભિઃ

પ્રસાદસુમુખં દૃષ્ટ્વા બ્રહ્મા નરહરિં હરિમ્ ।
સ્તુત્વા વાગ્ભિઃ પવિત્રાભિઃ પ્રાહ દેવાદિભિર્વૃતઃ

ભ્પ્_07.10.026।0 શ્રીબ્રહ્મોવાચ
દેવદેવાખિલાધ્યક્ષ ભૂતભાવન પૂર્વજ ।
દિષ્ટ્યા તે નિહતઃ પાપો લોકસન્તાપનો ઽસુરઃ

યો ઽસૌ લબ્ધવરો મત્તો ન વધ્યો મમ સૃષ્ટિભિઃ ।
તપોયોગબલોન્નદ્ધઃ સમસ્તનિગમાન્ અહન્

દિષ્ટ્યા તત્તનયઃ સાધુર્મહાભાગવતો ઽર્ભકઃ ।
ત્વયા વિમોચિતો મૃત્યોર્દિષ્ટ્યા ત્વાં સમિતો ઽધુના

એતદ્વપુસ્તે ભગવન્ ધ્યાયતઃ પરમાત્મનઃ ।
સર્વતો ગોપ્તૃ સન્ત્રાસાન્ મૃત્યોરપિ જિઘાંસતઃ

ભ્પ્_07.10.030।0 શ્રીભગવાન્ ઉવાચ
મૈવં વિભો ઽસુરાણાં તે પ્રદેયઃ પદ્મસમ્ભવ ।
વરઃ ક્રૂરનિસર્ગાણામહીનામમૃતં યથા

ભ્પ્_07.10.031।0 શ્રીનારદ ઉવાચ
ઇત્યુક્ત્વા ભગવાન્ રાજંસ્તતશ્ચાન્તર્દધે હરિઃ ।
અદૃશ્યઃ સર્વભૂતાનાં પૂજિતઃ પરમેષ્ઠિના

તતઃ સમ્પૂજ્ય શિરસા વવન્દે પરમેષ્ઠિનમ્ ।
ભવં પ્રજાપતીન્ દેવાન્ પ્રહ્રાદો ભગવત્કલાઃ

તતઃ કાવ્યાદિભિઃ સાર્ધં મુનિભિઃ કમલાસનઃ ।
દૈત્યાનાં દાનવાનાં ચ પ્રહ્રાદમકરોત્ પતિમ્

પ્રતિનન્દ્ય તતો દેવાઃ પ્રયુજ્ય પરમાશિષઃ ।
સ્વધામાનિ યયૂ રાજન્ બ્રહ્માદ્યાઃ પ્રતિપૂજિતાઃ

એવં ચ પાર્ષદૌ વિષ્ણોઃ પુત્રત્વં પ્રાપિતૌ દિતેઃ ।
હૃદિ સ્થિતેન હરિણા વૈરભાવેન તૌ હતૌ

પુનશ્ચ વિપ્રશાપેન રાક્ષસૌ તૌ બભૂવતુઃ ।
કુમ્ભકર્ણદશગ્રીવૌ હતૌ તૌ રામવિક્રમૈઃ

શયાનૌ યુધિ નિર્ભિન્ન હૃદયૌ રામશાયકૈઃ ।
તચ્ચિત્તૌ જહતુર્દેહં યથા પ્રાક્તનજન્મનિ

તાવિહાથ પુનર્જાતૌ શિશુપાલકરૂષજૌ ।
હરૌ વૈરાનુબન્ધેન પશ્યતસ્તે સમીયતુઃ

એનઃ પૂર્વકૃતં યત્ તદ્રાજાનઃ કૃષ્ણવૈરિણઃ ।
જહુસ્તે ઽન્તે તદાત્માનઃ કીટઃ પેશસ્કૃતો યથા

યથા યથા ભગવતો ભક્ત્યા પરમયાભિદા ।
નૃપાશ્ચૈદ્યાદયઃ સાત્મ્યં હરેસ્તચ્ચિન્તયા યયુઃ

આખ્યાતં સર્વમેતત્ તે યન્ માં ત્વં પરિપૃષ્ટવાન્ ।
દમઘોષસુતાદીનાં હરેઃ સાત્મ્યમપિ દ્વિષામ્

એષા બ્રહ્મણ્યદેવસ્ય કૃષ્ણસ્ય ચ મહાત્મનઃ ।
અવતારકથા પુણ્યા વધો યત્રાદિદૈત્યયોઃ

પ્રહ્રાદસ્યાનુચરિતં મહાભાગવતસ્ય ચ ।
ભક્તિર્જ્ઞાનં વિરક્તિશ્ચ યાથાર્થ્યં ચાસ્ય વૈ હરેઃ

સર્ગસ્થિત્યપ્યયેશસ્ય ગુણકર્માનુવર્ણનમ્ ।
પરાવરેષાં સ્થાનાનાં કાલેન વ્યત્યયો મહાન્

ધર્મો ભાગવતાનાં ચ ભગવાન્ યેન ગમ્યતે ।
આખ્યાને ઽસ્મિન્ સમામ્નાતમાધ્યાત્મિકમશેષતઃ

ય એતત્ પુણ્યમાખ્યાનં વિષ્ણોર્વીર્યોપબૃંહિતમ્ ।
કીર્તયેચ્ છ્રદ્ધયા શ્રુત્વા કર્મપાશૈર્વિમુચ્યતે

એતદ્ય આદિપુરુષસ્ય મૃગેન્દ્રલીલાં $ દૈત્યેન્દ્રયૂથપવધં પ્રયતઃ પઠેત &અમ્પ્;
દૈત્યાત્મજસ્ય ચ સતાં પ્રવરસ્ય પુણ્યં % શ્રુત્વાનુભાવમકુતોભયમેતિ લોકમ્ ॥ ભ્પ્_07.09.047* ॥
યૂયં નૃલોકે બત ભૂરિભાગા લોકં પુનાના મુનયો ઽભિયન્તિ ।
યેષાં ગૃહાન્ આવસતીતિ સાક્ષાદ્ ગૂઢં પરં બ્રહ્મ મનુષ્યલિઙ્ગમ્

સ વા અયં બ્રહ્મ મહદ્વિમૃગ્ય કૈવલ્યનિર્વાણસુખાનુભૂતિઃ ।
પ્રિયઃ સુહૃદ્વઃ ખલુ માતુલેય આત્માર્હણીયો વિધિકૃદ્ગુરુશ્ચ

ન યસ્ય સાક્ષાદ્ભવપદ્મજાદિભી રૂપં ધિયા વસ્તુતયોપવર્ણિતમ્ ।
મૌનેન ભક્ત્યોપશમેન પૂજિતઃ પ્રસીદતામેષ સ સાત્વતાં પતિઃ

સ એષ ભગવાન્ રાજન્ વ્યતનોદ્વિહતં યશઃ ।
પુરા રુદ્રસ્ય દેવસ્ય મયેનાનન્તમાયિના

ભ્પ્_07.10.052।0 રાજોવાચ
કસ્મિન્ કર્મણિ દેવસ્ય મયો ઽહન્ જગદીશિતુઃ ।
યથા ચોપચિતા કીર્તિઃ કૃષ્ણેનાનેન કથ્યતામ્

ભ્પ્_07.10.053।0 શ્રીનારદ ઉવાચ
નિર્જિતા અસુરા દેવૈર્યુધ્યનેનોપબૃંહિતૈઃ ।
માયિનાં પરમાચાર્યં મયં શરણમાયયુઃ

સ નિર્માય પુરસ્તિસ્રો હૈમીરૌપ્યાયસીર્વિભુઃ ।
દુર્લક્ષ્યાપાયસંયોગા દુર્વિતર્ક્યપરિચ્છદાઃ

તાભિસ્તે ઽસુરસેનાન્યો લોકાંસ્ત્રીન્ સેશ્વરાન્ નૃપ ।
સ્મરન્તો નાશયાં ચક્રુઃ પૂર્વવૈરમલક્ષિતાઃ

તતસ્તે સેશ્વરા લોકા ઉપાસાદ્યેશ્વરં નતાઃ ।
ત્રાહિ નસ્તાવકાન્ દેવ વિનષ્ટાંસ્ત્રિપુરાલયૈઃ

અથાનુગૃહ્ય ભગવાન્ મા ભૈષ્ટેતિ સુરાન્ વિભુઃ ।
શરં ધનુષિ સન્ધાય પુરેષ્વસ્ત્રં વ્યમુઞ્ચત

તતો ઽગ્નિવર્ણા ઇષવ ઉત્પેતુઃ સૂર્યમણ્ડલાત્ ।
યથા મયૂખસન્દોહા નાદૃશ્યન્ત પુરો યતઃ

તૈઃ સ્પૃષ્ટા વ્યસવઃ સર્વે નિપેતુઃ સ્મ પુરૌકસઃ ।
તાન્ આનીય મહાયોગી મયઃ કૂપરસે ઽક્ષિપત્

સિદ્ધામૃતરસસ્પૃષ્ટા વજ્રસારા મહૌજસઃ ।
ઉત્તસ્થુર્મેઘદલના વૈદ્યુતા ઇવ વહ્નયઃ

વિલોક્ય ભગ્નસઙ્કલ્પં વિમનસ્કં વૃષધ્વજમ્ ।
તદાયં ભગવાન્ વિષ્ણુસ્તત્રોપાયમકલ્પયત્

વત્સશ્ચાસીત્ તદા બ્રહ્મા સ્વયં વિષ્ણુરયં હિ ગૌઃ ।
પ્રવિશ્ય ત્રિપુરં કાલે રસકૂપામૃતં પપૌ

તે ઽસુરા હ્યપિ પશ્યન્તો ન ન્યષેધન્ વિમોહિતાઃ ।
તદ્વિજ્ઞાય મહાયોગી રસપાલાન્ ઇદં જગૌ

સ્મયન્ વિશોકઃ શોકાર્તાન્ સ્મરન્ દૈવગતિં ચ તામ્ ।
દેવો ઽસુરો નરો ઽન્યો વા નેશ્વરો ઽસ્તીહ કશ્ચન

આત્મનો ઽન્યસ્ય વા દિષ્ટં દૈવેનાપોહિતું દ્વયોઃ ।
અથાસૌ શક્તિભિઃ સ્વાભિઃ શમ્ભોઃ પ્રાધાનિકં વ્યધાત્

ધર્મજ્ઞાનવિરક્ત્યૃદ્ધિ તપોવિદ્યાક્રિયાદિભિઃ ।
રથં સૂતં ધ્વજં વાહાન્ ધનુર્વર્મશરાદિ યત્

સન્નદ્ધો રથમાસ્થાય શરં ધનુરુપાદદે ।
શરં ધનુષિ સન્ધાય મુહૂર્તે ઽભિજિતીશ્વરઃ

દદાહ તેન દુર્ભેદ્યા હરો ઽથ ત્રિપુરો નૃપ ।
દિવિ દુન્દુભયો નેદુર્વિમાનશતસઙ્કુલાઃ

દેવર્ષિપિતૃસિદ્ધેશા જયેતિ કુસુમોત્કરૈઃ ।
અવાકિરન્ જગુર્હૃષ્ટા નનૃતુશ્ચાપ્સરોગણાઃ

એવં દગ્ધ્વા પુરસ્તિસ્રો ભગવાન્ પુરહા નૃપ ।
બ્રહ્માદિભિઃ સ્તૂયમાનઃ સ્વં ધામ પ્રત્યપદ્યત

એવં વિધાન્યસ્ય હરેઃ સ્વમાયયા વિડમ્બમાનસ્ય નૃલોકમાત્મનઃ ।
વીર્યાણિ ગીતાન્યૃષિભિર્જગદ્ગુરોર્ લોકં પુનાનાન્યપરં વદામિ કિમ્