ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 06.06

ભ્પ્_06.06.001।0 શ્રીશુક ઉવાચ
તતઃ પ્રાચેતસો ઽસિક્ન્યામનુનીતઃ સ્વયમ્ભુવા ।
ષષ્ટિં સઞ્જનયામાસ દુહિતૄઃ પિતૃવત્સલાઃ

દશ ધર્માય કાયાદાદ્દ્વિષટ્ ત્રિણવ ચેન્દવે ।
ભૂતાઙ્ગિરઃકૃશાશ્વેભ્યો દ્વે દ્વે તાર્ક્ષ્યાય ચાપરાઃ

નામધેયાન્ય્ અમૂષાં ત્વં સાપત્યાનાં ચ મે શૃણુ ।
યાસાં પ્રસૂતિપ્રસવૈર્લોકા આપૂરિતાસ્ત્રયઃ

ભાનુર્લમ્બા કકુદ્યામિર્વિશ્વા સાધ્યા મરુત્વતી ।
વસુર્મુહૂર્તા સઙ્કલ્પા ધર્મપત્ન્યઃ સુતાઞ્ શૃણુ

ભાનોસ્તુ દેવઋષભ ઇન્દ્રસેનસ્તતો નૃપ ।
વિદ્યોત આસીલ્ લમ્બાયાસ્તતશ્ચ સ્તનયિત્નવઃ

કકુદઃ સઙ્કટસ્તસ્ય કીકટસ્તનયો યતઃ ।
ભુવો દુર્ગાણિ યામેયઃ સ્વર્ગો નન્દિસ્તતો ઽભવત્

વિશ્વેદેવાસ્તુ વિશ્વાયા અપ્રજાંસ્તાન્ પ્રચક્ષતે ।
સાધ્યોગણશ્ચ સાધ્યાયા અર્થસિદ્ધિસ્તુ તત્સુતઃ

મરુત્વાંશ્ચ જયન્તશ્ચ મરુત્વત્યા બભૂવતુઃ ।
જયન્તો વાસુદેવાંશ ઉપેન્દ્ર ઇતિ યં વિદુઃ

મૌહૂર્તિકા દેવગણા મુહૂર્તાયાશ્ચ જજ્ઞિરે ।
યે વૈ ફલં પ્રયચ્છન્તિ ભૂતાનાં સ્વસ્વકાલજમ્

સઙ્કલ્પાયાસ્તુ સઙ્કલ્પઃ કામઃ સઙ્કલ્પજઃ સ્મૃતઃ ।
વસવો ઽષ્ટૌ વસોઃ પુત્રાસ્તેષાં નામાનિ મે શૃણુ

દ્રોણઃ પ્રાણો ધ્રુવો ઽર્કો ઽગ્નિર્દોષો વાસ્તુર્વિભાવસુઃ ।
દ્રોણસ્યાભિમતેઃ પત્ન્યા હર્ષશોકભયાદયઃ

પ્રાણસ્યોર્જસ્વતી ભાર્યા સહ આયુઃ પુરોજવઃ ।
ધ્રુવસ્ય ભાર્યા ધરણિરસૂત વિવિધાઃ પુરઃ

અર્કસ્ય વાસના ભાર્યા પુત્રાસ્તર્ષાદયઃ સ્મૃતાઃ ।
અગ્નેર્ભાર્યા વસોર્ધારા પુત્રા દ્રવિણકાદયઃ

સ્કન્દશ્ચ કૃત્તિકાપુત્રો યે વિશાખાદયસ્તતઃ ।
દોષસ્ય શર્વરીપુત્રઃ શિશુમારો હરેઃ કલા

વાસોરાઙ્ગિરસીપુત્રો વિશ્વકર્માકૃતીપતિઃ ।
તતો મનુશ્ચાક્ષુષો ઽભૂદ્વિશ્વે સાધ્યા મનોઃ સુતાઃ

વિભાવસોરસૂતોષા વ્યુષ્ટં રોચિષમાતપમ્ ।
પઞ્ચયામો ઽથ ભૂતાનિ યેન જાગ્રતિ કર્મસુ

સરૂપાસૂત ભૂતસ્ય ભાર્યા રુદ્રાંશ્ચ કોટિશઃ ।
રૈવતો ઽજો ભવો ભીમો વામ ઉગ્રો વૃષાકપિઃ

અજૈકપાદહિર્બ્રધ્નો બહુરૂપો મહાન્ ઇતિ ।
રુદ્રસ્ય પાર્ષદાશ્ચાન્યે ઘોરાઃ પ્રેતવિનાયકાઃ

પ્રજાપતેરઙ્ગિરસઃ સ્વધા પત્ની પિતૄન્ અથ ।
અથર્વાઙ્ગિરસં વેદં પુત્રત્વે ચાકરોત્ સતી

કૃશાશ્વો ઽર્ચિષિ ભાર્યાયાં ધૂમકેતુમજીજનત્ ।
ધિષણાયાં વેદશિરો દેવલં વયુનં મનુમ્

તાર્ક્ષ્યસ્ય વિનતા કદ્રૂઃ પતઙ્ગી યામિનીતિ ચ ।
પતઙ્ગ્ય્ અસૂત પતગાન્ યામિની શલભાન્ અથ

સુપર્ણાસૂત ગરુડં સાક્ષાદ્યજ્ઞેશવાહનમ્ ।
સૂર્યસૂતમનૂરું ચ કદ્રૂર્નાગાન્ અનેકશઃ

કૃત્તિકાદીનિ નક્ષત્રાણ્ ઈન્દોઃ પત્ન્યસ્તુ ભારત ।
દક્ષશાપાત્ સો ઽનપત્યસ્તાસુ યક્ષ્મગ્રહાર્દિતઃ

પુનઃ પ્રસાદ્ય તં સોમઃ કલા લેભે ક્ષયે દિતાઃ ।
શૃણુ નામાનિ લોકાનાં માતૄણાં શઙ્કરાણિ ચ

અથ કશ્યપપત્નીનાં યત્પ્રસૂતમિદં જગત્ ।
અદિતિર્દિતિર્દનુઃ કાષ્ઠા અરિષ્ટા સુરસા ઇલા

મુનિઃ ક્રોધવશા તામ્રા સુરભિઃ સરમા તિમિઃ ।
તિમેર્યાદોગણા આસન્ શ્વાપદાઃ સરમાસુતાઃ

સુરભેર્મહિષા ગાવો યે ચાન્યે દ્વિશફા નૃપ ।
તામ્રાયાઃ શ્યેનગૃધ્રાદ્યા મુનેરપ્સરસાં ગણાઃ

દન્દશૂકાદયઃ સર્પા રાજન્ ક્રોધવશાત્મજાઃ ।
ઇલાયા ભૂરુહાઃ સર્વે યાતુધાનાશ્ચ સૌરસાઃ

અરિષ્ટાયાસ્તુ ગન્ધર્વાઃ કાષ્ઠાયા દ્વિશફેતરાઃ ।
સુતા દનોરેકષષ્ટિસ્તેષાં પ્રાધાનિકાઞ્ શૃણુ

દ્વિમૂર્ધા શમ્બરો ઽરિષ્ટો હયગ્રીવો વિભાવસુઃ ।
અયોમુખઃ શઙ્કુશિરાઃ સ્વર્ભાનુઃ કપિલો ઽરુણઃ

પુલોમા વૃષપર્વા ચ એકચક્રો ઽનુતાપનઃ ।
ધૂમ્રકેશો વિરૂપાક્ષો વિપ્રચિત્તિશ્ચ દુર્જયઃ

સ્વર્ભાનોઃ સુપ્રભાં કન્યામુવાહ નમુચિઃ કિલ ।
વૃષપર્વણસ્તુ શર્મિષ્ઠાં યયાતિર્નાહુષો બલી

વૈશ્વાનરસુતા યાશ્ચ ચતસ્રશ્ચારુદર્શનાઃ ।
ઉપદાનવી હયશિરા પુલોમા કાલકા તથા

ઉપદાનવીં હિરણ્યાક્ષઃ ક્રતુર્હયશિરાં નૃપ ।
પુલોમાં કાલકાં ચ દ્વે વૈશ્વાનરસુતે તુ કઃ

ઉપયેમે ઽથ ભગવાન્ કશ્યપો બ્રહ્મચોદિતઃ ।
પૌલોમાઃ કાલકેયાશ્ચ દાનવા યુદ્ધશાલિનઃ

તયોઃ ષષ્ટિસહસ્રાણિ યજ્ઞઘ્નાંસ્તે પિતુઃ પિતા ।
જઘાન સ્વર્ગતો રાજન્નેક ઇન્દ્રપ્રિયઙ્કરઃ

વિપ્રચિત્તિઃ સિંહિકાયાં શતં ચૈકમજીજનત્ ।
રાહુજ્યેષ્ઠં કેતુશતં ગ્રહત્વં ય ઉપાગતાઃ

અથાતઃ શ્રૂયતાં વંશો યો ઽદિતેરનુપૂર્વશઃ ।
યત્ર નારાયણો દેવઃ સ્વાંશેનાવાતરદ્વિભુઃ

વિવસ્વાન્ અર્યમા પૂષા ત્વષ્ટાથ સવિતા ભગઃ ।
ધાતા વિધાતા વરુણો મિત્રઃ શત્રુ ઉરુક્રમઃ

વિવસ્વતઃ શ્રાદ્ધદેવં સંજ્ઞાસૂયત વૈ મનુમ્ ।
મિથુનં ચ મહાભાગા યમં દેવં યમીં તથા ।
સૈવ ભૂત્વાથ વડવા નાસત્યૌ સુષુવે ભુવિ

છાયા શનૈશ્ચરં લેભે સાવર્ણિં ચ મનું તતઃ ।
કન્યાં ચ તપતીં યા વૈ વવ્રે સંવરણં પતિમ્

અર્યમ્ણો માતૃકા પત્ની તયોશ્ચર્ષણયઃ સુતાઃ ।
યત્ર વૈ માનુષી જાતિર્બ્રહ્મણા ચોપકલ્પિતા

પૂષાનપત્યઃ પિષ્ટાદો ભગ્નદન્તો ઽભવત્ પુરા ।
યો ઽસૌ દક્ષાય કુપિતં જહાસ વિવૃતદ્વિજઃ

ત્વષ્ટુર્દૈત્યાત્મજા ભાર્યા રચના નામ કન્યકા ।
સન્નિવેશસ્તયોર્જજ્ઞે વિશ્વરૂપશ્ચ વીર્યવાન્

તં વવ્રિરે સુરગણા સ્વસ્રીયં દ્વિષતામપિ ।
વિમતેન પરિત્યક્તા ગુરુણાઙ્ગિરસેન યત્