ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 06.12

ભ્પ્_06.12.001।0 શ્રીઋષિરુવાચ
એવં જિહાસુર્નૃપ દેહમાજૌ મૃત્યું વરં વિજયાન્ મન્યમાનઃ ।
શૂલં પ્રગૃહ્યાભ્યપતત્ સુરેન્દ્રં યથા મહાપુરુષં કૈટભો ઽપ્સુ

તતો યુગાન્તાગ્નિકઠોરજિહ્વમ્ આવિધ્ય શૂલં તરસાસુરેન્દ્રઃ ।
ક્ષિપ્ત્વા મહેન્દ્રાય વિનદ્ય વીરો હતો ઽસિ પાપેતિ રુષા જગાદ

ખ આપતત્ તદ્વિચલદ્ગ્રહોલ્કવન્ નિરીક્ષ્ય દુષ્પ્રેક્ષ્યમજાતવિક્લવઃ ।
વજ્રેણ વજ્રી શતપર્વણાચ્છિનદ્ ભુજં ચ તસ્યોરગરાજભોગમ્

છિન્નૈકબાહુઃ પરિઘેણ વૃત્રઃ સંરબ્ધ આસાદ્ય ગૃહીતવજ્રમ્ ।
હનૌ તતાડેન્દ્રમથામરેભં વજ્રં ચ હસ્તાન્ ન્યપતન્ મઘોનઃ

વૃત્રસ્ય કર્માતિમહાદ્ભુતં તત્ સુરાસુરાશ્ચારણસિદ્ધસઙ્ઘાઃ ।
અપૂજયંસ્તત્ પુરુહૂતસઙ્કટં નિરીક્ષ્ય હા હેતિ વિચુક્રુશુર્ભૃશમ્

ઇન્દ્રો ન વજ્રં જગૃહે વિલજ્જિતશ્ ચ્યુતં સ્વહસ્તાદરિસન્નિધૌ પુનઃ ।
તમાહ વૃત્રો હર આત્તવજ્રો જહિ સ્વશત્રું ન વિષાદકાલઃ

યુયુત્સતાં કુત્રચિદાતતાયિનાં જયઃ સદૈકત્ર ન વૈ પરાત્મનામ્ ।
વિનૈકમુત્પત્તિલયસ્થિતીશ્વરં સર્વજ્ઞમાદ્યં પુરુષં સનાતનમ્

લોકાઃ સપાલા યસ્યેમે શ્વસન્તિ વિવશા વશે ।
દ્વિજા ઇવ શિચા બદ્ધાઃ સ કાલ ઇહ કારણમ્

ઓજઃ સહો બલં પ્રાણમમૃતં મૃત્યુમેવ ચ ।
તમજ્ઞાય જનો હેતુમાત્માનં મન્યતે જડમ્

યથા દારુમયી નારી યથા પત્રમયો મૃગઃ ।
એવં ભૂતાનિ મઘવન્નીશતન્ત્રાણિ વિદ્ધિ ભોઃ

પુરુષઃ પ્રકૃતિર્વ્યક્તમાત્મા ભૂતેન્દ્રિયાશયાઃ ।
શક્નુવન્ત્ય્ અસ્ય સર્ગાદૌ ન વિના યદનુગ્રહાત્

અવિદ્વાન્ એવમાત્માનં મન્યતે ઽનીશમીશ્વરમ્ ।
ભૂતૈઃ સૃજતિ ભૂતાનિ ગ્રસતે તાનિ તૈઃ સ્વયમ્

આયુઃ શ્રીઃ કીર્તિરૈશ્વર્યમાશિષઃ પુરુષસ્ય યાઃ ।
ભવન્ત્ય્ એવ હિ તત્કાલે યથાનિચ્છોર્વિપર્યયાઃ

તસ્માદકીર્તિયશસોર્જયાપજયયોરપિ ।
સમઃ સ્યાત્ સુખદુઃખાભ્યાં મૃત્યુજીવિતયોસ્તથા

સત્ત્વં રજસ્તમ ઇતિ પ્રકૃતેર્નાત્મનો ગુણાઃ ।
તત્ર સાક્ષિણમાત્માનં યો વેદ સ ન બધ્યતે

પશ્ય માં નિર્જિતં શત્રુ વૃક્ણાયુધભુજં મૃધે ।
ઘટમાનં યથાશક્તિ તવ પ્રાણજિહીર્ષયા

પ્રાણગ્લહો ઽયં સમર ઇષ્વક્ષો વાહનાસનઃ ।
અત્ર ન જ્ઞાયતે ઽમુષ્ય જયો ઽમુષ્ય પરાજયઃ

ભ્પ્_06.12.018।0 શ્રીશુક ઉવાચ
ઇન્દ્રો વૃત્રવચઃ શ્રુત્વા ગતાલીકમપૂજયત્ ।
ગૃહીતવજ્રઃ પ્રહસંસ્તમાહ ગતવિસ્મયઃ

ભ્પ્_06.12.019।0 ઇન્દ્ર ઉવાચ
અહો દાનવ સિદ્ધો ઽસિ યસ્ય તે મતિરીદૃશી ।
ભક્તઃ સર્વાત્મનાત્માનં સુહૃદં જગદીશ્વરમ્

ભવાન્ અતાર્ષીન્ માયાં વૈ વૈષ્ણવીં જનમોહિનીમ્ ।
યદ્વિહાયાસુરં ભાવં મહાપુરુષતાં ગતઃ

ખલ્વિદં મહદાશ્ચર્યં યદ્રજઃપ્રકૃતેસ્તવ ।
વાસુદેવે ભગવતિ સત્ત્વાત્મનિ દૃઢા મતિઃ

યસ્ય ભક્તિર્ભગવતિ હરૌ નિઃશ્રેયસેશ્વરે ।
વિક્રીડતો ઽમૃતામ્ભોધૌ કિં ક્ષુદ્રૈઃ ખાતકોદકૈઃ

ભ્પ્_06.12.023।0 શ્રીશુક ઉવાચ
ઇતિ બ્રુવાણાવન્યોન્યં ધર્મજિજ્ઞાસયા નૃપ ।
યુયુધાતે મહાવીર્યાવિન્દ્રવૃત્રૌ યુધામ્પતી

આવિધ્ય પરિઘં વૃત્રઃ કાર્ષ્ણાયસમરિન્દમઃ ।
ઇન્દ્રાય પ્રાહિણોદ્ઘોરં વામહસ્તેન મારિષ

સ તુ વૃત્રસ્ય પરિઘં કરં ચ કરભોપમમ્ ।
ચિચ્છેદ યુગપદ્દેવો વજ્રેણ શતપર્વણા

દોર્ભ્યામુત્કૃત્તમૂલાભ્યાં બભૌ રક્તસ્રવો ઽસુરઃ ।
છિન્નપક્ષો યથા ગોત્રઃ ખાદ્ભ્રષ્ટો વજ્રિણા હતઃ

મહાપ્રાણો મહાવીર્યો મહાસર્પ ઇવ દ્વિપમ્ ।
કૃત્વાધરાં હનું ભૂમૌ દૈત્યો દિવ્ય્ ઉત્તરાં હનુમ્

નભોગમ્ભીરવક્ત્રેણ લેલિહોલ્બણજિહ્વયા ।
દંષ્ટ્રાભિઃ કાલકલ્પાભિર્ગ્રસન્નિવ જગત્ત્રયમ્

અતિમાત્રમહાકાય આક્ષિપંસ્તરસા ગિરીન્ ।
ગિરિરાટ્ પાદચારીવ પદ્ભ્યાં નિર્જરયન્ મહીમ્

જગ્રાસ સ સમાસાદ્ય વજ્રિણં સહવાહનમ્ ।
વૃત્રગ્રસ્તં તમાલોક્ય સપ્રજાપતયઃ સુરાઃ ।
હા કષ્ટમિતિ નિર્વિણ્ણાશ્ચુક્રુશુઃ સમહર્ષયઃ

નિગીર્ણો ઽપ્ય્ અસુરેન્દ્રેણ ન મમારોદરં ગતઃ ।
મહાપુરુષસન્નદ્ધો યોગમાયાબલેન ચ

ભિત્ત્વા વજ્રેણ તત્કુક્ષિં નિષ્ક્રમ્ય બલભિદ્વિભુઃ ।
ઉચ્ચકર્ત શિરઃ શત્રોર્ગિરિશૃઙ્ગમિવૌજસા

વજ્રસ્તુ તત્કન્ધરમાશુવેગઃ કૃન્તન્ સમન્તાત્ પરિવર્તમાનઃ ।
ન્યપાતયત્ તાવદહર્ગણેન યો જ્યોતિષામયને વાર્ત્રહત્યે

તદા ચ ખે દુન્દુભયો વિનેદુર્ ગન્ધર્વસિદ્ધાઃ સમહર્ષિસઙ્ઘાઃ ।
વાર્ત્રઘ્નલિઙ્ગૈસ્તમભિષ્ટુવાના મન્ત્રૈર્મુદા કુસુમૈરભ્યવર્ષન્

વૃત્રસ્ય દેહાન્ નિષ્ક્રાન્તમાત્મજ્યોતિરરિન્દમ ।
પશ્યતાં સર્વદેવાનામલોકં સમપદ્યત