ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 02.08

ભ્પ્_02.08.001।0 રાજોવાચ
બ્રહ્મણા ચોદિતો બ્રહ્મન્ ગુણાખ્યાને ઽગુણસ્ય ચ ।
યસ્મૈ યસ્મૈ યથા પ્રાહ નારદો દેવદર્શનઃ

એતદ્વેદિતુમ્ ઇચ્છામિ તત્ત્વં તત્ત્વવિદાં વર ।
હરેરદ્ભુતવીર્યસ્ય કથા લોકસુમઙ્ગલાઃ

કથયસ્વ મહાભાગ યથાહમ્ અખિલાત્મનિ ।
કૃષ્ણે નિવેશ્ય નિઃસઙ્ગં મનસ્ત્યક્ષ્યે કલેવરમ્

શૃણ્વતઃ શ્રદ્ધયા નિત્યં ગૃણતશ્ચ સ્વચેષ્ટિતમ્ ।
કાલેન નાતિદીર્ઘેણ ભગવાન્ વિશતે હૃદિ

પ્રવિષ્ટઃ કર્ણરન્ધ્રેણ સ્વાનાં ભાવસરોરુહમ્ ।
ધુનોતિ શમલં કૃષ્ણઃ સલિલસ્ય યથા શરત્

ધૌતાત્મા પુરુષઃ કૃષ્ણ પાદમૂલં ન મુઞ્ચતિ ।
મુક્તસર્વપરિક્લેશઃ પાન્થઃ સ્વશરણં યથા

યદધાતુમતો બ્રહ્મન્ દેહારમ્ભો ઽસ્ય ધાતુભિઃ ।
યદૃચ્છયા હેતુના વા ભવન્તો જાનતે યથા

આસીદ્યદુદરાત્ પદ્મં લોકસંસ્થાનલક્ષણમ્ ।
યાવાન્ અયં વૈ પુરુષ ઇયત્તાવયવૈઃ પૃથક્ ।
તાવાન્ અસાવિતિ પ્રોક્તઃ સંસ્થાવયવવાન્ ઇવ

અજઃ સૃજતિ ભૂતાનિ ભૂતાત્મા યદનુગ્રહાત્ ।
દદૃશે યેન તદ્રૂપં નાભિપદ્મસમુદ્ભવઃ

સ ચાપિ યત્ર પુરુષો વિશ્વસ્થિત્યુદ્ભવાપ્યયઃ ।
મુક્ત્વાત્મમાયાં માયેશઃ શેતે સર્વગુહાશયઃ

પુરુષાવયવૈર્લોકાઃ સપાલાઃ પૂર્વકલ્પિતાઃ ।
લોકૈરમુષ્યાવયવાઃ સપાલૈરિતિ શુશ્રુમ

યાવાન્ કલ્પો વિકલ્પો વા યથા કાલો ઽનુમીયતે ।
ભૂતભવ્યભવચ્છબ્દ આયુર્માનં ચ યત્ સતઃ

કાલસ્યાનુગતિર્યા તુ લક્ષ્યતે ઽણ્વી બૃહત્યપિ ।
યાવત્યઃ કર્મગતયો યાદૃશીર્દ્વિજસત્તમ

યસ્મિન્ કર્મસમાવાયો યથા યેનોપગૃહ્યતે ।
ગુણાનાં ગુણિનાં ચૈવ પરિણામમ્ અભીપ્સતામ્

ભૂપાતાલકકુબ્વ્યોમ ગ્રહનક્ષત્રભૂભૃતામ્ ।
સરિત્સમુદ્રદ્વીપાનાં સમ્ભવશ્ચૈતદોકસામ્

પ્રમાણમ્ અણ્ડકોશસ્ય બાહ્યાભ્યન્તરભેદતઃ ।
મહતાં ચાનુચરિતં વર્ણાશ્રમવિનિશ્ચયઃ

યુગાનિ યુગમાનં ચ ધર્મો યશ્ચ યુગે યુગે ।
અવતારાનુચરિતં યદાશ્ચર્યતમં હરેઃ

નૃણાં સાધારણો ધર્મઃ સવિશેષશ્ચ યાદૃશઃ ।
શ્રેણીનાં રાજર્ષીણાં ચ ધર્મઃ કૃચ્છ્રેષુ જીવતામ્

તત્ત્વાનાં પરિસઙ્ખ્યાનં લક્ષણં હેતુલક્ષણમ્ ।
પુરુષારાધનવિધિર્યોગસ્યાધ્યાત્મિકસ્ય ચ

યોગેશ્વરૈશ્વર્યગતિર્લિઙ્ગભઙ્ગસ્તુ યોગિનામ્ ।
વેદોપવેદધર્માણામ્ ઇતિહાસપુરાણયોઃ

સમ્પ્લવઃ સર્વભૂતાનાં વિક્રમઃ પ્રતિસઙ્ક્રમઃ ।
ઇષ્ટાપૂર્તસ્ય કામ્યાનાં ત્રિવર્ગસ્ય ચ યો વિધિઃ

યો વાનુશાયિનાં સર્ગઃ પાષણ્ડસ્ય ચ સમ્ભવઃ ।
આત્મનો બન્ધમોક્ષૌ ચ વ્યવસ્થાનં સ્વરૂપતઃ

યથાત્મતન્ત્રો ભગવાન્ વિક્રીડત્યાત્મમાયયા ।
વિસૃજ્ય વા યથા માયામ્ ઉદાસ્તે સાક્ષિવદ્વિભુઃ

સર્વમ્ એતચ્ ચ ભગવન્ પૃચ્છતો મે ઽનુપૂર્વશઃ ।
તત્ત્વતો ઽર્હસ્યુદાહર્તું પ્રપન્નાય મહામુને

અત્ર પ્રમાણં હિ ભવાન્ પરમેષ્ઠી યથાત્મભૂઃ ।
અપરે ચાનુતિષ્ઠન્તિ પૂર્વેષાં પૂર્વજૈઃ કૃતમ્

ન મે ઽસવઃ પરાયન્તિ બ્રહ્મન્ન્ અનશનાદમી ।
પિબતો ઞ્ચ્યુતપીયૂષમ્ તદ્વાક્યાબ્ધિવિનિઃસૃતમ્

ભ્પ્_02.08.027।0 સૂત ઉવાચ
સ ઉપામન્ત્રિતો રાજ્ઞા કથાયામ્ ઇતિ સત્પતેઃ ।
બ્રહ્મરાતો ભૃશં પ્રીતો વિષ્ણુરાતેન સંસદિ

પ્રાહ ભાગવતં નામ પુરાણં બ્રહ્મસમ્મિતમ્ ।
બ્રહ્મણે ભગવત્પ્રોક્તં બ્રહ્મકલ્પ ઉપાગતે

યદ્યત્ પરીક્ષિદૃષભઃ પાણ્ડૂનામ્ અનુપૃચ્છતિ ।
આનુપૂર્વ્યેણ તત્ સર્વમ્ આખ્યાતુમ્ ઉપચક્રમે