ભગવદ્ગીતા · અધ્યાય 134

શ્રીધરઃ :
ઉક્તાધિકાર-હેતૂનાં શ્રદ્ધા મુખ્યા તુ સાત્ત્વિકી ।
ઇતિ સપ્તદશે ગૌણ-શ્રદ્ધા-ભેદસ્ ત્રિધોચ્યતે ॥
પૂર્વાધ્યાયાન્તે યઃ શાસ્ત્ર-વિધિમ્ ઉત્સૃજ્ય વર્તતે કામ-ચારતઃ । ન સ સિદ્ધિમ્ અવાપ્નોતિ [ગીતા 16.24] ઇત્ય્ અનેન શાસ્ત્રોક્ત-વિધિમ્ ઉત્સૃજ્ય કામ-ચારેણ વર્તમાનસ્ય જ્ઞાને ઽધિકારો નાસ્તીત્ય્ ઉક્તમ્ । તત્ર શાસ્ત્રમ્ ઉત્સૃજ્ય કામ-ચારં વિના શ્રદ્દયા વર્તમાનાનાં કિમ્ અધિકારો ઽસ્તિ નાસ્તિ વેતિ બુભુત્સયા ઽર્જુન ઉવાચ ય ઇતિ । અત્ર ચ શાસ્ત્ર-વિધિમ્ ઉત્સૃજ્ય યજન્ત ઇત્ય્ અનેન શાસ્ત્રાર્થં બુદ્ધ્યા તમ્ ઉલ્લઙ્ઘ્ય વર્તમાનો ન ગૃહ્યતે । તેષાં શ્રદ્ધયા યજનાનુપત્તેઃ । આસ્તિક્ય-બુદ્ધિર્ હિ શ્રદ્ધા । ન ચાસૌ શાસ્ત્ર-વિરુદ્ધે ઽર્થે શાસ્ત્ર-જ્ઞાનવતાં સમ્ભવતિ । તાન્ એવાધિકૃત્ય ત્રિવિધા ભવતિ શ્રદ્ધેતિ । યજન્તે સાત્ત્વિકા દેવાન્ ઇત્ય્ આદ્ય્ ઉત્તરાનુપપત્તેશ્ ચ । અતો નાત્ર શાસ્ત્રોલ્લઙ્ઘિનો ગૃહ્યન્તે । અપિ તુ ક્લેશ-બુદ્ધ્ય્-આલસ્યાદ્ વા શાસ્ત્રાર્થ-જ્ઞાને પ્રયત્નમ્ અકૃત્વા કેવલમ્ આચાર-પરમ્પરા-વશેન શ્રદ્ધયા
ક્વચિદ્ દેવતારાધનાદૌ પ્રવર્તમાના ગૃહ્યન્તે । અતો ઽયમ્ અર્થઃ યે શાસ્ત્ર-વિધિમ્ ઉત્સૃજ્ય દુઃખ-બુદ્ધ્યાલસ્ય-દ્વારા અનાદૃત્ય કેવલમ્ આચાર-પ્રામાણ્યેન શ્રદ્ધયા ઽન્વિતાઃ સન્તો યજન્તે તેષાં કા નિષ્ઠા । કા સ્થિતિઃ । ક આશ્રયઃ । તામ્ એવ વિશેષેણ પૃચ્છતિ કિં સત્ત્વમ્ । આહો કિં વા રજઃ । અથવા તમ ઇતિ । તેષાં તાદૃશી દેવ-પૂજાદિ-પ્રવૃત્તિઃ કિં સત્ત્વ-સંશ્રિતા । રજઃ-સંશ્રિતા વા । તમઃ-સંશ્રિતા વેત્ય્ અર્થઃ । શ્રદ્ધાયાઃ સત્ત્વ-સંશ્રિતા તર્હિ તેષામ્ અપિ સાત્ત્વિકત્વાદ્ યથોક્તાત્મ-જ્ઞાને ઽધિકારઃ સ્યાત્ । અન્યથા નેતિ પ્રશ્ન-તાત્પર્યાર્થઃ