ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 07.08

ભ્પ્_07.08.001।0 શ્રીનારદ ઉવાચ
અથ દૈત્યસુતાઃ સર્વે શ્રુત્વા તદનુવર્ણિતમ્ ।
જગૃહુર્નિરવદ્યત્વાન્ નૈવ ગુર્વનુશિક્ષિતમ્

અથાચાર્યસુતસ્તેષાં બુદ્ધિમેકાન્તસંસ્થિતામ્ ।
આલક્ષ્ય ભીતસ્ત્વરિતો રાજ્ઞ આવેદયદ્યથા

શ્રુત્વા તદપ્રિયં દૈત્યો દુઃસહં તનયાનયમ્ ।
કોપાવેશચલદ્ગાત્રઃ પુત્રં હન્તું મનો દધે

ક્ષિપ્ત્વા પરુષયા વાચા પ્રહ્રાદમતદર્હણમ્ ।
આહેક્ષમાણઃ પાપેન તિરશ્ચીનેન ચક્ષુષા

પ્રશ્રયાવનતં દાન્તં બદ્ધાઞ્જલિમવસ્થિતમ્ ।
સર્પઃ પદાહત ઇવ શ્વસન્ પ્રકૃતિદારુણઃ

ભ્પ્_07.08.006।0 શ્રીહિરણ્યકશિપુરુવાચ
હે દુર્વિનીત મન્દાત્મન્ કુલભેદકરાધમ ।
સ્તબ્ધં મચ્છાસનોદ્વૃત્તં નેષ્યે ત્વાદ્ય યમક્ષયમ્

ક્રુદ્ધસ્ય યસ્ય કમ્પન્તે ત્રયો લોકાઃ સહેશ્વરાઃ ।
તસ્ય મે ઽભીતવન્ મૂઢ શાસનં કિં બલો ઽત્યગાઃ

ભ્પ્_07.08.008।0 શ્રીપ્રહ્રાદ ઉવાચ
ન કેવલં મે ભવતશ્ચ રાજન્ સ વૈ બલં બલિનાં ચાપરેષામ્ ।
પરે ઽવરે ઽમી સ્થિરજઙ્ગમા યે બ્રહ્માદયો યેન વશં પ્રણીતાઃ

સ ઈશ્વરઃ કાલ ઉરુક્રમો ઽસાવ્ ઓજઃ સહઃ સત્ત્વબલેન્દ્રિયાત્મા ।
સ એવ વિશ્વં પરમઃ સ્વશક્તિભિઃ સૃજત્યવત્યત્તિ ગુણત્રયેશઃ

જહ્યાસુરં ભાવમિમં ત્વમાત્મનઃ સમં મનો ધત્સ્વ ન સન્તિ વિદ્વિષઃ ।
ઋતે ઽજિતાદાત્મન ઉત્પથે સ્થિતાત્ તદ્ધિ હ્યનન્તસ્ય મહત્ સમર્હણમ્

દસ્યૂન્ પુરા ષણ્ ન વિજિત્ય લુમ્પતો મન્યન્ત એકે સ્વજિતા દિશો દશ ।
જિતાત્મનો જ્ઞસ્ય સમસ્ય દેહિનાં સાધોઃ સ્વમોહપ્રભવાઃ કુતઃ પરે

ભ્પ્_07.08.012।0 શ્રીહિરણ્યકશિપુરુવાચ
વ્યક્તં ત્વં મર્તુકામો ઽસિ યો ઽતિમાત્રં વિકત્થસે ।
મુમૂર્ષૂણાં હિ મન્દાત્મન્ નનુ સ્યુર્વિક્લવા ગિરઃ

યસ્ત્વયા મન્દભાગ્યોક્તો મદન્યો જગદીશ્વરઃ ।
ક્વાસૌ યદિ સ સર્વત્ર કસ્માત્ સ્તમ્ભે ન દૃશ્યતે

સો ઽહં વિકત્થમાનસ્ય શિરઃ કાયાદ્ધરામિ તે ।
ગોપાયેત હરિસ્ત્વાદ્ય યસ્તે શરણમીપ્સિતમ્

એવં દુરુક્તૈર્મુહુરર્દયન્ રુષા સુતં મહાભાગવતં મહાસુરઃ ।
ખડ્ગં પ્રગૃહ્યોત્પતિતો વરાસનાત્ સ્તમ્ભં તતાડાતિબલઃ સ્વમુષ્ટિના

તદૈવ તસ્મિન્ નિનદો ઽતિભીષણો બભૂવ યેનાણ્ડકટાહમસ્ફુટત્ ।
યં વૈ સ્વધિષ્ણ્યોપગતં ત્વજાદયઃ શ્રુત્વા સ્વધામાત્યયમઙ્ગ મેનિરે

સ વિક્રમન્ પુત્રવધેપ્સુરોજસા નિશમ્ય નિર્હ્રાદમપૂર્વમદ્ભુતમ્ ।
અન્તઃસભાયાં ન દદર્શ તત્પદં વિતત્રસુર્યેન સુરારિયૂથપાઃ

સત્યં વિધાતું નિજભૃત્યભાષિતં વ્યાપ્તિં ચ ભૂતેષ્વખિલેષુ ચાત્મનઃ ।
અદૃશ્યતાત્યદ્ભુતરૂપમુદ્વહન્ સ્તમ્ભે સભાયાં ન મૃગં ન માનુષમ્

સ સત્ત્વમેનં પરિતો વિપશ્યન્ સ્તમ્ભસ્ય મધ્યાદનુનિર્જિહાનમ્ ।
નાયં મૃગો નાપિ નરો વિચિત્રમ્ અહો કિમેતન્ નૃમૃગેન્દ્રરૂપમ્

મીમાંસમાનસ્ય સમુત્થિતો ઽગ્રતો નૃસિંહરૂપસ્તદલં ભયાનકમ્ ।
પ્રતપ્તચામીકરચણ્ડલોચનં સ્ફુરત્ સટાકેશરજૃમ્ભિતાનનમ્

કરાલદંષ્ટ્રં કરવાલચઞ્ચલ ક્ષુરાન્તજિહ્વં ભ્રુકુટીમુખોલ્બણમ્ ।
સ્તબ્ધોર્ધ્વકર્ણં ગિરિકન્દરાદ્ભુત વ્યાત્તાસ્યનાસં હનુભેદભીષણમ્

દિવિસ્પૃશત્ કાયમદીર્ઘપીવર ગ્રીવોરુવક્ષઃસ્થલમલ્પમધ્યમમ્ ।
ચન્દ્રાંશુગૌરૈશ્છુરિતં તનૂરુહૈર્ વિષ્વગ્ ભુજાનીકશતં નખાયુધમ્

દુરાસદં સર્વનિજેતરાયુધ પ્રવેકવિદ્રાવિતદૈત્યદાનવમ્ ।
પ્રાયેણ મે ઽયં હરિણોરુમાયિના વધઃ સ્મૃતો ઽનેન સમુદ્યતેન કિમ્

એવં બ્રુવંસ્ત્વભ્યપતદ્ગદાયુધો નદન્ નૃસિંહં પ્રતિ દૈત્યકુઞ્જરઃ ।
અલક્ષિતો ઽગ્નૌ પતિતઃ પતઙ્ગમો યથા નૃસિંહૌજસિ સો ઽસુરસ્તદા

ન તદ્વિચિત્રં ખલુ સત્ત્વધામનિ સ્વતેજસા યો નુ પુરાપિબત્ તમઃ ।
તતો ઽભિપદ્યાભ્યહનન્ મહાસુરો રુષા નૃસિંહં ગદયોરુવેગયા

તં વિક્રમન્તં સગદં ગદાધરો મહોરગં તાર્ક્ષ્યસુતો યથાગ્રહીત્ ।
સ તસ્ય હસ્તોત્કલિતસ્તદાસુરો વિક્રીડતો યદ્વદહિર્ગરુત્મતઃ

અસાધ્વમન્યન્ત હૃતૌકસો ઽમરા ઘનચ્છદા ભારત સર્વધિષ્ણ્યપાઃ ।
તં મન્યમાનો નિજવીર્યશઙ્કિતં યદ્ધસ્તમુક્તો નૃહરિં મહાસુરઃ ।
પુનસ્તમાસજ્જત ખડ્ગચર્મણી પ્રગૃહ્ય વેગેન ગતશ્રમો મૃધે

તં શ્યેનવેગં શતચન્દ્રવર્ત્મભિશ્ ચરન્તમચ્છિદ્રમુપર્યધો હરિઃ ।
કૃત્વાટ્ટહાસં ખરમુત્સ્વનોલ્બણં નિમીલિતાક્ષં જગૃહે મહાજવઃ

વિષ્વક્ સ્ફુરન્તં ગ્રહણાતુરં હરિર્ વ્યાલો યથાખું કુલિશાક્ષતત્વચમ્ ।
દ્વાર્યૂરુમાપત્ય દદાર લીલયા નખૈર્યથાહિં ગરુડો મહાવિષમ્

સંરમ્ભદુષ્પ્રેક્ષ્યકરાલલોચનો વ્યાત્તાનનાન્તં વિલિહન્ સ્વજિહ્વયા ।
અસૃગ્લવાક્તારુણકેશરાનનો યથાન્ત્રમાલી દ્વિપહત્યયા હરિઃ

નખાઙ્કુરોત્પાટિતહૃત્સરોરુહં વિસૃજ્ય તસ્યાનુચરાન્ ઉદાયુધાન્ ।
અહન્ સમસ્તાન્ નખશસ્ત્રપાણિભિર્ દોર્દણ્ડયૂથો ઽનુપથાન્ સહસ્રશઃ

સટાવધૂતા જલદાઃ પરાપતન્ ગ્રહાશ્ચ તદ્દૃષ્ટિવિમુષ્ટરોચિષઃ ।
અમ્ભોધયઃ શ્વાસહતા વિચુક્ષુભુર્ નિર્હ્રાદભીતા દિગિભા વિચુક્રુશુઃ

દ્યૌસ્તત્સટોત્ક્ષિપ્તવિમાનસઙ્કુલા પ્રોત્સર્પત ક્ષ્મા ચ પદાભિપીડિતા ।
શૈલાઃ સમુત્પેતુરમુષ્ય રંહસા તત્તેજસા ખં કકુભો ન રેજિરે

તતઃ સભાયામુપવિષ્ટમુત્તમે નૃપાસને સમ્ભૃતતેજસં વિભુમ્ ।
અલક્ષિતદ્વૈરથમત્યમર્ષણં પ્રચણ્ડવક્ત્રં ન બભાજ કશ્ચન

નિશામ્ય લોકત્રયમસ્તકજ્વરં તમાદિદૈત્યં હરિણા હતં મૃધે ।
પ્રહર્ષવેગોત્કલિતાનના મુહુઃ પ્રસૂનવર્ષૈર્વવૃષુઃ સુરસ્ત્રિયઃ

તદા વિમાનાવલિભિર્નભસ્તલં દિદૃક્ષતાં સઙ્કુલમાસ નાકિનામ્ ।
સુરાનકા દુન્દુભયો ઽથ જઘ્નિરે ગન્ધર્વમુખ્યા નનૃતુર્જગુઃ સ્ત્રિયઃ

તત્રોપવ્રજ્ય વિબુધા બ્રહ્મેન્દ્રગિરિશાદયઃ ।
ઋષયઃ પિતરઃ સિદ્ધા વિદ્યાધરમહોરગાઃ

મનવઃ પ્રજાનાં પતયો ગન્ધર્વાપ્સરચારણાઃ ।
યક્ષાઃ કિમ્પુરુષાસ્તાત વેતાલાઃ સહકિન્નરાઃ

તે વિષ્ણુપાર્ષદાઃ સર્વે સુનન્દકુમુદાદયઃ ।
મૂર્ધ્નિ બદ્ધાઞ્જલિપુટા આસીનં તીવ્રતેજસમ્ ।
ઈડિરે નરશાર્દુલં નાતિદૂરચરાઃ પૃથક્

ભ્પ્_07.08.040।0 શ્રીબ્રહ્મોવાચ
નતો ઽસ્મ્યનન્તાય દુરન્તશક્તયે વિચિત્રવીર્યાય પવિત્રકર્મણે ।
વિશ્વસ્ય સર્ગસ્થિતિસંયમાન્ ગુણૈઃ સ્વલીલયા સન્દધતે ઽવ્યયાત્મને

ભ્પ્_07.08.041।0 શ્રીરુદ્ર ઉવાચ
કોપકાલો યુગાન્તસ્તે હતો ઽયમસુરો ઽલ્પકઃ ।
તત્સુતં પાહ્યુપસૃતં ભક્તં તે ભક્તવત્સલ

ભ્પ્_07.08.042।0 શ્રીઇન્દ્ર ઉવાચ
પ્રત્યાનીતાઃ પરમ ભવતા ત્રાયતા નઃ સ્વભાગા $ દૈત્યાક્રાન્તં હૃદયકમલં તદ્ગૃહં પ્રત્યબોધિ &
પ્રત્યાનીતાઃ પરમ ભવતા ત્રાયતા નઃ સ્વભાગા $ દૈત્યાક્રાન્તં હૃદયકમલં તદ્ગૃહં પ્રત્યબોધિ &
કાલગ્રસ્તં કિયદિદમહો નાથ શુશ્રૂષતાં તે % મુક્તિસ્તેષાં ન હિ બહુમતા નારસિંહાપરૈઃ કિમ્ ॥ ભ્પ્_07.08.042*

0 શ્રીઋષય ઊચુઃ
ત્વં નસ્તપઃ પરમમાત્થ યદાત્મતેજો $ યેનેદમાદિપુરુષાત્મગતં સસર્ક્થ &
ત્વં નસ્તપઃ પરમમાત્થ યદાત્મતેજો $ યેનેદમાદિપુરુષાત્મગતં સસર્ક્થ &
તદ્વિપ્રલુપ્તમમુનાદ્ય શરણ્યપાલ % રક્ષાગૃહીતવપુષા પુનરન્વમંસ્થાઃ ॥ ભ્પ્_07.08.043*

0 શ્રીપિતર ઊચુઃ
શ્રાદ્ધાનિ નો ઽધિબુભુજે પ્રસભં તનૂજૈર્ $ દત્તાનિ તીર્થસમયે ઽપ્યપિબત્ તિલામ્બુ &
શ્રાદ્ધાનિ નો ઽધિબુભુજે પ્રસભં તનૂજૈર્ $ દત્તાનિ તીર્થસમયે ઽપ્યપિબત્ તિલામ્બુ &
તસ્યોદરાન્ નખવિદીર્ણવપાદ્ય આર્ચ્છત્ % તસ્મૈ નમો નૃહરયે ઽખિલધર્મગોપ્ત્રે ॥ ભ્પ્_07.08.044*
0 શ્રીસિદ્ધા ઊચુઃ
યો નો ગતિં યોગસિદ્ધામસાધુર્ અહાર્ષીદ્યોગતપોબલેન ।
નાના દર્પં તં નખૈર્વિદદાર તસ્મૈ તુભ્યં પ્રણતાઃ સ્મો નૃસિંહ

ભ્પ્_07.08.046।0 શ્રીવિદ્યાધરા ઊચુઃ
વિદ્યાં પૃથગ્ ધારણયાનુરાદ્ધાં ન્યષેધદજ્ઞો બલવીર્યદૃપ્તઃ ।
સ યેન સઙ્ખ્યે પશુવદ્ધતસ્તં માયાનૃસિંહં પ્રણતાઃ સ્મ નિત્યમ્

ભ્પ્_07.08.047।0 શ્રીનાગા ઊચુઃ
યેન પાપેન રત્નાનિ સ્ત્રીરત્નાનિ હૃતાનિ નઃ ।
તદ્વક્ષઃપાટનેનાસાં દત્તાનન્દ નમો ઽસ્તુ તે

ભ્પ્_07.08.048।0 શ્રીમનવ ઊચુઃ
મનવો વયં તવ નિદેશકારિણો દિતિજેન દેવ પરિભૂતસેતવઃ ।
ભવતા ખલઃ સ ઉપસંહૃતઃ પ્રભો કરવામ તે કિમનુશાધિ કિઙ્કરાન્

ભ્પ્_07.08.049।0 શ્રીપ્રજાપતય ઊચુઃ
પ્રજેશા વયં તે પરેશાભિસૃષ્ટા ન યેન પ્રજા વૈ સૃજામો નિષિદ્ધાઃ ।
સ એષ ત્વયા ભિન્નવક્ષા નુ શેતે જગન્મઙ્ગલં સત્ત્વમૂર્તે ઽવતારઃ

ભ્પ્_07.08.050।0 શ્રીગન્ધર્વા ઊચુઃ
વયં વિભો તે નટનાટ્યગાયકા યેનાત્મસાદ્વીર્યબલૌજસા કૃતાઃ ।
સ એષ નીતો ભવતા દશામિમાં કિમુત્પથસ્થઃ કુશલાય કલ્પતે

ભ્પ્_07.08.051।0 શ્રીચારણા ઊચુઃ
હરે તવાઙ્ઘ્રિપઙ્કજં ભવાપવર્ગમાશ્રિતાઃ ।
યદેષ સાધુહૃચ્છયસ્ત્વયાસુરઃ સમાપિતઃ

ભ્પ્_07.08.052।0 શ્રીયક્ષા ઊચુઃ
વયમનુચરમુખ્યાઃ કર્મભિસ્તે મનોજ્ઞૈસ્ $ ત ઇહ દિતિસુતેન પ્રાપિતા વાહકત્વમ્ &
વયમનુચરમુખ્યાઃ કર્મભિસ્તે મનોજ્ઞૈસ્ $ ત ઇહ દિતિસુતેન પ્રાપિતા વાહકત્વમ્ &
સ તુ જનપરિતાપં તત્કૃતં જાનતા તે % નરહર ઉપનીતઃ પઞ્ચતાં પઞ્ચવિંશ ॥ ભ્પ્_07.08.052*
0 શ્રીકિમ્પુરુષા ઊચુઃ
વયં કિમ્પુરુષાસ્ત્વં તુ મહાપુરુષ ઈશ્વરઃ ।
અયં કુપુરુષો નષ્ટો ધિક્કૃતઃ સાધુભિર્યદા

ભ્પ્_07.08.054।0 શ્રીવૈતાલિકા ઊચુઃ
સભાસુ સત્રેષુ તવામલં યશો ગીત્વા સપર્યાં મહતીં લભામહે ।
યસ્તામનૈષીદ્વશમેષ દુર્જનો દ્વિષ્ટ્યા હતસ્તે ભગવન્ યથામયઃ

ભ્પ્_07.08.055।0 શ્રીકિન્નરા ઊચુઃ
વયમીશ કિન્નરગણાસ્તવાનુગા દિતિજેન વિષ્ટિમમુનાનુકારિતાઃ ।
ભવતા હરે સ વૃજિનો ઽવસાદિતો નરસિંહ નાથ વિભવાય નો ભવ

ભ્પ્_07.08.056।0 શ્રીવિષ્ણુપાર્ષદા ઊચુઃ
અદ્યૈતદ્ધરિનરરૂપમદ્ભુતં તે દૃષ્ટં નઃ શરણદ સર્વલોકશર્મ ।
સો ઽયં તે વિધિકર ઈશ વિપ્રશપ્તસ્ તસ્યેદં નિધનમનુગ્રહાય વિદ્મઃ