અથર્વવેદ · અધ્યાય 18.3

ઇયં નારી પતિલોકં વૃણાના નિ પદ્યત ઉપ ત્વા મર્ત્ય પ્રેતમ્ ।
ધર્મં પુરાણમનુપાલયન્તી તસ્યૈ પ્રજાં દ્રવિણં ચેહ ધેહિ

ઉદીર્ષ્વ નાર્યભિ જીવલોકં ગતાસુમેતમુપ શેષ એહિ ।
હસ્તગ્રાભસ્ય દધિષોસ્તવેદં પત્યુર્જનિત્વમભિ સં બભૂથ

અપશ્યં યુવતિં નીયમાનાં જીવાં મૃતેભ્યઃ પરિણીયમાનામ્ ।
અન્ધેન યત્તમસા પ્રાવૃતાસીત્પ્રાક્તો અપાચીમનયં તદેનામ્

પ્રજાનત્યઘ્ન્યે જીવલોકં દેવાનાં પન્થામનુસંચરન્તી ।
અયં તે ગોપતિસ્તં જુષસ્વ સ્વર્ગં લોકમધિ રોહયૈનમ્

ઉપ દ્યામુપ વેતસમવત્તરો નદીનામ્ ।
અગ્ને પિત્તમપામસિ

યં ત્વમગ્ને સમદહસ્તમુ નિર્વાપય પુનઃ ।
ક્યામ્બૂરત્ર રોહતુ શાણ્ડદૂર્વા વ્યલ્કશા

ઇદં ત એકં પુર ઊ ત એકં તૃતીયેન જ્યોતિષા સં વિશસ્વ ।
સંવેશને તન્વા ચારુરેધિ પ્રિયો દેવાનાં પરમે સધસ્થે

ઉત્તિષ્ઠ પ્રેહિ પ્ર દ્રવૌકઃ કૃણુષ્વ સલિલે સધસ્થે ।
તત્ર ત્વં પિતૃભિઃ સંવિદાનઃ સં સોમેન મદસ્વ સં સ્વધાભિઃ

પ્ર ચ્યવસ્વ તન્વં સં ભરસ્વ મા તે ગાત્રા વિ હાયિ મો શરીરમ્ ।
મનો નિવિષ્ટમનુસંવિશસ્વ યત્ર ભૂમેર્જુષસે તત્ર ગચ્છ

વર્ચસા માં પિતરઃ સોમ્યાસો અઞ્જન્તુ દેવા મધુના ઘૃતેન ।
ચક્ષુષે મા પ્રતરં તારયન્તો જરસે મા જરદષ્ટિં વર્ધન્તુ

વર્ચસા માં સમનક્ત્વગ્નિર્મેધાં મે વિષ્ણુર્ન્યનક્ત્વાસન્ ।
રયિં મે વિશ્વે નિ યચ્છન્તુ દેવાઃ સ્યોના માપઃ પવનૈઃ પુનન્તુ

મિત્રાવરુણા પરિ મામધાતામાદિત્યા મા સ્વરવો વર્ધયન્તુ ।
વર્ચો મ ઇન્દ્રો ન્યનક્તુ હસ્તયોર્જરદષ્ટિં મા સવિતા કૃણોતુ

યો મમાર પ્રથમો મર્ત્યાનાં યઃ પ્રેયાય પ્રથમો લોકમેતમ્ ।
વૈવસ્વતં સંગમનં જનાનાં યમં રાજાનં હવિષા સપર્યત

પરા યાત પિતર આ ચ યાતાયં વો યજ્ઞો મધુના સમક્તઃ ।
દત્તો અસ્મભ્યં દ્રવિણેહ ભદ્રં રયિં ચ નઃ સર્વવીરં દધાત

કણ્વઃ કક્ષીવાન્ પુરુમીઢો અગસ્ત્યઃ શ્યાવાશ્વઃ સોભર્યર્ચનાનાઃ ।
વિશ્વામિત્રોઽયં જમદગ્નિરત્રિરવન્તુ નઃ કશ્યપો વામદેવઃ

વિશ્વામિત્ર જમદગ્ને વસિષ્ઠ ભરદ્વાજ ગોતમ વામદેવ ।
શર્દિર્નો અત્રિરગ્રભીન્ નમોભિઃ સુસંશાસઃ પિતરો મૃડતા નઃ

કસ્યે મૃજાના અતિ યન્તિ રિપ્રમાયુર્દધાનાઃ પ્રતરં નવીયઃ ।
આપ્યાયમાનાઃ પ્રજયા ધનેનાધ સ્યામ સુરભયો ગૃહેષુ

અઞ્જતે વ્યઞ્જતે સમઞ્જતે ક્રતું રિહન્તિ મધુનાભ્યઞ્જતે ।
સિન્ધોરુચ્છ્વાસે પતયન્તમુક્ષણં હિરણ્યપાવાઃ પશુમાસુ ગૃહ્નતે

યદ્વો મુદ્રં પિતરઃ સોમ્યં ચ તેનો સચધ્વં સ્વયશસો હિ ભૂત ।
તે અર્વાણઃ કવય આ શૃણોત સુવિદત્રા વિદથે હુયમાનાઃ

યે અત્રયો અઙ્ગિરસો નવગ્વા ઇષ્ટાવન્તો રાતિષાચો દધાનાઃ ।
દક્ષિણાવન્તઃ સુકૃતો ય ઉ સ્થાસદ્યાસ્મિન્ બર્હિષિ માદયધ્વમ્

અધા યથા નઃ પિતરઃ પરાસઃ પ્રત્નાસો અગ્ન ઋતમાશશાનાઃ ।
શુચીદયન્ દીધ્યત ઉક્થશસઃ ક્ષામા ભિન્દન્તો અરુણીરપ વ્રન્

સુકર્માનઃ સુરુચો દેવયન્તો અયો ન દેવા જનિમા ધમન્તઃ ।
શુચન્તો અગ્નિં વાવૃધન્ત ઇન્દ્રમુર્વીં ગવ્યાં પરિષદં નો અક્રન્

આ યૂથેવ ક્ષુમતિ પશ્વો અખ્યદ્દેવાનાં જનિમાન્ત્યુગ્રઃ ।
મર્તાસશ્ચિદુર્વશીરકૃપ્રન્ વૃધે ચિદર્ય ઉપરસ્યાયોઃ

અકર્મ તે સ્વપસો અભૂમ ઋતમવસ્રન્ન્ ઉષસો વિભાતીઃ ।
વિશ્વં તદ્ભદ્રં યદવન્તિ દેવા બૃહદ્વદેમ વિદથે સુવીરાઃ

ઇન્દ્રો મા મરુત્વાન્ પ્રાચ્યા દિશઃ પાતુ બાહુચ્યુતા પૃથિવી દ્યામિવોપરિ ।
લોકકૃતઃ પથિકૃતો યજામહે યે દેવાનાં હુતભાગા ઇહ સ્થ

ધાતા મા નિરૃત્યા દક્ષિણાયા દિશઃ પાતુ બાહુચ્યુતા પૃથિવી દ્યામિવોપરિ ।
લોકકૃતઃ પથિકૃતો યજામહે યે દેવાનાં હુતભાગા ઇહ સ્થ

અદિતિર્માદિત્યૈઃ પ્રતીચ્યા દિશઃ પાતુ બાહુચ્યુતા પૃથિવી દ્યામિવોપરિ ।
લોકકૃતઃ પથિકૃતો યજામહે યે દેવાનાં હુતભાગા ઇહ સ્થ

સોમો મા વિશ્વૈર્દેવૈરુદીચ્યા દિશઃ પાતુ બાહુચ્યુતા પૃથિવી દ્યામિવોપરિ ।
લોકકૃતઃ પથિકૃતો યજામહે યે દેવાનાં હુતભાગા ઇહ સ્થ

ધર્તા હ ત્વા ધરુણો ધારયાતા ઊર્ધ્વં ભાનું સવિતા દ્યામિવોપરિ ।
લોકકૃતઃ પથિકૃતો યજામહે યે દેવાનાં હુતભાગા ઇહ સ્થ

પ્રાચ્યાં ત્વા દિશિ પુરા સમ્વૃતઃ સ્વધાયામા દધામિ બાહુચ્યુતા પૃથિવી દ્યામિવોપરિ ।
લોકકૃતઃ પથિકૃતો યજામહે યે દેવાનાં હુતભાગા ઇહ સ્થ

દક્ષિણાયાં ત્વા દિશિ પુરા સમ્વૃતઃ સ્વધાયામા દધામિ બાહુચ્યુતા પૃથિવી દ્યામિવોપરિ ।
લોકકૃતઃ પથિકૃતો યજામહે યે દેવાનાં હુતભાગા ઇહ સ્થ

પ્રતીચ્યાં ત્વા દિશિ પુરા સંવૃતઃ સ્વધાયામા દધામિ બાહુચ્યુતા પૃથિવી દ્યામિવોપરિ ।
લોકકૃતઃ પથિકૃતો યજામહે યે દેવાનાં હુતભાગા ઇહ સ્થ

ઉદીચ્યાં ત્વા દિશિ પુરા સમ્વૃતઃ સ્વધાયામા દધામિ બાહુચ્યુતા પૃથિવી દ્યામિવોપરિ ।
લોકકૃતઃ પથિકૃતો યજામહે યે દેવાનાં હુતભાગા ઇહ સ્થ

ધ્રુવાયાં ત્વા દિશિ પુરા સંવૃતઃ સ્વધાયામા દધામિ બાહુચ્યુતા પૃથિવી દ્યામિવોપરિ ।
લોકકૃતઃ પથિકૃતો યજામહે યે દેવાનાં હુતભાગા ઇહ સ્થ

ઊર્ધ્વાયાં ત્વા દિશિ પુરા સમ્વૃતઃ સ્વધાયામા દધામિ બાહુચ્યુતા પૃથિવી દ્યામિવોપરિ ।
લોકકૃતઃ પથિકૃતો યજામહે યે દેવાનાં હુતભાગા ઇહ સ્થ

ધર્તાસિ ધરુનોઽસિ વંસગોઽસિ

ઉદપૂરસિ મધુપૂરસિ વાતપૂરસિ

ઇતશ્ચ મામુતશ્ચાવતાં યમે ઇવ યતમાને યદૈતમ્ ।
પ્ર વાં ભરન્ માનુષા દેવયન્તો આ સીદતાં સ્વમુ લોકં વિદાને

સ્વાસસ્થે ભવતમિન્દવે નો યુજે વાં બ્રહ્મ પૂર્વ્યં નમોભિઃ ।
વિ શ્લોક એતિ પથ્યેવ સૂરિઃ શૃણ્વન્તુ વિશ્વે અમૃતાસ એતત્

ત્રીણિ પદાનિ રુપો અન્વરોહચ્ચતુષ્પદીમન્વેતદ્વ્રતેન ।
અક્ષરેણ પ્રતિ મિમીતે અર્કમૃતસ્ય નાભાવભિ સં પુનાતિ

દેવેભ્યઃ કમવૃણીત મૃત્યું પ્રજાયૈ કિમમૃતં નાવૃણીત ।
બૃહસ્પતિર્યજ્ઞમતનુત ઋષિઃ પ્રિયાં યમસ્તન્વમા રિરેચ

ત્વમગ્ન ઈડિતો જાતવેદોઽવાડ્ઢવ્યાનિ સુરભીણિ કૃત્વા ।
પ્રાદાઃ પિતૃભ્યઃ સ્વધયા તે અક્ષન્ન્ અદ્ધિ ત્વં દેવ પ્રયતા હવીંષિ

આસીનાસો અરુણીનામુપસ્થે રયિં ધત્ત દાશુષે મર્ત્યાય ।
પુત્રેભ્યઃ પિતરસ્તસ્ય વસ્વઃ પ્ર યચ્છત ત ઇહોર્જં દધાત

અગ્નિષ્વાત્તાઃ પિતર એહ ગચ્છત સદઃસદઃ સદત સુપ્રણીતયઃ ।
અત્તો હવીંષિ પ્રયતાનિ બર્હિષિ રયિં ચ નઃ સર્વવીરં દધાત

ઉપહૂતા નઃ પિતરઃ સોમ્યાસો બર્હિષ્યેષુ નિધિષુ પ્રિયેષુ ।
ત આ ગમન્તુ ત ઇહ શ્રુવન્ત્વધિ બ્રુવન્તુ તેઽવન્ત્વસ્માન્

યે નઃ પિતુઃ પિતરો યે પિતામહા અનૂજહિરે સોમપીથં વસિષ્ઠાઃ ।
તેભિર્યમઃ સમ્રરાણો હવીંષ્યુશન્ન્ ઉશદ્ભિઃ પ્રતિકામમત્તુ

યે તાતૃષુર્દેવત્રા જેહમાના હોત્રાવિદઃ સ્તોમતષ્ટાસો અર્કૈઃ ।
આગ્ને યાહિ સહસ્રં દેવવન્દૈઃ સત્યૈઃ કવિભિરૃષિભિર્ઘર્મસદ્ભિઃ

યે સત્યાસો હવિરદો હવિષ્પા ઇન્દ્રેણ દેવૈઃ સરથં તુરેણ ।
આગ્ને યાહિ સુવિદત્રેભિરર્વાઙ્પરૈઃ પૂર્વૈરૃષિભિર્ઘર્મસદ્ભિઃ

ઉપ સર્પ માતરં ભૂમિમેતામુરુવ્યચસં પૃથિવીં સુશેવામ્ ।
ઊર્ણમ્રદાઃ પૃથિવી દક્ષિણાવત એષા ત્વા પાતુ પ્રપથે પુરસ્તાત્

ઉચ્છ્વઞ્ચસ્વ પૃથિવિ મા નિ બાધથાઃ સૂપાયનાસ્મૈ ભવ સૂપસર્પણા ।
માતા પુત્રં યથા સિચાભ્યેનં ભૂમ ઊર્ણુહિ

ઉચ્છ્વઞ્ચમાના પૃથિવી સુ તિષ્ઠતુ સહસ્રં મિત ઉપ હિ શ્રયન્તામ્ ।
તે ગૃહાસો ઘૃતશ્ચુતઃ સ્યોના વિશ્વાહાસ્મૈ શરણાઃ સન્ત્વત્ર

ઉત્તે સ્તભ્નામિ પૃથિવીં ત્વત્પરીમં લોગં નિદધન્ મો અહં રિષમ્ ।
એતાં સ્થૂણાં પિતરો ધારયન્તિ તે તત્ર યમઃ સાદના તે કૃણોતુ

ઇમમગ્ને ચમસં મા વિ જિહ્વરઃ પ્રિયો દેવાનામુત સોમ્યાનામ્ ।
અયં યશ્ચમસો દેવપાનસ્તસ્મિન્ દેવા અમૃતા માદયન્તામ્

અથર્વા પૂર્ણં ચમસં યમિન્દ્રાયાબિભર્વાજિનીવતે ।
તસ્મિન્ કૃણોતિ સુકૃતસ્ય ભક્ષં તસ્મિન્ ઇન્દુઃ પવતે વિશ્વદાનીમ્

યત્તે કૃષ્ણઃ શકુન આતુતોદ પિપીલઃ સર્પ ઉત વા શ્વાપદઃ ।
અગ્નિષ્ટદ્વિશ્વાદગદં કૃણોતુ સોમશ્ચ યો બ્રાહ્મણામાવિવેશ

પયસ્વતીરોષધયઃ પયસ્વન્ મામકં પયઃ ।
અપાં પયસો યત્પયસ્તેન મા સહ શુમ્ભતુ

ઇમા નારીરવિધવાઃ સુપત્નીરાઞ્જનેન સર્પિષા સં સ્પૃશન્તામ્ ।
અનશ્રવો અનમીવાઃ સુરત્ના આ રોહન્તુ જનયો યોનિમગ્રે

સં ગચ્છસ્વ પિતૃભિઃ સં યમેનેષ્ટાપૂર્તેન પરમે વ્યોમન્ ।
હિત્વાવદ્યં પુનરસ્તમેહિ સં ગચ્છતાં તન્વા સુવર્ચાઃ

યે નઃ પિતુઃ પિતરો યે પિતામહા ય આવિવિશુરુર્વન્તરિક્ષમ્ ।
તેભ્યઃ સ્વરાદસુનીતિર્નો અદ્ય વથાવશં તન્વઃ કલ્પયાતિ

શં તે નીહારો ભવતુ શં તે પ્રુષ્વાવ શીયતામ્ ।
શીતિકે શીતિકાવતિ હ્લાદિકે હ્લાદિકાવતિ ।
મણ્ડૂક્યપ્સુ શં ભુવ ઇમં સ્વગ્નિં શમય

વિવસ્વાન્ નો અભયં કૃણોતુ યઃ સુત્રામા જીરદાનુઃ સુદાનુઃ ।
ઇહેમે વીરા બહવો ભવન્તુ ગોમદશ્વવન્ મય્યસ્તુ પુષ્ટમ્

વિવસ્વાન્ નો અમૃતત્વે દધાતુ પરૈતુ મૃત્યુરમૃતં ન ઐતુ ।
ઇમાન્ રક્ષતુ પુરુષાન્ આ જરિમ્ણો મો સ્વેષામસવો યમં ગુઃ

યો દધ્રે અન્તરિક્ષે ન મહ્ના પિતૄણાં કવિઃ પ્રમતિર્મતીનામ્ ।
તમર્ચત વિશ્વમિત્રા હવિર્ભિઃ સ નો યમઃ પ્રતરં જીવસે ધાત્

આ રોહત દિવમુત્તમામૃષયો મા બિભીતન ।
સોમપાઃ સોમપાયિન ઇદં વઃ ક્રિયતે હવિરગન્મ જ્યોતિરુત્તમમ્

પ્ર કેતુના બૃહતા ભાત્યગ્નિરા રોદસી વૃષભો રોરવીતિ ।
દિવશ્ચિદન્તાદુપમામુદાનડપામુપસ્થે મહિષો વવર્ધ

નાકે સુપર્ણમુપ યત્પતન્તં હ્ર્દા વેનન્તો અભ્યચક્ષત ત્વા ।
હિરણ્યપક્ષં વરુણસ્ય દૂતં યમસ્ય યોનૌ શકુનં ભુરન્યુમ્

ઇન્દ્ર ક્રતું ન આ ભર પિતા પુત્રેભ્યો યથા ।
શિક્ષા ણો અસ્મિન્ પુરુહૂત યામનિ જીવા જ્યોતિરશીમહિ

અપૂપાપિહિતાન્ કુમ્ભાન્ યાંસ્તે દેવા અધારયન્ ।
તે તે સન્તુ સ્વધાવન્તો મધુમન્તો ઘૃતશ્ચુતઃ

યાસ્તે ધાના અનુકિરામિ તિલમિશ્રા સ્વધાવતીઃ ।
તાસ્તે સન્તુ વિભ્વીઃ પ્રભ્વીસ્તાસ્તે યમો રાજાનુ મન્યતામ્

પુનર્દેહિ વનસ્પતે ય એષ નિહિતસ્ત્વયિ ।
યથા યમસ્ય સાદન આસાતૌ વિદથા વદન્

આ રભસ્વ જાતવેદસ્તેજસ્વદ્ધરો અસ્તુ તે ।
શરીરમસ્ય સં દહાથૈનં દેહિ સુકૃતામુ લોકે

યે તે પૂર્વે પરાગતા અપરે પિતરશ્ચ યે ।
તેભ્યો ઘૃતસ્ય કુલ્યૈતુ શતધારા વ્યુન્દતી

એતદા રોહ વય ઉન્મૃજાનઃ સ્વા ઇહ બૃહદુ દીદયન્તે ।
અભિ પ્રેહિ મધ્યતો માપ હાસ્થાઃ પિતૄનાં લોકં પ્રથમો યો અત્ર