અથર્વવેદ · અધ્યાય 12.4

દદામીત્યેવ બ્રૂયાદનુ ચૈનામભુત્સત ।
વશાં બ્રહ્મભ્યો યાચદ્ભ્યસ્તત્પ્રજાવદપત્યવત્

પ્રજયા સ વિ ક્રીણીતે પશુભિશ્ચોપ દસ્યતિ ।
ય આર્ષેયેભ્યો યાચદ્ભ્યો દેવાનાં ગાં ન દિત્સતિ

કૂટયાસ્ય સં શીર્યન્તે શ્લોણયા કાટમર્દતિ ।
બણ્ડયા દહ્યન્તે ગૃહાઃ કાણયા દીયતે સ્વમ્

વિલોહિતો અધિષ્ઠાનાચ્છક્નો વિન્દતિ ગોપતિમ્ ।
તથા વશાયાઃ સંવિદ્યં દુરદભ્ના હ્યુચ્યસે

પદોરસ્યા અધિષ્ઠાનાદ્વિક્લિન્દુર્નામ વિન્દતિ ।
અનામનાત્સં શીર્યન્તે યા મુખેનોપજિઘ્રતિ

યો અસ્યાઃ કર્ણાવાસ્કુનોત્યા સ દેવેષુ વૃશ્ચતે ।
લક્ષ્મ કુર્વ ઇતિ મન્યતે કનીયઃ કૃણુતે સ્વમ્

યદસ્યાઃ કસ્મૈ ચિદ્ભોગાય બાલાન્ કશ્ચિત્પ્રકૃન્તતિ ।
તતઃ કિશોરા મ્રિયન્તે વત્સાંશ્ચ ઘાતુકો વૃકઃ

યદસ્યા ગોપતૌ સત્યા લોમ ધ્વાઙ્ક્ષો અજીહિડત્।
તતઃ કુમારા મ્રિયન્તે યક્ષ્મો વિન્દત્યનામનાત્

યદસ્યાઃ પલ્પૂલનં શકૃદ્દાસી સમસ્યતિ ।
તતોઽપરૂપં જાયતે તસ્માદવ્યેષ્યદેનસઃ

જાયમાનાભિ જાયતે દેવાન્ત્સબ્રાહ્મણાન્ વશા ।
તસ્માદ્બ્રહ્મભ્યો દેયૈષા તદાહુઃ સ્વસ્ય ગોપનમ્

ય એનાં વનિમાયન્તિ તેષાં દેવકૃતા વશા ।
બ્રહ્મજ્યેયં તદબ્રુવન્ ય એનાં નિપ્રિયાયતે

ય આર્ષેયેભ્યો યાચદ્ભ્યો દેવાનાં ગાં ન દિત્સતિ ।
આ સ દેવેષુ વૃશ્ચતે બ્રાહ્મણાનાં ચ મન્યવે

યો અસ્ય સ્યાદ્વશાભોગો અન્યામિછેત તર્હિ સઃ ।
હિંસ્તે અદત્તા પુરુષં યાચિતાં ચ ન દિત્સતિ

યથા શેવધિર્નિહિતો બ્રાહ્મણાનાં તથા વશા ।
તામેતદછાયન્તિ યસ્મિન્ કસ્મિંશ્ચ જાયતે

સ્વમેતદછાયન્તિ યદ્વશાં બ્રાહ્મણા અભિ ।
યથૈનાન્ અન્યસ્મિન્ જિનીયાદેવાસ્યા નિરોધનમ્

ચરેદેવા ત્રૈહાયણાદવિજ્ઞાતગદા સતી ।
વશાં ચ વિદ્યાન્ નારદ બ્રાહ્મણાસ્તર્હ્યેષ્યાઃ

ય એનામવશામાહ દેવાનાં નિહિતં નિધિમ્ ।
ઉભૌ તસ્મૈ ભવાશર્વૌ પરિક્રમ્યેષુમસ્યતઃ

યો અસ્યા ઊધો ન વેદાથો અસ્યા સ્તનાન્ ઉત ।
ઉભયેનૈવાસ્મૈ દુહે દાતું ચેદશકદ્વશામ્

દુરદભ્નૈનમા શયે યાચિતાં ચ ન દિત્સતિ ।
નાસ્મૈ કામાઃ સમૃધ્યન્તે યામદત્ત્વા ચિકીર્ષતિ

દેવા વશામયાચન્ મુખં કૃત્વા બ્રાહ્મણમ્ ।
તેષાં સર્વેષામદદદ્ધેડં ન્યેતિ માનુષઃ

હેડં પશૂનાં ન્યેતિ બ્રાહ્મણેભ્યોઽદદદ્વશામ્ ।
દેવાનાં નિહિતં ભાગં મર્ત્યશ્ચેન્ નિપ્રિયાયતે

યદન્યે શતં યાચેયુર્બ્રાહ્મણા ગોપતિં વશામ્ ।
અથૈનાં દેવા અબ્રુવન્ન્ એવં હ વિદુષો વશા

ય એવં વિદુષેઽદત્ત્વાથાન્યેભ્યો દદદ્વશામ્ ।
દુર્ગા તસ્મા અધિષ્ઠાને પૃથિવી સહદેવતા

દેવા વશામયાચન્ યસ્મિન્ન્ અગ્રે અજાયત ।
તામેતાં વિદ્યાન્ નારદઃ સહ દેવૈરુદાજત

અનપત્યમલ્પપશું વશા કૃણોતિ પૂરુષમ્ ।
બ્રાહ્મણૈશ્ચ યાચિતામથૈનાં નિપ્રિયાયતે

અગ્નીષોમાભ્યાં કામાય મિત્રાય વરુણાય ચ ।
તેભ્યો યાચન્તિ બ્રાહ્મણાસ્તેષ્વા વૃશ્ચતેઽદદત્

યાવદસ્યા ગોપતિર્નોપશૃણુયાદૃચઃ સ્વયમ્ ।
ચરેદસ્ય તાવદ્ગોષુ નાસ્ય શ્રુત્વા ગૃહે વસેત્

યો અસ્યા ઋચ ઉપશ્રુત્યાથ ગોષ્વચીચરત્।
આયુશ્ચ તસ્ય ભૂતિં ચ દેવા વૃશ્ચન્તિ હીડિતાઃ

વશા ચરન્તી બહુધા દેવાનાં નિહિતો નિધિઃ ।
આવિષ્કૃણુષ્વ રૂપાણિ યદા સ્થામ જિઘાંસતિ

આવિરાત્માનં કૃણુતે યદા સ્થામ જિઘાંસતિ ।
અથો હ બ્રહ્મભ્યો વશા યાઞ્ચ્યાય કૃણુતે મનઃ

મનસા સં કલ્પયતિ તદ્દેવામપિ ગચ્છતિ ।
તતો હ બ્રહ્માણો વશામુપપ્રયન્તિ યાચિતુમ્

સ્વધાકારેણ પિતૃભ્યો યજ્ઞેન દેવતાભ્યઃ ।
દાનેન રાજન્યો વશાયા માતુર્હેડં ન ગચ્છતિ

વશા માતા રાજન્યસ્ય તથા સંભૂતમગ્રશઃ ।
તસ્યા આહુરનર્પણં યદ્બ્રહ્મભ્યઃ પ્રદીયતે

યથાજ્યં પ્રગૃહીતમાલુમ્પેત્સ્રુચો અગ્નયે ।
એવા હ બ્રહ્મભ્યો વશામગ્નય આ વૃશ્ચતેઽદદત્

પુરોડાશવત્સા સુદુઘા લોકેઽસ્મા ઉપ તિષ્ઠતિ ।
સાસ્મૈ સર્વાન્ કામાન્ વશા પ્રદદુષે દુહે

સર્વાન્ કામાન્ યમરાજ્યે વશા પ્રદદુષે દુહે ।
અથાહુર્નારકં લોકં નિરુન્ધાનસ્ય યાચિતામ્

પ્રવીયમાના ચરતિ ક્રુદ્ધા ગોપતયે વશા ।
વેહતં મા મન્યમાનો મૃત્યોઃ પાશેષુ બધ્યતામ્

યો વેહતં મન્યમાનોઽમા ચ પચતે વશામ્ ।
અપ્યસ્ય પુત્રાન્ પૌત્રાંશ્ચ યાચયતે બૃહસ્પતિઃ

મહદેષાવ તપતિ ચરન્તી ગોષુ ગૌરપિ ।
અથો હ ગોપતયે વશાદદુષે વિષં દુહે

પ્રિયં પશૂનાં ભવતિ યદ્બ્રહ્મભ્યઃ પ્રદીયતે ।
અથો વશાયાસ્તત્પ્રિયં યદ્દેવત્રા હવિઃ સ્યાત્

યા વશા ઉદકલ્પયન્ દેવા યજ્ઞાદુદેત્ય ।
તાસાં વિલિપ્ત્યં ભીમામુદાકુરુત નારદઃ

તાં દેવા અમીમાંસન્ત વશેયા૩ અવશેતિ ।
તામબ્રવીન્ નારદ એષા વશાનાં વશતમેતિ

કતિ નુ વશા નારદ યાસ્ત્વં વેત્થ મનુષ્યજાઃ ।
તાસ્ત્વા પૃચ્છામિ વિદ્વાંસં કસ્યા નાશ્નીયાદબ્રાહ્મણઃ

વિલિપ્ત્યા બૃહસ્પતે યા ચ સૂતવશા વશા ।
તસ્યા નાશ્નીયાદબ્રાહ્મણો ય આશંસેત ભૂત્યામ્

નમસ્તે અસ્તુ નારદાનુષ્ઠુ વિદુષે વશા ।
કતમાસાં ભીમતમા યામદત્ત્વા પરાભવેત્

વિલિપ્તી યા બૃહસ્પતેઽથો સૂતવશા વશા ।
તસ્યા નાશ્નીયાદબ્રાહ્મણો ય આશંસેત ભૂત્યામ્

ત્રીણિ વૈ વશાજાતાનિ વિલિપ્તી સૂતવશા વશા ।
તાઃ પ્ર યચ્છેદ્બ્રહ્મભ્યઃ સોઽનાવ્રસ્કઃ પ્રજાપતૌ

એતદ્વો બ્રાહ્મણા હવિરિતિ મન્વીત યાચિતઃ ।
વશાં ચેદેનં યાચેયુર્યા ભીમાદદુષો ગૃહે

દેવા વશાં પર્યવદન્ ન નોઽદાદિતિ હીડિતાઃ ।
એતાભિરૃગ્ભિર્ભેદં તસ્માદ્વૈ સ પરાભવત્

ઉતૈનાં ભેદો નાદદાદ્વશામિન્દ્રેણ યાચિતઃ ।
તસ્માત્તં દેવા આગસોઽવૃશ્ચન્ન્ અહમુત્તરે

યે વશાયા અદાનાય વદન્તિ પરિરાપિણઃ ।
ઇન્દ્રસ્ય મન્યવે જાલ્મા આ વૃશ્ચન્તે અચિત્ત્યા

યે ગોપતિં પરાણીયાથાહુર્મા દદા ઇતિ ।
રુદ્રસ્યાસ્તાં તે હેતીં પરિ યન્ત્યચિત્ત્યા

યદિ હુતાં યદ્યહુતામમા ચ પચતે વશામ્ ।
દેવાન્ત્સબ્રાહ્મણાન્ ઋત્વા જિહ્મો લોકાન્ નિરૃચ્છતિ