ભગવદ્ગીતા · અધ્યાય 2

શ્રીધરઃ -
શેષાશેષ-મુખ-વ્યાખ્યા-ચાતુર્યં ત્વ્ એક-વક્ત્રતઃ ।
દધાનમ્ અદ્ભુતં વન્દે પરમાનન્દ-માધવમ્ ॥
શ્રી-માધવં પ્રણમ્યો માધવં વિશ્વેશમ્ આદરાત્ ।
તદ્-ભક્તિ-યન્ત્રિતઃ કુર્વે ગીતા-વ્યાખ્યાં સુબોધિનીમ્ ॥
ભાષ્ય-કાર-મતં સમ્યક્ તદ્-વ્યાખ્યાતૃ-ગિરસ્ તથા ।
યથામતિ સમાલોચ્ય ગીતા-વ્યાખ્યાં સમારભે ॥
ગીતા વ્યાખ્યાયતે યસ્યાઃ પાઠ-માત્ર-પ્રયત્નતઃ ।
સેયં સુબોધિની ટીકા સદા ધ્યેયા મનીષિભિઃ ॥
ઇહ ખલુ સકલ-લોક-હિતાવતારઃ પરમ-કારુણિકો ભગવાન્ દેવકી-નન્દનસ્ તત્ત્વાજ્ઞાન-વિજૃમ્ભિત-શોક-મોહ-ભ્રંશિત-વિવેકતયા નિજ-ધર્મ-પરિત્યાગ-પૂર્વક-પર-ધર્માભિસન્ધિનમ્ અર્જુનં ધર્મ-જ્ઞાન-રહસ્યોપદેશ-પ્લવેન તસ્માચ્ છોક-મોહ-સાગરાદ્ ઉદ્દધાર । તમ્ એવ ભગવદ્-ઉપદિષ્ટમ્ અર્થં કૃષ્ણ-દ્વૈપાયનઃ સપ્તભિઃ શ્લોક-શતૈર્ ઉપનિબબન્ધ । તત્ર ચ પ્રાયશઃ શ્રી-કૃષ્ણ-મુખાદ્ વિનિઃસૃતાન્ એવ શ્લોકાન્ અલિખત્ । કાંશ્ચિત્ તત્-સઙ્ગતયે સ્વયં ચ વ્યરચયત્ । યથોક્તં ગીતા-માહાત્મ્યે -
ગીતા સુગીતા કર્તવ્યા કિમ્ અન્યૈઃ શાસ્ત્ર-વિસ્તરૈઃ ।
યા સ્વયં પદ્મનાભસ્ય મુખ-પદ્માદ્ વિનિઃસૃતા ॥ ઇતિ ।
તત્ર તાવદ્ ધર્મક્ષેત્રે ઇત્ય્ આદિના । વિષીદન્ન્ ઇદમ્ અબ્રવીદ્ ઇત્ય્ અન્તેન ગ્રન્થેન શ્રી-કૃષ્ણાર્જુન-સંવાદ-પ્રસ્તાવાય કથા નિરૂપ્યતે । તતઃ પરમ્ આસમાપ્તેસ્ તયોર્ ધર્મ-જ્ઞાનાર્થે સંવાદઃ । તત્ર ધર્મ-ક્ષેત્ર ઇત્ય્ આદિના શ્લોકેન ધૃતરાષ્ટ્રેન હસ્તિનાપુર-સ્થિતં સ્વ-સારથિં સમીપસ્થં સઞ્જયં પ્રતિ કુરુક્ષેત્ર-વૃત્તાન્તે પૃષ્ઠે સઞ્જયો હસ્તિનાપુરસ્થિતો ઽપિ વ્યાસ-પ્રસાદ-લબ્ધ-દિવ્ય-ચક્ષુઃ કુરુક્ષેત્ર-વૃત્તાન્તં સાક્ષાત્ પશ્યન્ન્ ઇવ ધૃતરાષ્ટ્રાય નિવેદયામાસ । દૃષ્ટ્વા તુ પાણ્ડવાનીકમ્ ઇત્ય્ આદિના ।
ધૃતરાષ્ટ્ર ઉવાચેતિ । ધર્મક્ષેત્ર ઇતિ । ભોઃ સઞ્જય । ધર્મક્ષેતે ધર્મ-ભૂમૌ કુરુક્ષેત્રે । ધર્મ-ક્ષેત્ર ઇતિ કુરુક્ષેત્ર-વિશેષણમ્ । એષામ્ આદિ-પુરુષઃ કશ્ચિત્ કુરુ-નામા બભૂવ । તસ્ય કુરોર્ ધર્મ-સ્થાને મામકા મત્-પુત્રાઃ પાણ્ડુ-પુત્રાશ્ ચ યુયુત્સવો યોદ્ધુમ્ ઇચ્છન્તઃ સમવેતાઃ મિલિતાઃ સન્તઃ કિમ્ અકુર્વત કિં કૃતવન્તઃ