અવદાનશતક · અધ્યાય 22

ભૂતપૂર્વં ભિક્ષવો ઽતીતે ઽધ્વનિ પૂર્ણો નામ સમ્યક્સંબુદ્ધો લોક ઉદપાદિ તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધો વિદ્યાચરણસંપન્નઃ સુગતો લોકવિદ્ અનુત્તરઃ પુરુષદમ્યસારથિઃ શાસ્તા દેવમનુષ્યાણાં બુદ્ધો ભગવાન્* । અથ પૂર્ણઃ સમ્યક્સંબુદ્ધો જનપદચારિકાં ચરન્ન્ અન્યતમાં રાજધાનીમ્ અનુપ્રાપ્તઃ । અશ્રૌષીદ્ રાજા ક્ષત્રિયો મૂર્ધાભિષિક્તઃ: પૂર્ણઃ સમ્યક્સંબુદ્ધો જનપદચારિકાં ચરન્ન્ અસ્માકં રાજધાનીમ્ અનુપ્રાપ્ત ઇતિ । શ્રુત્વા ચ પુનર્ મહત્યા રાજર્દ્ધ્યા મહતા રાજાનુભાવેન સમન્વાગતો યેન ભગવાન્ પૂર્ણઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ તેનોપસંક્રાન્તઃ । ઉપસંક્રમ્ય પૂર્ણસ્ય સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય પાદૌ શિરસા વન્દિત્વૈકાન્તે નિષણ્ણઃ । એકાન્તે નિષણ્ણં રાજાનં ક્ષત્રિયં મૂર્ધાભિષિક્તં પૂર્ણઃ સમ્યક્સંબુદ્ધો બોધિકરકૈર્ ધર્મૈઃ સમાદાપયતિ । અથ રાજા ક્ષત્રિયો મૂર્ધાભિષિક્તઃ પૂર્ણં સમ્યક્સંબુદ્ધં સશ્રાવકસંઘં ત્રૈમાસ્યં ચીવરપિણ્ડપાતશયનાસનગ્લાનપ્રત્યયભૈષજ્યપરિષ્કારૈર્ ઉપનિમન્ત્રિતવાન્* । અધિવાસિતં ચ પૂર્ણેન સમ્યક્સંબુદ્ધેન રાજ્ઞસ્ તૂષ્ણીભાવેન । અથ રાજા ક્ષત્રિયો મૂર્ધાભિષિક્તઃ પૂર્ણસ્ય સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય તૂષ્ણીભાવેનાધિવાસનાં વિદિત્વા ત્રૈમાસ્યં ચીવરપિણ્ડપાતશયનાસનગ્લાનપ્રત્યયભૈષજ્યપરિષ્કારૈર્ ઉપસ્થાપ્ય ભગવતો રત્નમયપ્રતિમાં કારયિત્વા બુદ્ધહર્ષં કારિતવાન્*, યત્રાનેકૈઃ પ્રાણિશતસહસ્રૈર્ મહાપ્રસાદો લબ્ધઃ । તથેતુતત્પ્રત્યયં ચ તે પરિનિર્વૃતાઃ ॥
-------------------- વૈદ્ય, પ્. 54 --------------------
કિં મન્યધ્વે ભિક્ષવો યો ઽસૌ તેન કાલેન તેન સમયેન રાજા બભૂવ, અહં સઃ । યન્ મયા પૂર્ણસ્ય સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય તાદૃશી પૂજા કૃતા, તેન મે સંસારે ઽનન્તં સુખમ્ અનુભૂતમ્*, તેનૈવ ચ હેતુના તથાગતસ્ય ચ મે શ્રેષ્ઠિના શક્રેણ ચ ઈદૃશી પૂજા કૃતા । તસ્માત્ તર્હિ ભિક્ષવ એવં શિક્ષિતવ્યમ્: યચ્ છાસ્તારં સત્કરિષ્યામો ગુરુકરિષ્યામો માનયિષ્યામઃ પૂજયિષ્યામઃ । શાસ્તારં સત્કૃત્ય ગુરુકૃત્ય માનયિત્વા પૂજયિત્વોપનિશ્રિત્ય વિહરિષ્યામઃ । ઇત્ય્ એવં વો ભિક્ષવઃ શિક્ષિતવ્યમ્* ॥
ઇદમ્ અવોચદ્ ભગવાન્ । આત્તમનસસ્ તે ભિક્ષવો ભગવતો ભાષિતમ્ અભ્યનન્દન્* ॥
-------------------- વૈદ્ય, પ્. 55 --------------------
તૃતીયો વર્ગઃ ।
તસ્યોદ્દાનમ્*:
ચન્દનો હ્ય્ અથ પદ્મશ્ ચ ચક્રં દશશિરાસ્ તથા ।
સૂક્ષ્મત્વક્* શીતદીપ્તશ્ ચ નાવિકા ગન્ધમાદનઃ ।
નિર્મલો વલ્ગુસ્વરશ્ ચ વર્ગો ભવતિ સત્તમઃ ॥
અવ્શ્_21 ચન્દનઃ । (એદ્. સ્પેયેર્, વોલ્. ઇ)
બુદ્ધો ભગવાન્ સત્કૃતો ગુરુકૃતો માનિતઃ પૂજિતો રાજભી રાજમાત્રૈર્ ધનિભિઃ પૌરૈઃ શ્રેષ્ઠિભિઃ સાર્થવાહૈર્ દેવૈર્ નાગૈર્ યક્ષૈર્ અસુરૈર્ ગરુડૈઃ કિન્નરૈર્ મહોરગૈર્ ઇતિ દેવનાગયક્ષાસુરગરુડકિન્નરમહોરગાભ્યર્ચિતો બુદ્ધો ભગવાન્ જ્ઞાતો મહાપુણ્યો લાભી ચીવરપિણ્ડપાતશયનાસનગ્લાનપ્રત્યયભૈષજ્યપરિષ્કારાણાં સશ્રાવકસંઘો મગધેષુ જનપદેષુ ચારિકાં ચરન્ ગઙ્ગાતીરમ્ અનુપ્રાપ્તઃ । તેન ખલુ પુનઃ સમયેન ગઙ્ગાતીરસ્ય નાતિદૂરે સ્તૂપમ્ અવરુગ્ણં વાતાતપાભ્યાં પરિશીર્ણમ્* । ભિક્ષુભિર્ દૃષ્ટ્વા ભગવાન્ પૃષ્ટઃ કસ્ય ભગવન્ન્ અયં સ્તૂપ ઇતિ । ભગવાન્ આહ: ચન્દનો નામ પ્રત્યેકબુદ્ધો બભૂવ, તસ્યેતિ । ભિક્ષવ ઊચુઃ: કુતો ભગવંશ્ ચન્દનસ્ય પ્રત્યેકબુદ્ધસ્યોત્પત્તિર્ નામાભિનિર્વૃત્તિશ્ ચેતિ । ભગવાન્ આહ: ઇચ્છથ યૂયં ભિક્ષવઃ શ્રોતું યથા ચન્દનસ્ય પ્રત્યેકબુદ્ધસ્યોત્પત્તિર્ નામાભિનિર્વૃત્તિશ્ ચ? એવં ભદન્ત । તેન હિ ભિક્ષવઃ શૃણુત, સાધુ ચ સુષ્ઠુ ચ મનસિ કુરુત, ભાષિષ્યે ॥
ભૂતપૂર્વં ભિક્ષવો ઽતીતે ઽધ્વનિ વારાણસ્યાં નગર્યાં બ્રહ્મદત્તો નામ રાજા રાજ્યં કારયતિ ઋદ્ધં ચ સ્ફીતં ચ ક્ષેમં ચ સુભિક્ષં ચ આકીર્ણબહુજનમનુષ્યં ચ પ્રશાન્તકલિકલહડિમ્બડમરં તસ્કરરોગાપગતં શાલીક્ષુગોમહિષીસંપન્નમ્* । ધાર્મિકો ધર્મરાજો ધર્મેણ રાજ્યં કારયતિ । સો ઽપુત્રઃ પુત્રાભિનન્દી શિવવરુણકુબેરશક્રબ્રહ્માદીન્ અન્યાંશ્ ચ દેવતાવિશેષાન્ આયાચતે તદ્યથા: આરામદેવતા વનદેવતાશ્ ચત્વરદેવતાઃ શૃઙ્ગાટકદેવતા બલિપ્રતિગ્રાહિકા દેવતાઃ । સહજાઃ સહધાર્મિકા નિત્યાનુબદ્ધા અપિ દેવતા આયાચતે । અસ્તિ ચૈષ લોકે પ્રવાદો યદાયાચનહેતોઃ પુત્રા જાયન્તે દુહિતરશ્ ચ । તચ્ ચ નૈવમ્* । યદ્ય્ એવમ્ અભવિષ્યદ્ એકૈકસ્ય પુત્રસહસ્રમ્ અભવિષ્યત્ તદ્યથા રાજ્ઞશ્ ચક્રવર્તિનઃ । અપિ તુ ત્રયાણાં સ્થાનાનાં સંમુખીભાવાત્ પુત્રા જાયન્તે દુહિતરશ્ ચ । કતમેષાં ત્રયાણામ્* । માતાપિતરાઉ રક્તૌ ભવતઃ સંનિપતિતૌ, માતા {ચ} કલ્યા ભવતિ ઋતુમતી, ગન્ધર્વશ્ ચ પ્રત્યુપસ્થિતો ભવતિ । એષાં ત્રયાણાં સ્થાનાનાં સંમુખીભાવાત્ પુત્રા જાયન્તે દુહિતરશ્ ચ । સ ચૈવમ્ આયાચનપરસ્ તિષ્ઠતિ । તસ્ય ચોદ્યાને મહાપદ્મિનિ । તત્ર પદ્મમ્ અતિપ્રમાણં જાતમ્* । તદ્ દિવસે દિવસે વર્ધતે ન તુ ફુલ્લતિ । તત આરામિકેણ રાજ્ઞે નિવેદિતમ્* । રજ્ઞા ઉક્તઃ પરીક્ષ્યતામ્ એતત્ પદ્મમ્ ઇતિ । યાવદ્ અપરેણ સમયેન સૂર્યોદયે તત્ પદ્મં વિકસિતમ્* । તસ્ય ચ પદ્મસ્ય કર્ણિકાયાં દારકઃ પર્યઙ્કં બદ્ધ્વાવસ્થિતઃ, અભિરૂપો દર્શનીયઃ
-------------------- વૈદ્ય, પ્. 56 --------------------
પ્રાસાદિકો ગૌરઃ કનકવર્ણશ્ છત્રાકારશિરાઃ પ્રલમ્બબાહુર્ વિસ્તીર્ણલલાટઃ ઉચ્ચઘોષઃ સંગતબ્રૂસ્ તુઙ્ગનાસઃ દ્વાત્રિંશતા મહાપુરુષલક્ષણૈઃ સમલંકૃતગાત્રો ઽશીત્યાનુવ્યઞ્જનૈર્ વિરાજિતગાત્રઃ । તસ્ય મુખાત્ પદ્મગન્ધો વાતિ શરીરાચ્ ચ ચન્દનગન્ધઃ । તત આરામિકેણ રાજ્ઞે નિવેદિતમ્* । તતો રાજા સામાત્યઃ સાન્તઃપુરશ્ ચ તદ્ ઉદ્યાનં ગતઃ । સહદર્શનાત્ તેન દારકેણ રાજા સંભાષિતઃ: એહિ તાત, અહં તે ઽપુત્રસ્ય પુત્ર ઇતિ । તતો રાજા હૃષ્ટતુષ્ટપ્રમુદિત ઉવાચ: એવમ્ એવ પુત્ર યથા વદસીતિ । તતો રાજા પદ્મિનીમ્ અવગાહ્ય તં દારકં પદ્મકર્ણિકાયાં ગૃહીત્વા પાણિતલે સ્થાપિતવાન્* । યત્ર યત્ર સ દારકઃ પાદૌ સ્થાપયતિ, તત્ર તત્ર પદ્માનિ પ્રાદુર્ભવન્તિ । તતસ્ તસ્ય ચન્દન ઇતિ નામ કૃતમ્* ॥
યદા ચન્દનો દારકો ઽનુપૂર્વેણ મહાન્ સંવૃત્તઃ, તદા નાગરૈ રાજા વિજ્ઞપ્તઃ: ઇહાસ્માકં દેવ નગરપર્વ પ્રત્યુપસ્થિતમ્* । તદ્ અર્હતિ દેવશ્ ચન્દનં કુમારમ્ ઉત્સ્રષ્ટમ્* (સ્પેયેર્: ઉત્સ્રષ્ટુમ્)। અસ્માભિઃ સહ પર્વાનુભવિષ્યતિ, પદ્મૈશ્ ચ સર્વમ્ અધિષ્ઠાનમ્ અલંકરિષ્યતીતિ । રાજાહ: એવમ્ અસ્ત્વ્ ઇતિ । તતશ્ ચન્દનઃ સર્વાલંકારવિભૂષિતો ઽમાત્યપુત્રપરિવૃતો વિવિધૈર્ વાદ્યૈર્ વાદ્યમાનૈ રાજકુલાદ્ બહિર્ ઉપયાતિ નગરપર્વ પ્રત્યનુભવિતુમ્* । તત્ર તસ્ય ગચ્છતઃ પદવિન્યાસે પદવિન્યાસે પદ્માનિ પ્રાદુર્ભવન્તિ દર્શનીયાનિ મનોરમાણિ ચ । તાન્ય્ અર્કરશ્મિભિઃ સ્પૃષ્ટમાત્રાણિ મ્લાયન્તિ શુષ્યન્તિ ॥

અથ તસ્ય શુદ્ધસત્વસ્ય કલ્યાણાશયસ્ય પૂર્વબુદ્ધાવરોપિતકુશલમૂલસ્ય તદ્દર્શનાદ્ યોનિશો મનસિકાર ઉત્પન્નઃ: યથેમાનિ પદ્માનિ ઉત્પન્નમાત્રાણિ શોભન્તે, અર્કરશ્મિપરિતાપિતાનિ મ્લાયન્તિ શુષ્યન્તિ, એવમ્ એતદ્ અપિ શરીરમ્ ઇતિ । તસ્યૈવં ચિન્તયતસ્ તુલયત ઉપરીક્ષમાણસ્ય સપ્તત્રિંશદ્ બોધિપક્ષ્યધર્મા અભિમુખીભૂતાઃ । તે તસ્યૈવ જનકાયસ્ય મધ્યે સ્થિતેન પ્રત્યેકબોધિઃ સાક્ષાત્કૃતા । યાવચ્ છુદ્ધાવાસકાયિકૈર્ દેવૈસ્ તસ્મૈ કાષાયાણ્ય્ ઉપનામિતાનિ । તાનિ ચ પ્રાવૃત્ય ગગનતલમ્ ઉત્પતિતઃ, વિચિત્રાણિ ચ પ્રાતિહાર્યાણિ કર્તું પ્રવૃત્તઃ, યદ્દર્શનાદ્ રાજ્ઞામાત્યનૈગમસહાયેન મહાન્ પ્રસાદઃ પ્રતિલબ્ધો વિચિત્રાણિ ચ કુશલમૂલાન્ય્ અવરોપિતાનિ । ભગવાન્ આહ: અતશ્ ચન્દનસ્ય પ્રત્યેકબુદ્ધસ્યોત્પત્તિર્ નામાભિનિર્વૃત્તિશ્ ચેતિ ॥
ભિક્ષવો ભગવન્તં પપ્રચ્છુઃ: કાનિ ભદન્ત ચન્દનેન પ્રત્યેકબુદ્ધેન કર્માણિ કૃતાનિ યેનાસ્ય શરીરં સુગન્ધિ તીક્ષ્ણેન્દ્રિયશ્ ચેતિ । ભગવાન્ આહ: કાશ્યપે ભગવતિ પ્રવ્રજિતો બભૂવ, તત્રાનેન કેશનખસ્તૂપે ગન્ધાવસેકઃ કૃતઃ, પુષ્પાણિ ચાવરોપિતાનિ, પ્રત્યેકબોધૌ ચાનેન માર્ગો ભાવિતઃ । તસ્માત્ તર્હિ ભિક્ષવ એવં શિક્ષિતવ્યમ્: યચ્ છાસ્તારં સત્કરિષ્યામો ગુરુકરિષ્યામો માનયિષ્યામઃ પૂજયિષ્યામઃ । શાસ્તારં સત્કૃત્ય ગુરુકૃત્ય માનયિત્વા પૂજયિત્વોપનિશ્રિત્ય વિહરિષ્યામઃ । ઇત્ય્ એવં વો ભિક્ષવઃ શિક્ષિતવ્યમ્* ॥
ઇદમ્ અવોચદ્ ભગવાન્ । આત્તમનસસ્ તે ભિક્ષવો ભગવતો ભાષિતમ્ અભ્યનન્દન્* ॥
-------------------- વૈદ્ય, પ્. 57 --------------------
અવ્શ્_22 પદ્મઃ । (એદ્. સ્પેયેર્, વોલ્. ઇ)
બુદ્ધો ભગવાન્ સત્કૃતો ગુરુકૃતો માનિતઃ પૂજિતો રાજભી રાજમાત્રૈર્ ધનિભિઃ પૌરૈઃ શ્રેષ્ઠિભિઃ સાર્થવાહૈર્ દેવૈર્ નાગૈર્ યક્ષૈર્ અસુરૈર્ ગરુડૈઃ કિન્નરૈર્ મહોરગૈર્ ઇતિ દેવનાગયક્ષાસુરગરુડકિન્નરમહોરગાભ્યર્ચિતો બુદ્ધો ભગવાન્ જ્ઞાતો મહાપુણ્યો લાભી ચીવરપિણ્ડપાતશયનાસનગ્લાનપ્રત્યયભૈષજ્યપરિષ્કારાણાં સશ્રાવકસંઘઃ શ્રાવસ્ત્યાં વિહરતિ જેતવને ઽનાથપિણ્ડદસ્યારામે । આચરિતમ્ એતન્ મધ્યદેશે યદારામિકાઃ પદ્માન્ય્ આદાય વીથીં ગત્વા વિક્રીણતે । અથ ભગવાન્ પૂર્વાહ્ણે નિવાસ્ય પાત્રચીવરમ્ આદાય શ્રાવસ્તીં પિણ્ડાય પ્રાવિક્ષત્* । અન્યતમા ચ સ્ત્રી દારકં સ્વભુજાભ્યામ્ આદાય વીથીમ્ અવતીર્ણા । દદર્શ ચ સ દારકો બુદ્ધં ભગવન્તં દ્વાત્રિંશતા મહાપુરુષલક્ષણૈઃ સમલંકૃતમ્ અશીત્યા ચાનુવ્યઞ્જનૈર્ વિરાજિતગાત્રં વ્યામપ્રભાલંકૃતં સૂર્યસહસ્રાતિરેકપ્રભં જઙ્ગમમ્ ઇવ રત્નપર્વતં સમન્તતો ભદ્રકમ્* । દૃષ્ટ્વા ચ પુનઃ પ્રસાદજાતઃ સહસા બાહુમ્ અભિપ્રસાર્ય આરામિકસકાશાત્ પદ્મં ગૃહીત્વા ભગવતો મૂર્ધ્નિ પ્રક્ષિપ્તવાન્* । તતસ્ તત્ પદ્મં શકટશક્રમાત્રં (સ્પેયેર્: શકટચક્રમાત્રં) ભૂત્વોપરિ વિહાયસિ સ્થિતમ્* । ભગવન્તં ચ ગચ્છન્તમ્ અનુગચ્છતિ, તિષ્ઠન્તં તિષ્ઠતિ । તતો ભગવતા પદ્મરાગસદૃશા પ્રભા ઉત્સૃષ્ટા સકલા શ્રાવસ્તી અવભાસિતા, તદ્ધૈતુકં ચ રાજામાત્યપૌરાઃ આવર્જિતાઃ ॥
તતો ભગવતા સ્મિતમ્ ઉપદર્શિતમ્* । ધર્મતા ખલુ યસ્મિન્ સમયે ભગવન્તઃ સ્મિતં પ્રાવિષ્કુર્વન્તિ તસ્મિન્ સમયે નીલપીતલોહિતાવદાતા અર્ચિષો મુખાન્ નિશ્ચાર્ય કાશ્ચિદ્ અધસ્તાદ્ ગચ્છન્તિ, કાશ્ચિદ્ ઉપરિષ્ટાદ્ ગચ્છન્તિ । યા અધસ્તાદ્ ગચ્છન્તિ, તાઃ સંજીવં કાલસૂત્રં સંઘાતં રૌરવં મહારૌરવં તપનં પ્રતાપનમ્ અવીચિમ્ અર્બુદં નિરર્બુદં અટટં હહવં હુહુવમ્ ઉત્પલં પદ્મં મહાપદ્મં નરકાન્ ગત્વા યે ઉષ્ણનરકાસ્ તેષુ શીતીભૂતા નિપતન્તિ, યે શીતનરકાસ્ તેષૂષ્ણીભૂતા નિપતન્તિ । તેન તેષાં સત્વાનાં કારણાવિશેષાઃ પ્રતિપ્રસ્રભ્યન્તે । તેષામ્ એવં ભવતિ: કિં નુ વયં ભવન્ત ઇતશ્ ચ્યુતાઃ આહોસ્વિદ્ અન્યત્રોપપન્ના ઇતિ । તેષાં પ્રસાદસંજનનાર્થં ભગવાન્ નિર્મિતં વિસર્જયતિ । તેષાં નિર્મિતં દૃષ્ટ્વૈવં ભવતિ: ન હ્ય્ એવ વયં ભવન્ત ઇતશ્ ચ્યુતાઃ, નાપ્ય્ અન્યત્રોપપન્નાઃ । અપિ ત્વ્ અયમ્ અપૂર્વદર્શનઃ સત્વઃ, અસ્યાનુભાવેનાસ્માકં કારણાવિશેષાઃ પ્રતિપ્રસ્રબ્ધા ઇતિ । તે નિર્મિતે ચિત્તમ્ અભિપ્રસાદ્ય તન્ નરકવેદનીયં કર્મ ક્ષપયિત્વા દેવમનુષ્યેષુ પ્રતિસન્ધિં ગૃહ્ણન્તિ, યત્ર સત્યાનાં ભાજનભૂતા ભવન્તિ । યા ઉપરિષ્ટાદ્ ગચ્છન્તિ, તાશ્ ચાતુર્મહારાજિકાંસ્ ત્રયસ્ત્રિંશાન્, યામાંસ્ તુષિતાન્ નિર્માણરતીન્ પરનિર્મિતવશવર્તિનો બ્રહ્મકાયિકાન્ બ્રહ્મપુરોહિતાન્ મહાબ્રહ્મણઃ પરીત્તાભાન્ અપ્રમાણાભાન્ આભાસ્વરાન્ પરીત્તશુભાન્ અપ્રમાણશુભાઞ્ શુભકૃત્સ્નાન્ અનભ્રકાન્ પુણ્યપ્રસવાન્ બૃહત્ફલાન્ અબૃહાન્ અતપાન્ સુદૃશાન્ સુદર્શનાન્ અકનિષ્ઠાન્ દેવાન્ ગત્વા અનિત્યં દુઃખં શૂન્યમ્ અનાત્મેત્ય્ ઉદ્ઘોષયન્તિ, ગાથાદ્વયં ચ ભાષન્તે:
આરભધ્વં નિષ્ક્રામત યુજ્યધ્વં બુદ્ધશાસને ।
ધુનીત મૃત્યુનઃ સૈન્યં નડાગારમ્ ઇવ કુઞ્જરઃ

યો હ્ય્ અસ્મિન્ ધર્મવિનયે અપ્રમત્તશ્ ચરિષ્યતિ ।
પ્રહાય જાતિસંસારં દુઃખસ્યાન્તં કરિષ્યતિ

-------------------- વૈદ્ય, પ્. 58 --------------------
અથ તા અર્ચિષસ્ ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રં લોકધાતુમ્ અન્વાહિણ્ડ્ય ભગવન્તમ્ એવ પૃષ્ઠતઃ પૃષ્ઠતઃ સમનુગચ્છન્તિ । તદ્ યદિ ભગવાન્ અતીતં કર્મ વ્યાકર્તુકામો ભવતિ, ભગવતઃ પૃષ્ઠતો ઽન્તર્ધીયન્તે । અનાગતં વ્યાકર્તુકામો ભવતિ, પુરસ્તાદ્ અન્તર્ધીયન્તે । નરકોપપત્તિં વ્યાકર્તુકામો ભવતિ, પાદતલે ઽન્તર્ધીયન્તે । તિર્યગુપપત્તિં વ્યાકર્તુકામો ભવતિ, પાર્ષ્ણ્યામ્ અન્તર્ધીયન્તે । પ્રેતોપપત્તિં વ્યાકર્તુકામો ભવતિ, પાદાઙ્ગુષ્ઠે ઽન્તર્ધીયન્તે । મનુષ્યોપપત્તિં વ્યાકર્તુકામો ભવતિ, જાનુનોર્ અન્તર્ધીયન્તે । બલચક્રવર્તિરાજ્યં વ્યાકર્તુકામો ભવતિ, વામે કરતલે ઽન્તર્ધીયન્તે । ચક્રવર્તિરાજ્યં વ્યાકર્તુકામો ભવતિ, દક્ષિણે કરતલે ઽન્તર્ધીયન્તે । દેવોપપત્તિં વ્યાકર્તુકામો ભવતિ, નાભ્યામ્ અન્તર્ધીયન્તે । શ્રાવકબોધિં વ્યાકર્તુકામો ભવતિ, આસ્યે ઽન્તર્ધીયન્તે । પ્રત્યેકબોધિં વ્યાકર્તુકામો ભવતિ, ઊર્ણાયામ્ અન્તર્ધીયન્તે । અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિં વ્યાકર્તુકામો ભવતિ, ઉષ્ણીષે અન્તર્ધીયન્તે ॥
અથ તા અર્ચિષો ભગવન્તં ત્રિઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય ભગવત ઊર્ણાયામ્ અન્તર્હિતાઃ । અથાયુષ્માન્ આનન્દઃ કૃતકરપુટો ભગવન્તં પપ્રચ્છ:
નાનાવિધો રઙ્ગસહસ્રચિત્રો
વક્ત્રાન્તરાન્ નિષ્કસિતઃ કલાપઃ ।
અવભાસિતા યેન દિશઃ સમન્તાદ્
દિવાકરેણોદયતા યથૈવ

ગાથાશ્ ચ ભાષતે:
વિગતોદ્ભવા દૈન્યમદપ્રહીણા
બુદ્ધા જગત્ય્ ઉત્તમહેતુભૂતાઃ ।
નાકારણં શઙ્ખમૃણાલગૌરં
સ્મિતમ્ ઉપદર્શયન્તિ જિના જિતારયઃ

તત્કાલં સ્વયમ્ અધિગમ્ય વીર બુદ્ધ્યા
શ્રોતૄણાં શ્રમણ જિનેન્દ્ર કાઙ્ક્ષિતાનામ્* ।
ધીરાભિર્ મુનિવૃષ વાગ્ભિર્ ઉત્તમાભિર્
ઉત્પન્નં વ્યપનય સંશયં શુભાભિઃ

નાકાસ્માલ્ લવણજલાદ્રિરાજધૈર્યાઃ
સંબુદ્ધાઃ સ્મિતમ્ ઉપદર્શયન્તિ નાથાઃ ।
યસ્યાર્થે સ્મિતમ્ ઉપદર્શયન્તિ ધીરાઃ
તં શ્રોતું સમભિલષન્તિ તે જનૌઘાઃ