અથર્વવેદ · અધ્યાય 18.4

આ રોહત જનિત્રીં જાતવેદસઃ પિતૃયાનૈઃ સં વ આ રોહયામિ ।
અવાડ્ઢવ્યેષિતો હવ્યવાહ ઈજાનં યુક્તાઃ સુકૃતાં ધત્ત લોકે

દેવા યજ્ઞમૃતવઃ કલ્પયન્તિ હવિઃ પુરોડાશં સ્રુચો યજ્ઞાયુધાનિ ।
તેભિર્યાહિ પથિભિર્દેવયાનૈર્યૈરીજાનાઃ સ્વર્ગં યન્તિ લોકમ્

ઋતસ્ય પન્થામનુ પશ્ય સાધ્વઙ્ગિરસઃ સુકૃતો યેન યન્તિ ।
તેભિર્યાહિ પથિભિઃ સ્વર્ગં યત્રાદિત્યા મધુ ભક્ષયન્તિ તૃતીયે નાકે અધિ વિ શ્રયસ્વ

ત્રયઃ સુપર્ણા ઉપરસ્ય માયૂ નાકસ્ય પૃષ્ઠે અધિ વિષ્ટપિ શ્રિતાઃ ।
સ્વર્ગા લોકા અમૃતેન વિષ્ઠા ઇષમૂર્જં યજમાનાય દુહ્રામ્

જુહૂર્દાધાર દ્યામુપભૃદન્તરિક્ષં ધ્રુવા દાધાર પૃથિવીં પ્રતિષ્ઠામ્ ।
ધ્રુવ આ રોહ પૃથિવીં વિશ્વભોજસમન્તરિક્ષમુપભૃદા ક્રમસ્વ ।
પ્રતીમાં લોકા ઘૃતપૃષ્ઠાઃ સ્વર્ગાઃ કામંકામં યજમાનાય દુહ્રામ્

ધ્રુવ આ રોહ પૃથિવીં વિશ્વભોજસમન્તરિક્ષમુપભૃદા ક્રમસ્વ ।
જુહુ દ્યાં ગચ્છ યજમાનેન સાકં સ્રુવેણ વત્સેન દિશઃ પ્રપીનાઃ સર્વા ધુક્ષ્વાહૃણ્યમાનઃ

તીર્થૈસ્તરન્તિ પ્રવતો મહીરિતિ યજ્ઞકૃતઃ સુકૃતો યેન યન્તિ ।
અત્રાદધુર્યજમાનાય લોકં દિશો ભૂતાનિ યદકલ્પયન્ત

અઙ્ગિરસામયનં પૂર્વો અગ્નિરાદિત્યાનામયનં ગાર્હપત્યો દક્ષિણાનામયનં દક્ષિણાગ્નિઃ ।
મહિમાનમગ્નેર્વિહિતસ્ય બ્રહ્મણા સમઙ્ગઃ સર્વ ઉપ યાહિ શગ્મઃ

પૂર્વો અગ્નિષ્ટ્વા તપતુ શં પુરસ્તાચ્છં પશ્ચાત્તપતુ ગાર્હપત્યઃ ।
દક્ષિણાગ્નિષ્ટે તપતુ શર્મ વર્મોત્તરતો મધ્યતો અન્તરિક્ષાદ્દિશોદિશો અગ્ને પરિ પાહિ ઘોરાત્

યૂયમગ્ને શંતમાભિસ્તનૂભિરીજાનમભિ લોકં સ્વર્ગમ્ ।
અશ્વા ભૂત્વા પૃષ્ટિવાહો વહાથ યત્ર દેવૈઃ સધમાદં મદન્તિ

શમગ્ને પશ્ચાત્તપ શં પુરસ્તાચ્છમુત્તરાચ્છમધરાત્તપૈનમ્ ।
એકસ્ત્રેધા વિહિતો જાતવેદઃ સમ્યગેનં ધેહિ સુકૃતામુ લોકે

શમગ્નયઃ સમિદ્ધા આ રભન્તાં પ્રાજાપત્યં મેધ્યં જાતવેદસઃ ।
શૃતં કૃણ્વન્ત ઇહ માવ ચિક્ષિપન્

યજ્ઞ એતિ વિતતઃ કલ્પમાન ઈજાનમભિ લોકં સ્વર્ગમ્ ।
તમગ્નયઃ સર્વહુતં જુષન્તાં પ્રાજાપત્યં મેધ્યં જાતવેદસઃ

ઈજાનશ્ચિતમારુક્ષદગ્નિં નાકસ્ય પૃષ્ઠાદ્દિવમુત્પતિષ્યન્ ।
તસ્મૈ પ્ર ભાતિ નભસો જ્યોતિષીમાન્ત્સ્વર્ગઃ પન્થાઃ સુકૃતે દેવયાનઃ

અગ્નિર્હોતાધ્વર્યુષ્ટે બૃહસ્પતિરિન્દ્રો બ્રહ્મા દક્ષિણતસ્તે અસ્તુ ।
હુતોઽયં સંસ્થિતો યજ્ઞ એતિ યત્ર પૂર્વમયનં હુતાનામ્

અપૂપવાન્ ક્ષીરવાંશ્ચરુરેહ સીદતુ ।
લોકકૃતઃ પથિકૃતો યજામહે યે દેવાનાં હુતભાગા ઇહ સ્થ

અપૂપવાન્ દધિવાંશ્ચરુરેહ સીદતુ ।
લોકકૃતઃ પથિકૃતો યજામહે યે દેવાનાં હુતભાગા ઇહ સ્થ

અપૂપવાન્ દ્રપ્સવાંશ્ચરુરેહ સીદતુ ।
લોકકૃતઃ પથિકૃતો યજામહે યે દેવાનાં હુતભાગા ઇહ સ્થ

અપૂપવાન્ ઘૃતવાંશ્ચરુરેહ સીદતુ ।
લોકકૃતઃ પથિકૃતો યજામહે યે દેવાનાં હુતભાગા ઇહ સ્થ

અપૂપવાન્ માંસવાંશ્ચરુરેહ સીદતુ ।
લોકકૃતઃ પથિકૃતો યજામહે યે દેવાનાં હુતભાગા ઇહ સ્થ

અપૂપવાન્ અન્નવાંશ્ચરુરેહ સીદતુ ।
લોકકૃતઃ પથિકૃતો યજામહે યે દેવાનાં હુતભાગા ઇહ સ્થ

અપૂપવાન્ મધુમાંશ્ચરુરેહ સીદતુ ।
લોકકૃતઃ પથિકૃતો યજામહે યે દેવાનાં હુતભાગા ઇહ સ્થ

અપૂપવાન્ રસવાંશ્ચરુરેહ સીદતુ ।
લોકકૃતઃ પથિકૃતો યજામહે યે દેવાનાં હુતભાગા ઇહ સ્થ

અપૂપવાન્ અપવાંશ્ચરુરેહ સીદતુ ।
લોકકૃતઃ પથિકૃતો યજામહે યે દેવાનાં હુતભાગા ઇહ સ્થ

અપૂપાપિહિતાન્ કુમ્ભાન્ યાંસ્તે દેવા અધારયન્ ।
તે તે સન્તુ સ્વધાવન્તો મધુમન્તો ઘૃતશ્ચુતઃ

યાસ્તે ધાના અનુકિરામિ તિલમિશ્રાઃ સ્વધાવતીઃ ।
તાસ્તે સન્તૂદ્ભ્વીઃ પ્રભ્વીસ્તાસ્તે યમો રાજાનુ મન્યતામ્

અક્ષિતિં ભૂયસીમ્

દ્રપ્સશ્ચસ્કન્દ પૃથિવીમનુ દ્યામિમં ચ યોનિમનુ યશ્ચ પૂર્વઃ ।
સમાનં યોનિમનુ સંચરન્તં દ્રપ્સં જુહોમ્યનુ સપ્ત હોત્રાઃ

શતધારં વાયુમર્કં સ્વર્વિદં નૃચક્ષસસ્તે અભિ ચક્ષતે રયિમ્ ।
યે પૃનન્તિ પ્ર ચ યચ્છન્તિ સર્વદા તે દુહ્રતે દક્ષિણાં સપ્તમાતરમ્

કોશં દુહન્તિ કલશં ચતુર્બિલમિડાં ધેનું મધુમતીં સ્વસ્તયે ।
ઊર્જં મદન્તીમદિતિં જનેષ્વગ્ને મા હિંસીઃ પરમે વ્યોમન્

એતત્તે દેવઃ સવિતા વાસો દદાતિ ભર્તવે ।
તત્ત્વં યમસ્ય રાજ્યે વસાનસ્તાર્પ્યં ચર

ધાના ધેનુરભવદ્વત્સો અસ્યાસ્તિલોઽભવત્।
તાં વૈ યમસ્ય રાજ્યે અક્ષિતામુપ જીવતિ

એતાસ્તે અસૌ ધેનવઃ કામદુઘા ભવન્તુ ।
એનીઃ શ્યેનીઃ સરૂપા વિરૂપાસ્તિલવત્સા ઉપ તિષ્ઠન્તુ ત્વાત્ર

એનીર્ધાના હરિણીઃ શ્યેનીરસ્ય કૃષ્ણા ધાના રોહિણીર્ધેનવસ્તે ।
તિલવત્સા ઊર્જમસ્મૈ દુહાના વિશ્વાહા સન્ત્વનપસ્ફુરન્તીઃ

વૈશ્વાનરે હવિરિદં જુહોમિ સાહસ્રં શતધારમુત્સમ્ ।
સ બિભર્તિ પિતરં પિતામહાન્ પ્રપિતામહાન્ બિભર્તિ પિન્વમાનઃ

સહસ્રધારં શતધારમુત્સમક્ષિતં વ્યચ્યમાનં સલિલસ્ય પૃષ્ઠે ।
ઊર્જં દુહાનમનપસ્ફુરન્તમુપાસતે પિતરઃ સ્વધાભિઃ

ઇદં કસામ્બુ ચયનેન ચિતં તત્સજાતા અવ પશ્યતેત ।
મર્ત્યોઽયમમૃતત્વમેતિ તસ્મૈ ગૃહાન્ કૃણુત યાવત્સબન્ધુ

ઇહૈવૈધિ ધનસનિરિહચિત્ત ઇહક્રતુઃ ।
ઇહૈધિ વીર્યવત્તરો વયોધા અપરાહતઃ

પુત્રં પૌત્રમભિતર્પયન્તીરાપો મધુમતીરિમાઃ ।
સ્વધાં પિતૃભ્યો અમૃતં દુહાના આપો દેવીરુભયાંસ્તર્પયન્તુ

આપો અગ્નિં પ્ર હિણુત પિતૄંરુપેમં યજ્ઞં પિતરો મે જુષન્તામ્ ।
આસીનામૂર્જમુપ યે સચન્તે તે નો રયિં સર્વવીરં નિ યછાન્

સમિન્ધતે અમર્ત્યં હવ્યવાહં ઘૃતપ્રિયમ્ ।
સ વેદ નિહિતાન્ નિધીન્ પિતૄન્ પરાવતો ગતાન્

યં તે મન્થં યમોદનં યન્ માંસં નિપૃણામિ તે ।
તે તે સન્તુ સ્વધાવન્તો મધુમન્તો ઘૃતશ્ચુતઃ

યાસ્તે ધાના અનુકિરામિ તિલમિશ્રાઃ સ્વધાવતીઃ ।
તાસ્તે સન્તૂદ્ભ્વીઃ પ્રભ્વીસ્તાસ્તે યમો રાજાનુ મન્યતામ્

ઇદં પૂર્વમપરં નિયાનં યેના તે પૂર્વે પિતરઃ પરેતાઃ ।
પુરોગવા યે અભિસાચો અસ્ય તે ત્વા વહન્તિ સુકૃતામુ લોકમ્

સરસ્વતીં દેવયન્તો હવન્તે સરસ્વતીમધ્વરે તાયમાને ।
સરસ્વતીં સુકૃતો હવન્તે સરસ્વતી દાશુષે વાર્યં દાત્

સરસ્વતીં પિતરો હવન્તે દક્ષિણા યજ્ઞમભિનક્ષમાણાઃ ।
આસદ્યાસ્મિન્ બર્હિષિ માદયધ્વમનમીવા ઇષ આ ધેહ્યસ્મે

સરસ્વતિ યા સરથં યયાથોક્થૈઃ સ્વધાભિર્દેવિ પિતૃભિર્મદન્તી ।
સહસ્રાર્ઘમિડો અત્ર ભાગં રાયસ્પોષં યજમાનાય ધેહિ

પૃથિવીં ત્વા પૃથિવ્યામા વેશયામિ દેવો નો ધાતા પ્ર તિરાત્યાયુઃ ।
પરાપરૈતા વસુવિદ્વો અસ્ત્વધા મૃતાઃ પિતૃષુ સં ભવન્તુ

આ પ્ર ચ્યવેથામપ તન્ મૃજેથાં યદ્વામભિભા અત્રોચુઃ ।
અસ્માદેતમઘ્ન્યૌ તદ્વશીયો દાતુઃ પિતૃષ્વિહભોજનૌ મમ

એયમગન્ દક્ષિણા ભદ્રતો ના અનેન દત્તા સુદુઘા વયોધાઃ ।
યૌવને જીવાન્ ઉપપૃઞ્ચતી જરા પિતૃભ્ય ઉપસંપરાણયાદિમાન્

ઇદં પિતૃભ્યઃ પ્ર ભરામિ બર્હિર્જીવં દેવેભ્ય ઉત્તરં સ્તૃણામિ ।
તદા રોહ પુરુષ મેધ્યો ભવન્ પ્રતિ ત્વા જાનન્તુ પિતરઃ પરેતમ્

એદં બર્હિરસદો મેધ્યોઽભૂઃ પ્રતિ ત્વા જાનન્તુ પિતરઃ પરેતમ્ ।
યથાપરુ તન્વં સં ભરસ્વ ગાત્રાણિ તે બ્રહ્મણા કલ્પયામિ

પર્ણો રાજાપિધાનં ચરૂણામૂર્જો બલં સહ ઓજો ન આગન્ ।
આયુર્જીવેભ્યો વિદધદ્દીર્ઘાયુત્વાય શતશારદાય

ઊર્જો ભાગો ય ઇમં જજાનાશ્માન્નાનામાધિપત્યં જગામ ।
તમર્ચત વિશ્વમિત્રા હવિર્ભિઃ સ નો યમઃ પ્રતરં જીવસે ધાત્

યથા યમાય હર્મ્યમવપન્ પઞ્ચ માનવાઃ ।
એવા વપામિ હર્મ્યં યથા મે ભૂરયોઽસત

ઇદં હિરણ્યં બિભૃહિ યત્તે પિતાબિભઃ પુરા ।
સ્વર્ગં યતઃ પિતુર્હસ્તં નિર્મૃડ્ઢિ દક્ષિણમ્

યે ચ જીવા યે ચ મૃતા યે જાતા યે ચ યજ્ઞિયાઃ ।
તેભ્યો ઘૃતસ્ય કુલ્યૈતુ મધુધારા વ્યુન્દતી

વૃષા મતીનાં પવતે વિચક્ષણઃ સૂરો અહ્નાં પ્રતરીતોષસાં દિવઃ ।
પ્રાણઃ સિન્ધૂનાં કલશામચિક્રદદિન્દ્રસ્ય હાર્દિમાવિશન્ મનીષયા

ત્વેષસ્તે ધૂમ ઊર્ણોતુ દિવિ ષં છુક્ર આતતઃ ।
સૂરો ન હિ દ્યુતા ત્વં કૃપા પાવક રોચસે

પ્ર વા એતીન્દુરિન્દ્રસ્ય નિષ્કૃતિં સખા સખ્યુર્ન પ્ર મિનાતિ સંગિરઃ ।
મર્ય ઇવ યોષાઃ સમર્ષસે સોમઃ કલશે શતયામના પથા

અક્ષન્ન્ અમીમદન્ત હ્યવ પ્રિયામધૂષત ।
અસ્તોષત સ્વભાનવો વિપ્રા યવિષ્ઠા ઈમહે

આ યાત પિતરઃ સોમ્યાસો ગમ્ભીરૈઃ પથિભિઃ પિતૃયાણૈઃ ।
આયુરસ્મભ્યં દધતઃ પ્રજાં ચ રાયશ્ચ પોષૈરભિ નઃ સચધ્વમ્

પરા યાત પિતરઃ સોમ્યાસો ગમ્ભીરૈઃ પથિભિઃ પૂર્યાણૈઃ ।
અધા માસિ પુનરા યાત નો ગૃહાન્ હવિરત્તું સુપ્રજસઃ સુવીરાઃ

યદ્વો અગ્નિરજહાદેકમઙ્ગં પિતૃલોકં ગમયં જાતવેદાઃ ।
તદ્વ એતત્પુનરા પ્યાયયામિ સાઙ્ગાઃ સ્વર્ગે પિતરો માદયધ્વમ્

અભૂદ્દૂતઃ પ્રહિતો જાતવેદાઃ સાયં ન્યહ્ન ઉપવન્દ્યો નૃભિઃ ।
પ્રાદાઃ પિતૃભ્યઃ સ્વધયા તે અક્ષન્ન્ અદ્ધિ ત્વં દેવ પ્રયતા હવીંષિ

અસૌ હા ઇહ તે મનઃ કકુત્સલમિવ જામયઃ ।
અભ્યેનં ભૂમ ઊર્ણુહિ

શુમ્ભન્તાં લોકાઃ પિતૃષદનાઃ પિતૃષદને ત્વા લોક આ સાદયામિ

યે અસ્માકં પિતરસ્તેષાં બર્હિરસિ

ઉદુત્તમં વરુણ પાશમસ્મદવાધમં શ્રથાય ।
અધા વયમાદિત્ય વ્રતે તવાનાગસો અદિતયે સ્યામ

પ્રાસ્મત્પાશાન્ વરુણ મુઞ્ચ સર્વાન્ યૈઃ સમામે બધ્યતે યૈર્વ્યામે ।
અધા જીવેમ શરદં શતાનિ ત્વયા રાજન્ ગુપિતા રક્ષમાણાઃ

અગ્નયે કવ્યવાહનાય સ્વધા નમઃ

સોમાય પિતૃમતે સ્વધા નમઃ

પિતૃભ્યઃ સોમવદ્ભ્યઃ સ્વધા નમઃ

યમાય પિતૃમતે સ્વધા નમઃ

એતત્તે પ્રતતામહ સ્વધા યે ચ ત્વામનુ

એતત્તે તતામહ સ્વધા યે ચ ત્વામનુ

એતત્તે તત સ્વધા

સ્વધા પિતૃભ્યઃ પૃથિવિષદ્ભ્યઃ

સ્વધા પિતૃભ્યો અન્તરિક્ષસદ્ભ્યઃ

સ્વધા પિતૃભ્યો દિવિષદ્ભ્યઃ

નમો વઃ પિતર ઊર્જે નમો વઃ પિતરો રસાય

નમો વઃ પિતરો ભામાય નમો વઃ પિતરો મન્યવે

નમો વઃ પિતરો યદ્ઘોરં તસ્મૈ નમો વઃ પિતરો યત્ક્રૂરં તસ્મૈ

નમો વઃ પિતરો યચ્છિવં તસ્મૈ નમો વઃ પિતરો યત્સ્યોનં તસ્મૈ

નમો વઃ પિતરઃ સ્વધા વઃ પિતરઃ

યેઽત્ર પિતરઃ પિતરો યેઽત્ર યૂયં સ્થ યુષ્માંસ્તેઽનુ યૂયં તેષાં શ્રેષ્ઠા ભૂયાસ્થ

ય ઇહ પિતરો જીવા ઇહ વયં સ્મઃ ।
અસ્માંસ્તેઽનુ વયં તેષાં શ્રેષ્ઠા ભૂયાસ્મ

આ ત્વાગ્ન ઇધીમહિ દ્યુમન્તં દેવાજરમ્ ।
યદ્ઘ સા તે પનીયસી સમિદ્દીદયતિ દ્યવિ ।
ઇષં સ્તોતૃભ્ય આ ભર

ચન્દ્રમા અપ્સ્વન્તરા સુપર્ણો ધાવતે દિવિ ।
ન વો હિરણ્યનેમયઃ પદં વિન્દન્તિ વિદ્યુતો વિત્તં મે અસ્ય રોદસી