અથર્વવેદ · અધ્યાય 13.1

ઉદેહિ વાજિન્ યો અપ્સ્વન્તરિદં રાષ્ટ્રં પ્ર વિશ સૂનૃતાવત્।
યો રોહિતો વિશ્વમિદં જજાન સ ત્વા રાષ્ટ્રાય સુભૃતં બિભર્તુ

ઉદ્વાજ આ ગન્ યો અપ્સ્વન્તર્વિશ આ રોહ ત્વદ્યોનયો યાઃ ।
સોમં દધાનોઽપ ઓષધીર્ગાશ્ચતુષ્પદો દ્વિપદ આ વેશયેહ

યૂયમુગ્રા મરુતઃ પૃશ્નિમાતર ઇન્દ્રેણ યુજા પ્ર મૃણીત શત્રૂન્ ।
આ વો રોહિતઃ શૃણવત્સુદાનવસ્ત્રિષપ્તાસો મરુતઃ સ્વાદુસંમુદઃ

રુહો રુરોહ રોહિત આ રુરોહ ગર્ભો જનીનાં જનુષામુપસ્થમ્ ।
તાભિઃ સંરબ્ધમન્વવિન્દન્ ષડુર્વીર્ગાતું પ્રપશ્યન્ન્ ઇહ રાષ્ટ્રમાહાઃ

આ તે રાષ્ટ્રમિહ રોહિતોઽહાર્ષીદ્વ્યાસ્થન્ મૃધો અભયં તે અભૂત્।
તસ્મૈ તે દ્યાવાપૃથિવી રેવતીભિઃ કામં દુહાતામિહ શક્વરીભિઃ

રોહિતો દ્યાવાપૃથિવી જજાન તત્ર તન્તું પરમેષ્ઠી તતાન ।
તત્ર શિશ્રિયેઽજ એકપાદોઽદૃંહદ્દ્યાવાપૃથિવી બલેન

રોહિતો દ્યાવાપૃથિવી અદૃંહત્તેન સ્વ સ્તભિતં તેન નાકઃ ।
તેનાન્તરિક્ષં વિમિતા રજાંસિ તેન દેવા અમૃતમન્વવિન્દન્

વિ રોહિતો અમૃશદ્વિશ્વરૂપં સમાકુર્વાણઃ પ્રરુહો રુહશ્ચ ।
દિવં રૂઢ્વા મહતા મહિમ્ના સં તે રાષ્ટ્રમનક્તુ પયસા ઘૃતેન

યાસ્તે રુહઃ પ્રરુહો યાસ્ત આરુહો યાભિરાપૃણાસિ દિવમન્તરિક્ષમ્ ।
તાસાં બ્રહ્મણા પયસા વવૃધાનો વિશિ રાષ્ટ્રે જાગૃહિ રોહિતસ્ય

યસ્તે વિશસ્તપસઃ સંબભૂવુર્વત્સં ગાયત્રીમનુ તા ઇહાગુઃ ।
તાસ્ત્વા વિશન્તુ મનસા શિવેન સંમાતા વત્સો અભ્યેતુ રોહિતઃ

ઊર્ધ્વો રોહિતો અધિ નાકે અસ્થાદ્વિશ્વા રૂપાણિ જનયન્ યુવા કવિઃ ।
તિગ્મેનાગ્નિર્જ્યોતિષા વિ ભાતિ તૃતીયે ચક્રે રજસિ પ્રિયાણિ

સહસ્રશૃઙ્ગો વૃષભો જાતવેદા ઘૃતાહુતઃ સોમપૃષ્ઠઃ સુવીરઃ ।
મા મા હાસીન્ નાથિતો નેત્ત્વા જહાનિ ગોપોષં ચ મે વીરપોષં ચ ધેહિ

રોહિતો યજ્ઞસ્ય જનિતા મુખં ચ રોહિતાય વાચા શ્રોત્રેણ મનસા જુહોમિ ।
રોહિતં દેવા યન્તિ સુમનસ્યમાનાઃ સ મા રોહૈઃ સામિત્યૈ રોહયતુ

રોહિતો યજ્ઞં વ્યદધાદ્વિશ્વકર્મણે તસ્માત્તેજાંસ્યુપ મેમાન્યાગુઃ ।
વોચેયં તે નાભિં ભુવનસ્યાધિ મજ્મનિ

આ ત્વા રુરોહ બૃહત્યુત પઙ્ક્તિરા કકુબ્વર્ચસા જાતવેદઃ ।
આ ત્વા રુરોહોષ્ણિહાક્ષરો વષટ્કાર આ ત્વા રુરોહ રોહિતો રેતસા સહ

અયં વસ્તે ગર્ભં પૃથિવ્યા દિવં વસ્તેઽયમન્તરિક્ષમ્ ।
અયં બ્રધ્નસ્ય વિષ્ટપિ સ્વર્લોકાન્ વ્યાનશે

વાચસ્પતે પૃથિવી નઃ સ્યોના સ્યોના યોનિસ્તલ્પા નઃ સુશેવા ।
ઇહૈવ પ્રાણઃ સખ્યે નો અસ્તુ તં ત્વા પરમેષ્ઠિન્ પર્યગ્નિરાયુષા વર્ચસા દધાતુ

વાચસ્પત ઋતવઃ પઞ્ચ યે નૌ વૈશ્વકર્મણાઃ પરિ યે સંબભૂવુઃ ।
ઇહૈવ પ્રાણઃ સખ્યે નો અસ્તુ તં ત્વા પરમેષ્ઠિન્ પરિ રોહિત આયુષા વર્ચસા દધાતુ

વાચસ્પતે સૌમનસં મનશ્ચ ગોષ્ઠે નો ગા જનય યોનિષુ પ્રજાઃ ।
ઇહૈવ પ્રાણઃ સખ્યે નો અસ્તુ તં ત્વા પરમેષ્ઠિન્ પર્યહમાયુષા વર્ચસા દધાતુ

પરિ ત્વા ધાત્સવિતા દેવો અગ્નિર્વર્ચસા મિત્રાવરુણાવભિ ત્વા ।
સર્વા અરાતીરવક્રામન્ન્ એહીદં રાષ્ટ્રમકરઃ સુનૃતાવત્

યં ત્વા પૃષતી રથે પ્રષ્ટિર્વહતિ રોહિત ।
શુભા યાસિ રિણન્ન્ અપઃ

અનુવ્રતા રોહિણી રોહિતસ્ય સૂરિઃ સુવર્ણા બૃહતી સુવર્ચાઃ ।
તયા વાજાન્ વિશ્વરૂપાં જયેમ તયા વિશ્વાઃ પૃતના અભિ ષ્યામ

ઇદં સદો રોહિણી રોહિતસ્યાસૌ પન્થાઃ પૃષતી યેન યાતિ ।
તાં ગન્ધર્વાઃ કશ્યપા ઉન્ નયન્તિ તાં રક્ષન્તિ કવયોઽપ્રમાદમ્

સૂર્યસ્યાશ્વા હરયઃ કેતુમન્તઃ સદા વહન્ત્યમૃતાઃ સુખં રથમ્ ।
ઘૃતપાવા રોહિતો ભ્રાજમાનો દિવં દેવઃ પૃષતીમા વિવેશ

યો રોહિતો વૃષભસ્તિગ્મશૃઙ્ગઃ પર્યગ્નિં પરિ સૂર્યં બભૂવ ।
યો વિષ્ટભ્નાતિ પૃથિવીં દિવં ચ તસ્માદ્દેવા અધિ સૃષ્ટીઃ સૃજન્તે

રોહિતો દિવમારુહન્ મહતઃ પર્યર્ણવાત્।
સર્વો રુરોહ રોહિતો રુહઃ

વિ મિમીષ્વ પયસ્વતીં ઘૃતાચીં દેવાનાં ધેનુરનપસ્પૃગેષા ।
ઇન્દ્રઃ સોમં પિબતુ ક્ષેમો અસ્ત્વગ્નિઃ પ્ર સ્તૌતુ વિ મૃધો નુદસ્વ

સમિદ્ધો અગ્નિઃ સમિધાનો ઘૃતવૃદ્ધો ઘૃતાહુતઃ ।
અભીષાટ્વિશ્વાષાડગ્નિઃ સપત્નાન્ હન્તુ યે મમ

હન્ત્વેનાન્ પ્ર દહત્વરિર્યો નઃ પૃતન્યતિ ।
ક્રવ્યાદાગ્નિના વયં સપત્નાન્ પ્ર દહામસિ

અવાચીનાન્ અવ જહીન્દ્ર વજ્રેણ બાહુમાન્ ।
અધા સપત્નાન્ મામકાન્ અગ્નેસ્તેજોભિરાદિષિ

અગ્ને સપત્નાન્ અધરાન્ પાદયાસ્મદ્વ્યથયા સજાતમુત્પિપાનં બૃહસ્પતે ।
ઇન્દ્રાગ્ની મિત્રાવરુણાવધરે પદ્યન્તામપ્રતિમન્યૂયમાનાઃ

ઉદ્યંસ્ત્વં દેવ સૂર્ય સપત્નાન્ અવ મે જહિ ।
અવૈનાન્ અશ્મના જહિ તે યન્ત્વધમં તમઃ

વત્સો વિરાજો વૃષભો મતીનામા રુરોહ શુક્રપૃષ્ઠોઽન્તરિક્ષમ્ ।
ઘૃતેનાર્કમભ્યર્ચન્તિ વત્સં બ્રહ્મ સન્તં બ્રહ્મણા વર્ધયન્તિ

દિવં ચ રોહ પૃથિવીં ચ રોહ રાષ્ટ્રં ચ રોહ દ્રવિણં ચ રોહ ।
પ્રજાં ચ રોહામૃતં ચ રોહ રોહિતેન તન્વં સં સ્પૃષસ્વ

યે દેવા રાષ્ટ્રભૃતોઽભિતો યન્તિ સૂર્યમ્ ।
તૈષ્ટે રોહિતઃ સમ્વિદાનો રાષ્ટ્રં દધાતુ સુમનસ્યમાનઃ

ઉત્ત્વા યજ્ઞા બ્રહ્મપૂતા વહન્ત્યધ્વગતો હરયસ્ત્વા વહન્તિ ।
તિરઃ સમુદ્રમતિ રોચસેઽર્ણવમ્

રોહિતે દ્યાવાપૃથિવી અધિ શ્રિતે વસુજિતિ ગોજિતિ સંધનાજિતિ ।
સહસ્રં યસ્ય જનિમાનિ સપ્ત ચ વોચેયં તે નાભિં ભુવનસ્યાધિ મજ્મનિ

યશા યાસિ પ્રદિશો દિશશ્ચ યશાઃ પશૂનામુત ચર્ષણીનામ્ ।
યશાઃ પૃથિવ્યા અદિત્યા ઉપસ્થેઽહં ભૂયાસં સવિતેવ ચારુઃ

અમુત્ર સન્ન્ ઇહ વેત્થેતઃ સંસ્તાનિ પશ્યસિ ।
ઇતઃ પશ્યન્તિ રોચનં દિવિ સૂર્યં વિપશ્ચિતમ્

દેવો દેવાન્ મર્ચયસ્યન્તશ્ચરસ્યર્ણવે ।
સમાનમગ્નિમિન્ધતે તં વિદુઃ કવયઃ પરે

અવઃ પરેણ પર એનાવરેણ પદા વત્સં બિબ્રતી ગૌરુદસ્થાત્।
સા કદ્રીચી કં સ્વિદર્ધં પરાગાત્ક્વ સ્વિત્સૂતે નહિ યૂથે અસ્મિન્

એકપદી દ્વિપદી સા ચતુષ્પદ્યષ્ટાપદી નવપદી બભૂવુષી ।
સહસ્રાક્ષરા ભુવનસ્ય પઙ્ક્તિસ્તસ્યાઃ સમુદ્રા અધિ વિ ક્ષરન્તિ

આરોહન્ દ્યામમૃતઃ પ્રાવ મે વચઃ ।
ઉત્ત્વા યજ્ઞા બ્રહ્મપૂતા વહન્ત્યધ્વગતો હરયસ્ત્વા વહન્તિ

વેદ તત્તે અમર્ત્ય યત્ત આક્રમણં દિવિ ।
યત્તે સધસ્થં પરમે વ્યોમન્

સૂર્યો દ્યાં સૂર્યઃ પૃઠિવીં સૂર્ય આપોઽતિ પશ્યતિ ।
સૂર્યો ભૂતસ્યૈકં ચક્ષુરા રુરોહ દિવં મહીમ્

ઉર્વીરાસન્ પરિધયો વેદિર્ભૂમિરકલ્પત ।
તત્રૈતાવગ્ની આધત્ત હિમં ઘ્રંસં ચ રોહિતઃ

હિમં ઘ્રંસં ચાધાય યૂપાન્ કૃત્વા પર્વતાન્ ।
વર્ષાજ્યાવગ્ની ઈજાતે રોહિતસ્ય સ્વર્વિદઃ

સ્વર્વિદો રોહિતસ્ય બ્રહ્મણાગ્નિઃ સમિધ્યતે ।
તસ્માદ્ઘ્રંસસ્તસ્માદ્ધિમસ્તસ્માદ્યજ્ઞોઽજાયત

બ્રહ્મણાગ્ની વાવૃધાનૌ બ્રહ્મવૃદ્ધૌ બ્રહ્માહુતૌ ।
બ્રહ્મેદ્ધાવગ્ની ઈજાતે રોહિતસ્ય સ્વર્વિદઃ

સત્યે અન્યઃ સમાહિતોઽપ્સ્વન્યઃ સમિધ્યતે ।
બ્રહ્મેદ્ધાવગ્ની ઈજાતે રોહિતસ્ય સ્વર્વિદઃ

યં વાતઃ પરિશુમ્ભતિ યં વેન્દ્રો બ્રહ્મણસ્પતિઃ ।
બ્રહ્મેદ્ધાવગ્ની ઈજાતે રોહિતસ્ય સ્વર્વિદઃ

વેદિં ભૂમિં કલ્પયિત્વા દિવં કૃત્વા દક્ષિણામ્ ।
ઘ્રંસં તદગ્નિં કૃત્વા ચકાર વિશ્વમાત્મન્વદ્વર્ષેણાજ્યેન રોહિતઃ

વર્ષમાજ્યં ઘ્રંસો અગ્નિર્વેદિર્ભૂમિરકલ્પત ।
તત્રૈતાન્ પર્વતાન્ અગ્નિર્ગીર્ભિરૂર્ધ્વામકલ્પયત્

ગીર્ભિરૂર્ધ્વાન્ કલ્પયિત્વા રોહિતો ભૂમિમબ્રવીત્।
ત્વયીદં સર્વં જાયતાં યદ્ભૂતં યચ્ચ ભાવ્યમ્

સ યજ્ઞઃ પ્રથમો ભૂતો ભવ્યો અજાયત ।
તસ્માદ્ધ જજ્ઞ ઇદં સર્વં યત્કિં ચેદં વિરોચતે રોહિતેન ઋષિણાભૃતમ્

યશ્ચ ગાં પદા સ્ફુરતિ પ્રત્યઙ્સૂર્યં ચ મેહતિ ।
તસ્ય વૃશ્ચામિ તે મૂલં ન છાયાં કરવોઽપરમ્

યો માભિછાયમત્યેષિ માં ચાગ્નિં ચાન્તરા ।
તસ્ય વૃશ્ચામિ તે મૂલં ન છાયાં કરવોઽપરમ્

યો અદ્ય દેવ સૂર્ય ત્વાં ચ માં ચાન્તરાયતિ ।
દુષ્વપ્ન્યં તસ્મિં છમલં દુરિતાનિ ચ મૃજ્મહે

મા પ્ર ગામ પથો વયં મા યજ્ઞાદિન્દ્ર સોમિનઃ ।
માન્ત સ્થુર્નો અરાતયઃ

યો યજ્ઞસ્ય પ્રસાધનસ્તન્તુર્દેવેષ્વાતતઃ ।
તમાહુતમશીમહિ