અથર્વવેદ · અધ્યાય 13

સૂક્તમ્ ૧
સૂક્તમ્ ૨
સૂક્તમ્ ૩
સૂક્તમ્ ૪
સૂક્તમ્ ૫
સૂક્તમ્ ૬
સૂક્તમ્ ૭
સૂક્તમ્ ૮
સૂક્તમ્ ૯
13.1
ઉદેહિ વાજિન્ યો અપ્સ્વન્તરિદં રાષ્ટ્રં પ્ર વિશ સૂનૃતાવત્।
યો રોહિતો વિશ્વમિદં જજાન સ ત્વા રાષ્ટ્રાય સુભૃતં બિભર્તુ

ઉદ્વાજ આ ગન્ યો અપ્સ્વન્તર્વિશ આ રોહ ત્વદ્યોનયો યાઃ ।
સોમં દધાનોઽપ ઓષધીર્ગાશ્ચતુષ્પદો દ્વિપદ આ વેશયેહ

યૂયમુગ્રા મરુતઃ પૃશ્નિમાતર ઇન્દ્રેણ યુજા પ્ર મૃણીત શત્રૂન્ ।
આ વો રોહિતઃ શૃણવત્સુદાનવસ્ત્રિષપ્તાસો મરુતઃ સ્વાદુસંમુદઃ

રુહો રુરોહ રોહિત આ રુરોહ ગર્ભો જનીનાં જનુષામુપસ્થમ્ ।
તાભિઃ સંરબ્ધમન્વવિન્દન્ ષડુર્વીર્ગાતું પ્રપશ્યન્ન્ ઇહ રાષ્ટ્રમાહાઃ

આ તે રાષ્ટ્રમિહ રોહિતોઽહાર્ષીદ્વ્યાસ્થન્ મૃધો અભયં તે અભૂત્।
તસ્મૈ તે દ્યાવાપૃથિવી રેવતીભિઃ કામં દુહાતામિહ શક્વરીભિઃ

રોહિતો દ્યાવાપૃથિવી જજાન તત્ર તન્તું પરમેષ્ઠી તતાન ।
તત્ર શિશ્રિયેઽજ એકપાદોઽદૃંહદ્દ્યાવાપૃથિવી બલેન

રોહિતો દ્યાવાપૃથિવી અદૃંહત્તેન સ્વ સ્તભિતં તેન નાકઃ ।
તેનાન્તરિક્ષં વિમિતા રજાંસિ તેન દેવા અમૃતમન્વવિન્દન્

વિ રોહિતો અમૃશદ્વિશ્વરૂપં સમાકુર્વાણઃ પ્રરુહો રુહશ્ચ ।
દિવં રૂઢ્વા મહતા મહિમ્ના સં તે રાષ્ટ્રમનક્તુ પયસા ઘૃતેન

યાસ્તે રુહઃ પ્રરુહો યાસ્ત આરુહો યાભિરાપૃણાસિ દિવમન્તરિક્ષમ્ ।
તાસાં બ્રહ્મણા પયસા વવૃધાનો વિશિ રાષ્ટ્રે જાગૃહિ રોહિતસ્ય

યસ્તે વિશસ્તપસઃ સંબભૂવુર્વત્સં ગાયત્રીમનુ તા ઇહાગુઃ ।
તાસ્ત્વા વિશન્તુ મનસા શિવેન સંમાતા વત્સો અભ્યેતુ રોહિતઃ

ઊર્ધ્વો રોહિતો અધિ નાકે અસ્થાદ્વિશ્વા રૂપાણિ જનયન્ યુવા કવિઃ ।
તિગ્મેનાગ્નિર્જ્યોતિષા વિ ભાતિ તૃતીયે ચક્રે રજસિ પ્રિયાણિ

સહસ્રશૃઙ્ગો વૃષભો જાતવેદા ઘૃતાહુતઃ સોમપૃષ્ઠઃ સુવીરઃ ।
મા મા હાસીન્ નાથિતો નેત્ત્વા જહાનિ ગોપોષં ચ મે વીરપોષં ચ ધેહિ

રોહિતો યજ્ઞસ્ય જનિતા મુખં ચ રોહિતાય વાચા શ્રોત્રેણ મનસા જુહોમિ ।
રોહિતં દેવા યન્તિ સુમનસ્યમાનાઃ સ મા રોહૈઃ સામિત્યૈ રોહયતુ

રોહિતો યજ્ઞં વ્યદધાદ્વિશ્વકર્મણે તસ્માત્તેજાંસ્યુપ મેમાન્યાગુઃ ।
વોચેયં તે નાભિં ભુવનસ્યાધિ મજ્મનિ

આ ત્વા રુરોહ બૃહત્યુત પઙ્ક્તિરા કકુબ્વર્ચસા જાતવેદઃ ।
આ ત્વા રુરોહોષ્ણિહાક્ષરો વષટ્કાર આ ત્વા રુરોહ રોહિતો રેતસા સહ

અયં વસ્તે ગર્ભં પૃથિવ્યા દિવં વસ્તેઽયમન્તરિક્ષમ્ ।
અયં બ્રધ્નસ્ય વિષ્ટપિ સ્વર્લોકાન્ વ્યાનશે

વાચસ્પતે પૃથિવી નઃ સ્યોના સ્યોના યોનિસ્તલ્પા નઃ સુશેવા ।
ઇહૈવ પ્રાણઃ સખ્યે નો અસ્તુ તં ત્વા પરમેષ્ઠિન્ પર્યગ્નિરાયુષા વર્ચસા દધાતુ

વાચસ્પત ઋતવઃ પઞ્ચ યે નૌ વૈશ્વકર્મણાઃ પરિ યે સંબભૂવુઃ ।
ઇહૈવ પ્રાણઃ સખ્યે નો અસ્તુ તં ત્વા પરમેષ્ઠિન્ પરિ રોહિત આયુષા વર્ચસા દધાતુ

વાચસ્પતે સૌમનસં મનશ્ચ ગોષ્ઠે નો ગા જનય યોનિષુ પ્રજાઃ ।
ઇહૈવ પ્રાણઃ સખ્યે નો અસ્તુ તં ત્વા પરમેષ્ઠિન્ પર્યહમાયુષા વર્ચસા દધાતુ

પરિ ત્વા ધાત્સવિતા દેવો અગ્નિર્વર્ચસા મિત્રાવરુણાવભિ ત્વા ।
સર્વા અરાતીરવક્રામન્ન્ એહીદં રાષ્ટ્રમકરઃ સુનૃતાવત્

યં ત્વા પૃષતી રથે પ્રષ્ટિર્વહતિ રોહિત ।
શુભા યાસિ રિણન્ન્ અપઃ

અનુવ્રતા રોહિણી રોહિતસ્ય સૂરિઃ સુવર્ણા બૃહતી સુવર્ચાઃ ।
તયા વાજાન્ વિશ્વરૂપાં જયેમ તયા વિશ્વાઃ પૃતના અભિ ષ્યામ

ઇદં સદો રોહિણી રોહિતસ્યાસૌ પન્થાઃ પૃષતી યેન યાતિ ।
તાં ગન્ધર્વાઃ કશ્યપા ઉન્ નયન્તિ તાં રક્ષન્તિ કવયોઽપ્રમાદમ્

સૂર્યસ્યાશ્વા હરયઃ કેતુમન્તઃ સદા વહન્ત્યમૃતાઃ સુખં રથમ્ ।
ઘૃતપાવા રોહિતો ભ્રાજમાનો દિવં દેવઃ પૃષતીમા વિવેશ

યો રોહિતો વૃષભસ્તિગ્મશૃઙ્ગઃ પર્યગ્નિં પરિ સૂર્યં બભૂવ ।
યો વિષ્ટભ્નાતિ પૃથિવીં દિવં ચ તસ્માદ્દેવા અધિ સૃષ્ટીઃ સૃજન્તે

રોહિતો દિવમારુહન્ મહતઃ પર્યર્ણવાત્।
સર્વો રુરોહ રોહિતો રુહઃ

વિ મિમીષ્વ પયસ્વતીં ઘૃતાચીં દેવાનાં ધેનુરનપસ્પૃગેષા ।
ઇન્દ્રઃ સોમં પિબતુ ક્ષેમો અસ્ત્વગ્નિઃ પ્ર સ્તૌતુ વિ મૃધો નુદસ્વ

સમિદ્ધો અગ્નિઃ સમિધાનો ઘૃતવૃદ્ધો ઘૃતાહુતઃ ।
અભીષાટ્વિશ્વાષાડગ્નિઃ સપત્નાન્ હન્તુ યે મમ

હન્ત્વેનાન્ પ્ર દહત્વરિર્યો નઃ પૃતન્યતિ ।
ક્રવ્યાદાગ્નિના વયં સપત્નાન્ પ્ર દહામસિ

અવાચીનાન્ અવ જહીન્દ્ર વજ્રેણ બાહુમાન્ ।
અધા સપત્નાન્ મામકાન્ અગ્નેસ્તેજોભિરાદિષિ

અગ્ને સપત્નાન્ અધરાન્ પાદયાસ્મદ્વ્યથયા સજાતમુત્પિપાનં બૃહસ્પતે ।
ઇન્દ્રાગ્ની મિત્રાવરુણાવધરે પદ્યન્તામપ્રતિમન્યૂયમાનાઃ

ઉદ્યંસ્ત્વં દેવ સૂર્ય સપત્નાન્ અવ મે જહિ ।
અવૈનાન્ અશ્મના જહિ તે યન્ત્વધમં તમઃ

વત્સો વિરાજો વૃષભો મતીનામા રુરોહ શુક્રપૃષ્ઠોઽન્તરિક્ષમ્ ।
ઘૃતેનાર્કમભ્યર્ચન્તિ વત્સં બ્રહ્મ સન્તં બ્રહ્મણા વર્ધયન્તિ

દિવં ચ રોહ પૃથિવીં ચ રોહ રાષ્ટ્રં ચ રોહ દ્રવિણં ચ રોહ ।
પ્રજાં ચ રોહામૃતં ચ રોહ રોહિતેન તન્વં સં સ્પૃષસ્વ

યે દેવા રાષ્ટ્રભૃતોઽભિતો યન્તિ સૂર્યમ્ ।
તૈષ્ટે રોહિતઃ સમ્વિદાનો રાષ્ટ્રં દધાતુ સુમનસ્યમાનઃ

ઉત્ત્વા યજ્ઞા બ્રહ્મપૂતા વહન્ત્યધ્વગતો હરયસ્ત્વા વહન્તિ ।
તિરઃ સમુદ્રમતિ રોચસેઽર્ણવમ્

રોહિતે દ્યાવાપૃથિવી અધિ શ્રિતે વસુજિતિ ગોજિતિ સંધનાજિતિ ।
સહસ્રં યસ્ય જનિમાનિ સપ્ત ચ વોચેયં તે નાભિં ભુવનસ્યાધિ મજ્મનિ

યશા યાસિ પ્રદિશો દિશશ્ચ યશાઃ પશૂનામુત ચર્ષણીનામ્ ।
યશાઃ પૃથિવ્યા અદિત્યા ઉપસ્થેઽહં ભૂયાસં સવિતેવ ચારુઃ

અમુત્ર સન્ન્ ઇહ વેત્થેતઃ સંસ્તાનિ પશ્યસિ ।
ઇતઃ પશ્યન્તિ રોચનં દિવિ સૂર્યં વિપશ્ચિતમ્

દેવો દેવાન્ મર્ચયસ્યન્તશ્ચરસ્યર્ણવે ।
સમાનમગ્નિમિન્ધતે તં વિદુઃ કવયઃ પરે

અવઃ પરેણ પર એનાવરેણ પદા વત્સં બિબ્રતી ગૌરુદસ્થાત્।
સા કદ્રીચી કં સ્વિદર્ધં પરાગાત્ક્વ સ્વિત્સૂતે નહિ યૂથે અસ્મિન્

એકપદી દ્વિપદી સા ચતુષ્પદ્યષ્ટાપદી નવપદી બભૂવુષી ।
સહસ્રાક્ષરા ભુવનસ્ય પઙ્ક્તિસ્તસ્યાઃ સમુદ્રા અધિ વિ ક્ષરન્તિ

આરોહન્ દ્યામમૃતઃ પ્રાવ મે વચઃ ।
ઉત્ત્વા યજ્ઞા બ્રહ્મપૂતા વહન્ત્યધ્વગતો હરયસ્ત્વા વહન્તિ

વેદ તત્તે અમર્ત્ય યત્ત આક્રમણં દિવિ ।
યત્તે સધસ્થં પરમે વ્યોમન્

સૂર્યો દ્યાં સૂર્યઃ પૃઠિવીં સૂર્ય આપોઽતિ પશ્યતિ ।
સૂર્યો ભૂતસ્યૈકં ચક્ષુરા રુરોહ દિવં મહીમ્

ઉર્વીરાસન્ પરિધયો વેદિર્ભૂમિરકલ્પત ।
તત્રૈતાવગ્ની આધત્ત હિમં ઘ્રંસં ચ રોહિતઃ

હિમં ઘ્રંસં ચાધાય યૂપાન્ કૃત્વા પર્વતાન્ ।
વર્ષાજ્યાવગ્ની ઈજાતે રોહિતસ્ય સ્વર્વિદઃ

સ્વર્વિદો રોહિતસ્ય બ્રહ્મણાગ્નિઃ સમિધ્યતે ।
તસ્માદ્ઘ્રંસસ્તસ્માદ્ધિમસ્તસ્માદ્યજ્ઞોઽજાયત

બ્રહ્મણાગ્ની વાવૃધાનૌ બ્રહ્મવૃદ્ધૌ બ્રહ્માહુતૌ ।
બ્રહ્મેદ્ધાવગ્ની ઈજાતે રોહિતસ્ય સ્વર્વિદઃ

સત્યે અન્યઃ સમાહિતોઽપ્સ્વન્યઃ સમિધ્યતે ।
બ્રહ્મેદ્ધાવગ્ની ઈજાતે રોહિતસ્ય સ્વર્વિદઃ

યં વાતઃ પરિશુમ્ભતિ યં વેન્દ્રો બ્રહ્મણસ્પતિઃ ।
બ્રહ્મેદ્ધાવગ્ની ઈજાતે રોહિતસ્ય સ્વર્વિદઃ

વેદિં ભૂમિં કલ્પયિત્વા દિવં કૃત્વા દક્ષિણામ્ ।
ઘ્રંસં તદગ્નિં કૃત્વા ચકાર વિશ્વમાત્મન્વદ્વર્ષેણાજ્યેન રોહિતઃ

વર્ષમાજં ઘ્રંસો અગ્નિર્વેદિર્ભૂમિરકલ્પત ।
તત્રૈતાન્ પર્વતાન્ અગ્નિર્ગીર્ભિરૂર્ધ્વામકલ્પયત્

ગીર્ભિરૂર્ધ્વાન્ કલ્પયિત્વા રોહિતો ભૂમિમબ્રવીત્।
ત્વયીદં સર્વં જાયતાં યદ્ભૂતં યચ્ચ ભાવ્યમ્

સ યજ્ઞઃ પ્રથમો ભૂતો ભવ્યો અજાયત ।
તસ્માદ્ધ જજ્ઞ ઇદં સર્વં યત્કિં ચેદં વિરોચતે રોહિતેન ઋષિણાભૃતમ્

યશ્ચ ગાં પદા સ્ફુરતિ પ્રત્યઙ્સૂર્યં ચ મેહતિ ।
તસ્ય વૃશ્ચામિ તે મૂલં ન છાયાં કરવોઽપરમ્

યો માભિછાયમત્યેષિ માં ચાગ્નિં ચાન્તરા ।
તસ્ય વૃશ્ચામિ તે મૂલં ન છાયાં કરવોઽપરમ્

યો અદ્ય દેવ સૂર્ય ત્વાં ચ માં ચાન્તરાયતિ ।
દુષ્વપ્ન્યં તસ્મિં છમલં દુરિતાનિ ચ મૃજ્મહે

મા પ્ર ગામ પથો વયં મા યજ્ઞાદિન્દ્ર સોમિનઃ ।
માન્ત સ્થુર્નો અરાતયઃ

યો યજ્ઞસ્ય પ્રસાધનસ્તન્તુર્દેવેષ્વાતતઃ ।
તમાહુતમશીમહિ

13.2
ઉદસ્ય કેતવો દિવિ શુક્રા ભ્રાજન્ત ઈરતે ।
આદિત્યસ્ય નૃચક્ષસો મહિવ્રતસ્ય મીઢુષઃ

દિશાં પ્રજ્ઞાનાં સ્વરયન્તમર્ચિષા સુપક્ષમાશું પતયન્તમર્ણવે ।
સ્તવામ સૂર્યં ભુવનસ્ય ગોપાં યો રશ્મિભિર્દિશ આભાતિ સર્વાઃ

યત્પ્રાઙ્પ્રત્યઙ્સ્વધયા યાસિ શીભં નાનારૂપે અહની કર્ષિ માયયા ।
તદાદિત્ય મહિ તત્તે મહિ શ્રવો યદેકો વિશ્વં પરિ ભૂમ જાયસે

વિપશ્ચિતં તરણિં ભ્રાજમાનં વહન્તિ યં હરિતઃ સપ્ત બહ્વીઃ ।
સ્રુતાદ્યમત્ત્રિર્દિવમુન્નિનાય તં ત્વા પશ્યન્તિ પરિયાન્તમાજિમ્

મા ત્વા દભન્ પરિયાન્તમાજિં સ્વસ્તિ દુર્ગામતિ યાહિ શીભમ્ ।
દિવં ચ સૂર્ય પૃથિવીં ચ દેવીમહોરાત્રે વિમિમાનો યદેષિ

સ્વસ્તિ તે સૂર્ય ચરસે રથાય યેનોભાવન્તૌ પરિયાસિ સદ્યઃ ।
યં તે વહન્તિ હરિતો વહિષ્ઠાઃ શતમશ્વા યદિ વા સપ્ત બહ્વીઃ

સુખં સૂર્ય રથમંશુમન્તં સ્યોનં સુવહ્નિમધિ તિષ્ઠ વાજિનમ્ ।
યં તે વહન્તિ હરિતો વહિષ્ઠાઃ શતમશ્વા યદિ વા સપ્ત બહ્વીઃ

સપ્ત સૂર્યો હરિતો યાતવે રથે હિરણ્યત્વચસો બૃહતીરયુક્ત ।
અમોચિ શુક્રો રજસઃ પરસ્તાદ્વિધૂય દેવસ્તમો દિવમારુહત્

ઉત્કેતુના બૃહતા દેવ આગન્ન્ અપાવૃક્તમોઽભિ જ્યોતિરશ્રૈત્।
દિવ્યઃ સુપર્ણઃ સ વીરો વ્યખ્યદદિતેઃ પુત્રો ભુવનાનિ વિશ્વા

ઉદ્યન્ રશ્મીન્ આ તનુષે વિશ્વા રુપાણિ પુષ્યસિ ।
ઉભા સમુદ્રૌ ક્રતુના વિ ભાસિ સર્વાંલ્લોકાન્ પરિભૂર્ભ્રાજમાનઃ

પૂર્વાપરં ચરતો માયયૈતૌ શિશૂ ક્રીડન્તૌ પરિ યાતોઽર્ણવમ્ ।
વિશ્વાન્યો ભુવના વિચષ્ટે હૈરણ્યૈરન્યં હરિતો વહન્તિ

દિવિ ત્વાત્ત્રિરધારયત્સૂર્યા માસાય કર્તવે ।
સ એષિ સુધૃતસ્તપન્ વિશ્વા ભૂતાવચાકશત્

ઉભાવન્તૌ સમર્ષસિ વત્સઃ સંમાતરાવિવ ।
નન્વેતદિતઃ પુરા બ્રહ્મ દેવા અમી વિદુઃ

યત્સમુદ્રમનુ શ્રિતં તત્સિષાસતિ સૂર્યઃ ।
અધ્વાસ્ય વિતતો મહાન્ પૂર્વશ્ચાપરશ્ચ યઃ

તં સમાપ્નોતિ જૂતિભિસ્તતો નાપ ચિકિત્સતિ ।
તેનામૃતસ્ય ભક્ષં દેવાનાં નાવ રુન્ધતે

ઉદુ ત્યં જાતવેદસં દેવં વહન્તિ કેતવઃ ।
દૃશે વિશ્વાય સૂર્યમ્

અપ ત્યે તાયવો યથા નક્ષત્રા યન્ત્યક્તુભિઃ ।
સૂરાય વિશ્વચક્ષસે

અદૃશ્રન્ન્ અસ્ય કેતવો વિ રશ્મયો જનામનુ ।
ભ્રાજન્તો અગ્નયો યથા

તરણિર્વિશ્વદર્શતો જ્યોતિષ્કૃદસિ સૂર્ય ।
વિશ્વમા ભાસિ રોચન

પ્રત્યઙ્દેવાનાં વિશઃ પ્રત્યઙ્ઙુદેષિ માનુષીઃ ।
પ્રત્યઙ્વિશ્વં સ્વર્દૃશે

યેના પાવક ચક્ષસા ભુરણ્યન્તં જનામનુ ।
ત્વં વરુણ પશ્યસિ

વિ દ્યામેષિ રજસ્પૃથ્વહર્મિમાનો અક્તુભિઃ ।
પશ્યન્ જન્માનિ સૂર્ય

સપ્ત ત્વા હરિતો રથે વહન્તિ દેવ સૂર્ય ।
શોચિષ્કેશં વિચક્ષણમ્

અયુક્ત સપ્ત શુન્ધ્યુવઃ સૂરો રથસ્ય નપ્ત્યઃ ।
તાભિર્યાતિ સ્વયુક્તિભિઃ

રોહિતો દિવમારુહત્તપસા તપસ્વી ।
સ યોનિમૈતિ સ ઉ જાયતે પુનઃ સ દેવાનામધિપતિર્બભૂવ

યો વિશ્વચર્ષણિરુત વિશ્વતોમુખો યો વિશ્વતસ્પાણિરુત વિશ્વતસ્પૃથઃ ।
સં બાહુભ્યાં ભરતિ સં પતત્રૈર્દ્યાવાપૃથિવી જનયન્ દેવ એકઃ

એકપાદ્દ્વિપદો ભૂયો વિ ચક્રમે દ્વિપાત્ત્રિપાદમભ્યેતિ પશ્ચાત્।
દ્વિપાદ્ધ ષટ્પદો ભૂયો વિ ચક્રમે ત એકપદસ્તન્વં સમાસતે

અતન્દ્રો યાસ્યન્ હરિતો યદાસ્થાદ્દ્વે રૂપે કૃણુતે રોચમાનઃ ।
કેતુમાન્ ઉદ્યન્ત્સહમાનો રજાંસિ વિશ્વા આદિત્ય પ્રવતો વિ ભાસિ

બણ્મહામસિ સૂર્ય બડાદિત્ય મહામસિ ।
મહાંસ્તે મહતો મહિમા ત્વમાદિત્ય મહામસિ

રોચસે દિવિ રોચસે અન્તરિક્ષે પતઙ્ગ પૃથિવ્યાં રોચસે રોચસે અપ્સ્વન્તઃ ।
ઉભા સમુદ્રૌ રુચ્યા વ્યાપિથ દેવો દેવાસિ મહિષઃ સ્વર્જિત્

અર્વાઙ્પરસ્તાત્પ્રયતો વ્યધ્વ આશુર્વિપશ્ચિત્પતયન્ પતઙ્ગઃ ।
વિષ્ણુર્વિચિત્તઃ શવસાધિતિષ્ઠન્ પ્ર કેતુના સહતે વિશ્વમેજત્

ચિત્રાશ્ચિકિત્વાન્ મહિષઃ સુપર્ણ આરોચયન્ રોદસી અન્તરિક્ષમ્ ।
અહોરાત્રે પરિ સૂર્યં વસાને પ્રાસ્ય વિશ્વા તિરતો વીર્યાણિ

તિગ્મો વિભ્રાજન્ તન્વં શિશાનોઽરંગમાસઃ પ્રવતો રરાણઃ ।
જ્યોતિષ્માન્ પક્ષી મહિષો વયોધા વિશ્વા આસ્થાત્પ્રદિશઃ કલ્પમાનઃ

ચિત્રં દેવાનાં કેતુરનીકં જ્યોતિષ્માન્ પ્રદિશઃ સૂર્ય ઉદ્યન્ ।
દિવાકરોઽતિ દ્યુમ્નૈસ્તમાંસિ વિશ્વાતારીદ્દુરિતાનિ શુક્રઃ

ચિત્રં દેવાનામુદગાદનીકં ચક્ષુર્મિત્રસ્ય વરુણસ્યાગ્નેઃ ।
આપ્રાદ્દ્યાવાપૃથિવી અન્તરિક્ષં સૂર્ય આત્મા જગતસ્તસ્થુષશ્ચ

ઉચ્ચા પતન્તમરુણં સુપર્ણં મધ્યે દિવસ્તરણિં ભ્રાજમાનમ્ ।
પશ્યમ ત્વા સવિતારં યમાહુરજસ્રં જ્યોતિર્યદવિન્દદત્ત્રિઃ

દિવસ્પૃષ્ઠે ધાવમાનં સુપર્ણમદિત્યાઃ પુત્રં નાથકામ ઉપ યામિ ભીતઃ ।
સ નઃ સૂર્ય પ્ર તિર દીર્ઘમાયુર્મા રિષામ સુમતૌ તે સ્યામ

સહસ્રાહ્ણ્યં વિયતાવસ્ય પક્ષૌ હરેર્હંસસ્ય પતતઃ સ્વર્ગમ્ ।
સ દેવાન્ત્સર્વાન્ ઉરસ્યુપદદ્ય સંપશ્યન્ યાતિ ભુવનાનિ વિશ્વા

રોહિતઃ કાલો અભવદ્રોહિતોઽગ્રે પ્રજાપતિઃ ।
રોહિતો યજ્ઞાનાં મુખં રોહિતઃ સ્વરાભરત્

રોહિતો લોકો અભવદ્રોહિતોઽત્યતપદ્દિવમ્ ।
રોહિતો રશ્મિભિર્ભૂમિં સમુદ્રમનુ સં ચરત્

સર્વા દિશઃ સમચરદ્રોહિતોઽધિપતિર્દિવઃ ।
દિવં સમુદ્રમાદ્ભૂમિં સર્વં ભૂતં વિ રક્ષતિ

આરોહન્ છુક્રો બૃહતીરતન્દ્રો દ્વે રૂપે કૃણુતે રોચમાનઃ ।
ચિત્રશ્ચિકિત્વાન્ મહિષો વાતમાયા યાવતો લોકાન્ અભિ યદ્વિભાતિ

અભ્યન્યદેતિ પર્યન્યદસ્યતેઽહોરાત્રાભ્યાં મહિષઃ કલ્પમાનઃ ।
સૂર્યં વયં રજસિ ક્ષિયન્તં ગાતુવિદં હવામહે નાધમાનાઃ

પૃથિવીપ્રો મહિષો નાધમાનસ્ય ગાતુરદબ્ધચક્ષુઃ પરિ વિશ્વં બભૂવ ।
વિશ્વં સંપશ્યન્ત્સુવિદત્રો યજત્ર ઇદં શૃણોતુ યદહં બ્રવીમિ

પર્યસ્ય મહિમા પૃથિવીં સમુદ્રં જ્યોતિષા વિભ્રાજન્ પરિ દ્યામન્તરિક્ષમ્ ।
સર્વં સંપશ્યન્ત્સુવિદત્રો યજત્ર ઇદં શૃણોતુ યદહં બ્રવીમિ

અબોધ્યગ્નિઃ સમિધા જનાનાં પ્રતિ ધેનુમિવાયતીમુષાસમ્ ।
યહ્વા ઇવ પ્ર વયામુજ્જિહાનાઃ પ્ર ભાનવઃ સિસ્રતે નાકમચ્છ

13.3
ય ઇમે દ્યાવાપૃથિવી જજાન યો દ્રાપિં કૃત્વા ભુવનાનિ વસ્તે ।
યસ્મિન્ ક્ષિયન્તિ પ્રદિશઃ ષડુર્વીર્યાઃ પતઙ્ગો અનુ વિચાકશીતિ ।
તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ ।
યસ્માદ્વાતા ઋતુથા પવન્તે યસ્માત્સમુદ્રા અધિ વિક્ષરન્તિ ।
તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ ।
ઉદ્વેપય રોહિત પ્ર ક્ષિણીહિ બ્રહ્મજ્યસ્ય પ્રતિ મુઞ્ચ પાશાન્

યો મારયતિ પ્રાણયતિ યસ્માત્પ્રાણન્તિ ભુવનાનિ વિશ્વા ।
તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ ।
ઉદ્વેપય રોહિત પ્ર ક્ષિણીહિ બ્રહ્મજ્યસ્ય પ્રતિ મુઞ્ચ પાશાન્

યઃ પ્રાણેન દ્યાવાપૃથિવી તર્પયત્યપાનેન સમુદ્રસ્ય જઠરં યઃ પિપર્તિ ।
તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ ।
ઉદ્વેપય રોહિત પ્ર ક્ષિણીહિ બ્રહ્મજ્યસ્ય પ્રતિ મુઞ્ચ પાશાન્

યસ્મિન્ વિરાટ્પરમેષ્ઠી પ્રજાપતિરગ્નિર્વૈશ્વાનરઃ સહ પઙ્ક્ત્યા શ્રિતઃ ।
યઃ પરસ્ય પ્રાણં પરમસ્ય તેજ આદદે ।
તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ ।

યસ્મિન્ ષડુર્વીઃ પઞ્ચ દિશો અધિશ્રિતાશ્ચતસ્ર આપો યજ્ઞસ્ય ત્રયોઽક્ષરાઃ ।
યો અન્તરા રોદસી ક્રુદ્ધશ્ચક્ષુષૈક્ષત ।
તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ ।

યો અન્નાદો અન્નપતિર્બભૂવ બ્રહ્મણસ્પતિરુત યઃ ।
ભૂતો ભવિષ્યત્ભુવનસ્ય યસ્પતિઃ ।
તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ ।

અહોરાત્રૈર્વિમિતં ત્રિંશદઙ્ગં ત્રયોદશં માસં યો નિર્મિમીતે ।
તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ ।
ઉદ્વેપય રોહિત પ્ર ક્ષિણીહિ બ્રહ્મજ્યસ્ય પ્રતિ મુઞ્ચ પાશાન્

કૃસ્ણં નિયાનં હરયઃ સુપર્ણા અપો વસાના દિવમુત્પતન્તિ ।
ત આવવૃત્રન્ત્સદનાદૃતસ્ય ।
તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ ।

યત્તે ચન્દ્રં કશ્યપ રોચનાવદ્યત્સંહિતં પુષ્કલં ચિત્રભાનુ યસ્મિન્ત્સૂર્યા આર્પિતાઃ સપ્ત સાકમ્ ।
તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ ।
ઉદ્વેપય રોહિત પ્ર ક્ષિણીહિ બ્રહ્મજ્યસ્ય પ્રતિ મુઞ્ચ પાશાન્

બૃહદેનમનુ વસ્તે પુરસ્તાદ્રથંતરં પ્રતિ ગૃહ્ણાતિ પશ્ચાત્।
જ્યોતિર્વસાને સદમપ્રમાદમ્ ।
તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ ।

બૃહદન્યતઃ પક્ષ આસીદ્રથંતરમન્યતઃ સબલે સધ્રીચી ।
યદ્રોહિતમજનયન્ત દેવાઃ ।
તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ ।

સ વરુણઃ સાયમગ્નિર્ભવતિ સ મિત્રો ભવતિ પ્રાતરુદ્યન્ ।
સ સવિતા ભૂત્વાન્તરિક્ષેણ યાતિ સ ઇન્દ્રો ભૂત્વા તપતિ મધ્યતો દિવમ્ ।
તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ ।

સહસ્રાહ્ણ્યં વિયતાવસ્ય પક્ષૌ હરેર્હંસસ્ય પતતઃ સ્વર્ગમ્ ।
સ દેવાન્ત્સર્વાન્ ઉરસ્યુપદદ્ય સંપશ્યન્ યાતિ ભુવનાનિ વિશ્વા ।
તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ ।

અયં સ દેવો અપ્સ્વન્તઃ સહસ્રમૂલઃ પરુશાકો અત્ત્રિઃ ।
ય ઇદં વિશ્વં ભુવનં જજાન ।
તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ ।

શુક્રં વહન્તિ હરયો રઘુષ્યદો દેવં દિવિ વર્ચસા ભ્રાજમાનમ્ ।
યસ્યોર્ધ્વા દિવં તન્વસ્તપન્ત્યર્વાઙ્સુવર્ણૈઃ પટરૈર્વિ ભાતિ ।
તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ ।

યેનાદિત્યાન્ હરિતઃ સમ્વહન્તિ યેન યજ્ઞેન બહવો યન્તિ પ્રજાનન્તઃ ।
યદેકં જ્યોતિર્બહુધા વિભાતિ ।
તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ ।

સપ્ત યુઞ્જન્તિ રથમેકચક્રમેકો અશ્વો વહતિ સપ્તનામા ।
ત્રિનાભિ ચક્રમજરમનર્વં યત્રેમા વિશ્વા ભુવનાધિ તસ્થુઃ ।
તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ ।

અષ્ટધા યુક્તો વહતિ વહ્નિરુગ્રઃ પિતા દેવાનાં જનિતા મતીનામ્ ।
ઋતસ્ય તન્તું મનસા મિમાનઃ સર્વા દિશઃ પવતે માતરિશ્વા ।
તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ ।

સંયઞ્ચં તન્તું પ્રદિશોઽનુ સર્વા અન્તર્ગાયત્ર્યામમૃતસ્ય ગર્ભે ।
તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ ।
ઉદ્વેપય રોહિત પ્ર ક્ષિણીહિ બ્રહ્મજ્યસ્ય પ્રતિ મુઞ્ચ પાશાન્

નિમ્રુચસ્તિસ્રો વ્યુષો હ તિસ્રસ્ત્રીણિ રજાંસિ દિવો અઙ્ગ તિસ્રઃ ।
વિદ્મા તે અગ્ને ત્રેધા જનિત્રં ત્રેધા દેવાનાં જનિમાનિ વિદ્મ ।
તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ ।

વિ ય ઔર્ણોત્પૃથિવીં જાયમાન આ સમુદ્રમદધાતન્તરિક્ષે ।
તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ ।
ઉદ્વેપય રોહિત પ્ર ક્ષિણીહિ બ્રહ્મજ્યસ્ય પ્રતિ મુઞ્ચ પાશાન્

ત્વમગ્ને ક્રતુભિઃ કેતુભિર્હિતોઽર્કઃ સમિદ્ધ ઉદરોચથા દિવિ ।
કિમભ્યાર્ચન્ મરુતઃ પૃશ્નિમાતરો યદ્રોહિતમજનયન્ત દેવાઃ ।
તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ ।

ય આત્મદા બલદા યસ્ય વિશ્વ ઉપાસતે પ્રશિષં યસ્ય દેવાઃ ।
યોઽસ્યેશે દ્વિપદો યશ્ચતુષ્પદઃ ।
તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ ।

એકપાદ્દ્વિપદો ભૂયો વિ ચક્રમે દ્વિપાત્ત્રિપાદમભ્યેતિ પશ્ચાત્।
ચતુષ્પાચ્ચક્રે દ્વિપદામભિસ્વરે સંપશ્યન્ પઙ્ક્તિમુપતિષ્ઠમાનઃ ।
તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ ।

કૃષ્ણાયઃ પુત્રો અર્જુનો રાત્ર્યા વત્સોઽજાયત ।
સ હ દ્યામધિ રોહતિ રુહો રુરોહ રોહિતઃ

13.4
સ એતિ સવિતા સ્વર્દિવસ્પૃષ્ઠેઽવચાકશત્

રશ્મિભિર્નભ આભૃતં મહેન્દ્ર એત્યાવૃતઃ

સ ધાતા સ વિધર્તા સ વાયુર્નભ ઉચ્છ્રિતમ્

સોઽર્યમા સ વરુણઃ સ રુદ્રઃ સ મહાદેવઃ

સો અગ્નિઃ સ ઉ સૂર્યઃ સ ઉ એવ મહાયમઃ

તં વત્સા ઉપ તિષ્ઠન્ત્યેકશીર્ષાણો યુતા દશ

પશ્ચાત્પ્રાઞ્ચ આ તન્વન્તિ યદુદેતિ વિ ભાસતિ

તસ્યૈષ મારુતો ગણઃ સ એતિ શિક્યાકૃતઃ

રશ્મિભિર્નભ આભૃતં મહેન્દ્ર એત્યાવૃતઃ

તસ્યેમે નવ કોશા વિષ્ટમ્ભા નવધા હિતાઃ

સ પ્રજાભ્યો વિ પશ્યતિ યચ્ચ પ્રાણતિ યચ્ચ ન

તમિદં નિગતં સહઃ સ એષ એક એકવૃદેક એવ

એતે અસ્મિન્ દેવા એકવૃતો ભવન્તિ

13.5
કીર્તિશ્ચ યશશ્ચામ્ભશ્ચ નભશ્ચ બ્રાહ્મણવર્ચસં ચાન્નં ચાન્નાદ્યં ચ

ય એતં દેવમેકવૃતં વેદ

ન દ્વિતીયો ન તૃતીયશ્ચતુર્થો નાપ્યુચ્યતે

ન પઞ્ચમો ન ષષ્ઠઃ સપ્તમો નાપ્યુચ્યતે

નાષ્ટમો ન નવમો દશમો નાપ્યુચ્યતે

સ સર્વસ્મૈ વિ પશ્યતિ યચ્ચ પ્રાણતિ યચ્ચ ન

તમિદં નિગતં સહઃ સ એષ એક એકવૃદેક એવ

સર્વે અસ્મિન્ દેવા એકવૃતો ભવન્તિ

13.6
બ્રહ્મ ચ તપશ્ચ કીર્તિશ્ચ યશશ્ચામ્ભશ્ચ નભશ્ચ બ્રાહ્મણવર્ચસં ચાન્નં ચાન્નાદ્યં ચ

ભૂતં ચ ભવ્યં ચ શ્રદ્ધા ચ રુચિશ્ચ સ્વર્ગશ્ચ સ્વધા ચ

ય એતં દેવમેકવૃતં વેદ

સ એવ મૃત્યુઃ સોઽમૃતં સોઽભ્વં સ રક્ષઃ

સ રુદ્રો વસુવનિર્વસુદેયે નમોવાકે વષટ્કારોઽનુ સંહિતઃ

તસ્યેમે સર્વે યાતવ ઉપ પ્રશિષમાસતે

તસ્યામૂ સર્વા નક્ષત્રા વશે ચન્દ્રમસા સહ

13.7
સ વા અહ્નોઽજાયત તસ્માદહરજાયત

સ વૈ રાત્ર્યા અજાયત તસ્માદ્રાત્રિરજાયત

સ વા અન્તરિક્ષાદજાયત તસ્માદન્તરિક્ષમજાયત

સ વૈ વાયોરજાયત તસ્માદ્વાયુરજાયત

સ વૈ દિવોઽજાયત તસ્માદ્દ્યૌરધિ અજાયત

સ વૈ દિગ્ભ્યોઽજાયત તસ્માદ્દિશોઽજાયન્ત

સ વૈ ભૂમેરજાયત તસ્માદ્ભૂમિરજાયત

સ વા અગ્નેરજાયત તસ્માદગ્નિરજાયત

સ વા અદ્ભ્યોઽજાયત તસ્માદાપોઽજાયન્ત

સ વા ઋગ્ભ્યોઽજાયત તસ્માદૃચોઽજાયન્ત

સ વૈ યજ્ઞાદજાયત તસ્માદ્યજ્ઞોઽજાયત

સ યજ્ઞસ્તસ્ય યજ્ઞઃ સ યજ્ઞસ્ય શિરસ્કૃતમ્

સ સ્તનયતિ સ વિ દ્યોતતે સ ઉ અશ્માનમસ્યતિ

પાપાય વા ભદ્રાય વા પુરુષાયાસુરાય વા

યદ્વા કૃણોષ્યોષધીર્યદ્વા વર્ષસિ ભદ્રયા યદ્વા જન્યમવીવૃધઃ

તાવાંસ્તે મઘવન્ મહિમોપો તે તન્વઃ શતમ્

ઉપો તે બધ્વે બદ્ધાનિ યદિ વાસિ ન્યર્બુદમ્

13.8
ભૂયાન્ ઇન્દ્રો નમુરાદ્ભૂયાન્ ઇન્દ્રાસિ મૃત્યુભ્યઃ

ભૂયાન્ અરાત્યાઃ શચ્યાઃ પતિસ્ત્વમિન્દ્રાસિ વિભૂઃ પ્રભૂરિતિ ત્વોપાસ્મહે વયમ્

નમસ્તે અસ્તુ પશ્યત પશ્ય મા પશ્યત

અન્નાદ્યેન યશસા તેજસા બ્રાહ્મણવર્ચસેન

અમ્ભો અમો મહઃ સહ ઇતિ ત્વોપાસ્મહે વયમ્

અમ્ભો અરુણં રજતં રજઃ સહ ઇતિ ત્વોપાસ્મહે વયમ્

13.9
ઉરુઃ પૃથુઃ સુભૂર્ભુવ ઇતિ ત્વોપાસ્મહે વયમ્

પ્રથો વરો વ્યચો લોક ઇતિ ત્વોપાસ્મહે વયમ્

ભવદ્વસુરિદદ્વસુઃ સંયદ્વસુરાયદ્વસુરિતિ ત્વોપાસ્મહે વયમ્

નમસ્તે અસ્તુ પશ્યત પશ્ય મા પશ્યત

અન્નાદ્યેન યશસા તેજસા બ્રાહ્મણવર્ચસેન