ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 07.01

ભ્પ્_07.01.001।0 શ્રીરાજોવાચ
સમઃ પ્રિયઃ સુહૃદ્બ્રહ્મન્ ભૂતાનાં ભગવાન્ સ્વયમ્ ।
ઇન્દ્રસ્યાર્થે કથં દૈત્યાન્ અવધીદ્વિષમો યથા

ન હ્યસ્યાર્થઃ સુરગણૈઃ સાક્ષાન્ નિઃશ્રેયસાત્મનઃ ।
નૈવાસુરેભ્યો વિદ્વેષો નોદ્વેગશ્ચાગુણસ્ય હિ

ઇતિ નઃ સુમહાભાગ નારાયણગુણાન્ પ્રતિ ।
સંશયઃ સુમહાન્ જાતસ્તદ્ભવાંશ્છેત્તુમર્હતિ

ભ્પ્_07.01.004।0 શ્રીઋષિરુવાચ
સાધુ પૃષ્ટં મહારાજ હરેશ્ચરિતમદ્ભુતમ્ ।
યદ્ભાગવતમાહાત્મ્યં ભગવદ્ભક્તિવર્ધનમ્

ગીયતે પરમં પુણ્યમૃષિભિર્નારદાદિભિઃ ।
નત્વા કૃષ્ણાય મુનયે કથયિષ્યે હરેઃ કથામ્

નિર્ગુણો ઽપિ હ્યજો ઽવ્યક્તો ભગવાન્ પ્રકૃતેઃ પરઃ ।
સ્વમાયાગુણમાવિશ્ય બાધ્યબાધકતાં ગતઃ

સત્ત્વં રજસ્તમ ઇતિ પ્રકૃતેર્નાત્મનો ગુણાઃ ।
ન તેષાં યુગપદ્રાજન્ હ્રાસ ઉલ્લાસ એવ વા

જયકાલે તુ સત્ત્વસ્ય દેવર્ષીન્ રજસો ઽસુરાન્ ।
તમસો યક્ષરક્ષાંસિ તત્કાલાનુગુણો ઽભજત્

જ્યોતિરાદિરિવાભાતિ સઙ્ઘાતાન્ ન વિવિચ્યતે ।
વિદન્ત્યાત્માનમાત્મસ્થં મથિત્વા કવયો ઽન્તતઃ

યદા સિસૃક્ષુઃ પુર આત્મનઃ પરો રજઃ સૃજત્યેષ પૃથક્ સ્વમાયયા ।
સત્ત્વં વિચિત્રાસુ રિરંસુરીશ્વરઃ શયિષ્યમાણસ્તમ ઈરયત્યસૌ

કાલં ચરન્તં સૃજતીશ આશ્રયં પ્રધાનપુમ્ભ્યાં નરદેવ સત્યકૃત્ ।
ય એષ રાજન્નપિ કાલ ઈશિતા સત્ત્વં સુરાનીકમિવૈધયત્યતઃ ।
તત્પ્રત્યનીકાન્ અસુરાન્ સુરપ્રિયો રજસ્તમસ્કાન્ પ્રમિણોત્યુરુશ્રવાઃ

અત્રૈવોદાહૃતઃ પૂર્વમિતિહાસઃ સુરર્ષિણા ।
પ્રીત્યા મહાક્રતૌ રાજન્ પૃચ્છતે ઽજાતશત્રવે

દૃષ્ટ્વા મહાદ્ભુતં રાજા રાજસૂયે મહાક્રતૌ ।
વાસુદેવે ભગવતિ સાયુજ્યં ચેદિભૂભુજઃ

તત્રાસીનં સુરઋષિં રાજા પાણ્ડુસુતઃ ક્રતૌ ।
પપ્રચ્છ વિસ્મિતમના મુનીનાં શૃણ્વતામિદમ્

ભ્પ્_07.01.015।0 શ્રીયુધિષ્ઠિર ઉવાચ
અહો અત્યદ્ભુતં હ્યેતદ્દુર્લભૈકાન્તિનામપિ ।
વાસુદેવે પરે તત્ત્વે પ્રાપ્તિશ્ચૈદ્યસ્ય વિદ્વિષઃ

એતદ્વેદિતુમિચ્છામઃ સર્વ એવ વયં મુને ।
ભગવન્નિન્દયા વેનો દ્વિજૈસ્તમસિ પાતિતઃ

દમઘોષસુતઃ પાપ આરભ્ય કલભાષણાત્ ।
સમ્પ્રત્યમર્ષી ગોવિન્દે દન્તવક્રશ્ચ દુર્મતિઃ

શપતોરસકૃદ્વિષ્ણું યદ્બ્રહ્મ પરમવ્યયમ્ ।
શ્વિત્રો ન જાતો જિહ્વાયાં નાન્ધં વિવિશતુસ્તમઃ

કથં તસ્મિન્ ભગવતિ દુરવગ્રાહ્યધામનિ ।
પશ્યતાં સર્વલોકાનાં લયમીયતુરઞ્જસા

એતદ્ભ્રામ્યતિ મે બુદ્ધિર્દીપાર્ચિરિવ વાયુના ।
બ્રૂહ્યેતદદ્ભુતતમં ભગવાન્ હ્યત્ર કારણમ્

ભ્પ્_07.01.021।0 શ્રીબાદરાયણિરુવાચ
રાજ્ઞસ્તદ્વચ આકર્ણ્ય નારદો ભગવાન્ ઋષિઃ ।
તુષ્ટઃ પ્રાહ તમાભાષ્ય શૃણ્વત્યાસ્તત્સદઃ કથાઃ

ભ્પ્_07.01.022।0 શ્રીનારદ ઉવાચ
નિન્દનસ્તવસત્કાર ન્યક્કારાર્થં કલેવરમ્ ।
પ્રધાનપરયો રાજન્નવિવેકેન કલ્પિતમ્

હિંસા તદભિમાનેન દણ્ડપારુષ્યયોર્યથા ।
વૈષમ્યમિહ ભૂતાનાં મમાહમિતિ પાર્થિવ

યન્નિબદ્ધો ઽભિમાનો ઽયં તદ્વધાત્ પ્રાણિનાં વધઃ ।
તથા ન યસ્ય કૈવલ્યાદભિમાનો ઽખિલાત્મનઃ ।
પરસ્ય દમકર્તુર્હિ હિંસા કેનાસ્ય કલ્પ્યતે

તસ્માદ્વૈરાનુબન્ધેન નિર્વૈરેણ ભયેન વા ।
સ્નેહાત્ કામેન વા યુઞ્જ્યાત્ કથઞ્ચિન્ નેક્ષતે પૃથક્

યથા વૈરાનુબન્ધેન મર્ત્યસ્તન્મયતામિયાત્ ।
ન તથા ભક્તિયોગેન ઇતિ મે નિશ્ચિતા મતિઃ

કીટઃ પેશસ્કૃતા રુદ્ધઃ કુડ્યાયાં તમનુસ્મરન્ ।
સંરમ્ભભયયોગેન વિન્દતે તત્સ્વરૂપતામ્

એવં કૃષ્ણે ભગવતિ માયામનુજ ઈશ્વરે ।
વૈરેણ પૂતપાપ્માનસ્તમાપુરનુચિન્તયા

કામાદ્દ્વેષાદ્ભયાત્ સ્નેહાદ્યથા ભક્ત્યેશ્વરે મનઃ ।
આવેશ્ય તદઘં હિત્વા બહવસ્તદ્ગતિં ગતાઃ

ગોપ્યઃ કામાદ્ભયાત્ કંસો દ્વેષાચ્ ચૈદ્યાદયો નૃપાઃ ।
સમ્બન્ધાદ્વૃષ્ણયઃ સ્નેહાદ્યૂયં ભક્ત્યા વયં વિભો

કતમો ઽપિ ન વેનઃ સ્યાત્ પઞ્ચાનાં પુરુષં પ્રતિ ।
તસ્માત્ કેનાપ્યુપાયેન મનઃ કૃષ્ણે નિવેશયેત્

માતૃષ્વસ્રેયો વશ્ચૈદ્યો દન્તવક્રશ્ચ પાણ્ડવ ।
પાર્ષદપ્રવરૌ વિષ્ણોર્વિપ્રશાપાત્ પદચ્યુતૌ

ભ્પ્_07.01.033।0 શ્રીયુધિષ્ઠિર ઉવાચ
કીદૃશઃ કસ્ય વા શાપો હરિદાસાભિમર્શનઃ ।
અશ્રદ્ધેય ઇવાભાતિ હરેરેકાન્તિનાં ભવઃ

દેહેન્દ્રિયાસુહીનાનાં વૈકુણ્ઠપુરવાસિનામ્ ।
દેહસમ્બન્ધસમ્બદ્ધમેતદાખ્યાતુમર્હસિ

ભ્પ્_07.01.035।0 શ્રીનારદ ઉવાચ
એકદા બ્રહ્મણઃ પુત્રા વિષ્ણુલોકં યદૃચ્છયા ।
સનન્દનાદયો જગ્મુશ્ચરન્તો ભુવનત્રયમ્

પઞ્ચષડ્ઢાયનાર્ભાભાઃ પૂર્વેષામપિ પૂર્વજાઃ ।
દિગ્વાસસઃ શિશૂન્ મત્વા દ્વાઃસ્થૌ તાન્ પ્રત્યષેધતામ્

અશપન્ કુપિતા એવં યુવાં વાસં ન ચાર્હથઃ ।
રજસ્તમોભ્યાં રહિતે પાદમૂલે મધુદ્વિષઃ ।
પાપિષ્ઠામાસુરીં યોનિં બાલિશૌ યાતમાશ્વતઃ

એવં શપ્તૌ સ્વભવનાત્ પતન્તૌ તૌ કૃપાલુભિઃ ।
પ્રોક્તૌ પુનર્જન્મભિર્વાં ત્રિભિર્લોકાય કલ્પતામ્

જજ્ઞાતે તૌ દિતેઃ પુત્રૌ દૈત્યદાનવવન્દિતૌ ।
હિરણ્યકશિપુર્જ્યેષ્ઠો હિરણ્યાક્ષો ઽનુજસ્તતઃ

હતો હિરણ્યકશિપુર્હરિણા સિંહરૂપિણા ।
હિરણ્યાક્ષો ધરોદ્ધારે બિભ્રતા શૌકરં વપુઃ

હિરણ્યકશિપુઃ પુત્રં પ્રહ્લાદં કેશવપ્રિયમ્ ।
જિઘાંસુરકરોન્ નાના યાતના મૃત્યુહેતવે

તં સર્વભૂતાત્મભૂતં પ્રશાન્તં સમદર્શનમ્ ।
ભગવત્તેજસા સ્પૃષ્ટં નાશક્નોદ્ધન્તુમુદ્યમૈઃ

તતસ્તૌ રાક્ષસૌ જાતૌ કેશિન્યાં વિશ્રવઃસુતૌ ।
રાવણઃ કુમ્ભકર્ણશ્ચ સર્વલોકોપતાપનૌ

તત્રાપિ રાઘવો ભૂત્વા ન્યહનચ્ છાપમુક્તયે ।
રામવીર્યં શ્રોષ્યસિ ત્વં માર્કણ્ડેયમુખાત્ પ્રભો

તાવત્ર ક્ષત્રિયૌ જાતૌ માતૃષ્વસ્રાત્મજૌ તવ ।
અધુના શાપનિર્મુક્તૌ કૃષ્ણચક્રહતાંહસૌ

વૈરાનુબન્ધતીવ્રેણ ધ્યાનેનાચ્યુતસાત્મતામ્ ।
નીતૌ પુનર્હરેઃ પાર્શ્વં જગ્મતુર્વિષ્ણુપાર્ષદૌ

ભ્પ્_07.01.047।0 શ્રીયુધિષ્ઠિર ઉવાચ
વિદ્વેષો દયિતે પુત્રે કથમાસીન્ મહાત્મનિ ।
બ્રૂહિ મે ભગવન્ યેન પ્રહ્લાદસ્યાચ્યુતાત્મતા