અષ્ટાધ્યાયી (અન્ય આવૃત્તિ) · અધ્યાય 6.03

અ-લુક્=ઉદ્ત્તર-પદ્-એ

પઞ્ચમ્ય્-આઃ સ્તોક=આદિ-ભ્યઃ

ઓજસ્=સહસ્=અમ્ભસ્=તમસ્-અસ્ તૃ-તીય-ય્-આઃ

મન્-અસ્-અસ્=સંજ્ઞા-ય્-આમ્

આ-જ્ઞા-ય્-ઇન્-ઇ ચ

આત્-મન્-અસ્=ચ પૂર્-અણ્-એ

વૈ-ય્-આ-કર્-અણ=આ-ખ્યા-ય્-આમ્ ચતુર્થ્ય્-આઃ

પર-સ્ય ચ

હલ્=અત્=અન્ત્-આત્ સપ્તમ્ય્-આઃ સંજ્ઞા-ય્-આમ્

કાર-નામ્ન્-ઇ ચ પ્રાચ્-આં હલ્=આદ્-ઔ

મધ્ય્-આદ્ ગુર્-ઔ

અ-મૂર્ધ(ન્)=મસ્તક્-આત્ સ્વ=અઋગ્-આત્ અ-કામ્-એ

બન્ધ્-એ ચ વિભાષા

તત્પુરુષ્-એ કૃત્-ઇ બહુલ-મ્

પ્રા-વૃષ્=શરદ્-કાલ-દિવ્-આં જ્-એ

વિભષ વર્ષ-ક્ષર-શર-વર્-આત્

ઘ-કાલ-તને-ષુ કાલ-નામ્ન્-અઃ

શય-વાસ-વાસિ-ષુ=અ-કાલ્-આત્

ન=ઇન્=સિદ્-ધ-બધ્-ના-તિ-ષુ

સ્થ્-એ ચ ભાષા-ય્-આમ્

ષષ્ઠ્ય્-આઃ=આ-ક્રોશ્-એ

પુત્ર્-એ અન્ય-તર-સ્યામ્

ઋત્-ઓ વિદ્-ય્-આ-યોનિ-સમ્-બન્ધે-હ્યઃ

વિભાષા સ્વસૃ=પત્ય્-ઓઃ

આનઙ્ ઋત્-અઃ=દ્વંદ્વ્-એ

દેવ-તા-દ્વંદ્વ્-એ ચ

ઈત્=અગ્ને-ઃ સોમ-વરુણય્-ઓઃ

ઇત્=વૃદ્-ધ્-ઔ

દિવ્-અઃ=દ્યાવા

દિવસ-સ્=ચ પૃથિવ્ય્-આમ્

ઉષાસા=ઉષસ્-અઃ

માતર-પિતર્-ઔ ઉદીચ્-આમ્

પિતરા-માતરા ચ=છન્દસ્-ઇ

સ્ત્રિય્-આઃ પું-વત્=હાષ્-ઇ-ત-પુંસ્ક્-આત્ અન્-ઊઙ્ સ-મા-ન=અધિ-કર્-અણ્-એ સ્ત્રિય્-આમ્ અ-પૂર્-અણી-પ્રિયા=આદિ-ષુ

તસિલ્=આદિ-ષુ આ કૃત્વસુચ્-અઃ

ક્યઙ્=માન્-ઇન્-ઓસ્=ચ

ન ક=ઉપ-ધા-ય્-આઃ

સંજ્ઞા-પૂરણ્ય્-ઓસ્=ચ

વૃદ્-ધિ-નિ-મિત્-ત-સ્ય ચ તદ્ધિત-સ્ય અ-રક્-ત-વિ-કાર્-એ

સ્વ=અઋગ્-આત્=ચ ઈત્-અઃ=અ-માન્-ઇન્-ઇ

જાતે-સ્=ચ

પું-વત્ કર્મ-ધારય-જાતીય-દેશીયે-ષુ

ઘ-રૂપ-કલ્પ-ચેલટ્-બ્રુવ-ગોત્ર-મત-હતે-ષુ ઙ્યઃ=અન્-એક=અચ્-અઃ હ્રસ્વ-ઃ

નદ્ય્-આઃ શેષ-સ્ય=અન્ય-તર-સ્યામ્

ઉક્=ઇત્-અસ્=ચ

આત્=મહત્-અઃ સ-મા-ન=અધિ-કર્-અણ-જતીયય્-ઓઃ

દ્વ્ય્-અષ્ટન્-અઃ સંખ્યા-ય્-આમ્ અ-બહુવ્રીહિ=અશીત્ય્-ઓઃ

ત્રે-સ્ ત્રયઃ

વિભાષા ચત્વારિંશત્-પ્ર-ભૃ-ત્-ઔ સર્વે-ષામ્

હૃદય-સ્ય હૃદ્=લેખ-યત્=અણ્-લાસે-ષુ

વા શોક-ષ્યઞ્-રોગે-ષુ

પાદ-સ્ય પદ=આજિ=આતિ=ગ-ઉપ-હ-તે-ષુ

પદ્ યત્-ઇ=અ-તદ્-અર્થ્-એ

હિમ-કાષિ-હ-તિ-ષુ ચ

ઋચ્-અઃ શ્-એ

વા ઘોષ-મિશ્ર-શબ્દે-ષુ

ઉદક-સ્ય ઉદ-ઃ સંજ્ઞા-ય્-આમ્

પેષમ્-વાસ્-અ-વાહ્-અન-ધિ-ષુ

એક-હલ્=આદ્-ઔ પૂર્-અય્-ઇ-તવ્યે=ન્ય-અર-યામ્

મન્થ=ઓદન-સક્તુ-બિન્દુ-વજ્ર-ભાર-હાર્-અ-વીવધ-ગાહે-ષુ ચ

ઇક્-અઃ=હ્રસ્વ-ઃ=અ-ઙ્ય્-અઃ ગાલવ-સ્ય

એક તદ્ધિત્-એ ચ

ઙી=આપ્-ઓઃ સંજ્ઞા-છન્દસ્-ઓઃ=અહુલ-મ્

ત્વ્-એ ચ

ઇષ્ટ-કા=ઇષી-કા-માલા-ન્-આં ચિત-તૂલ-ભાર્-ઇ-ષુ

ખ્-ઇત્-ઇ=અન્-અ-વ્ય્-અય-સ્ય

અરુસ્=દ્વિષત્=અચ્=ન્ત=સ્ય મુમ્

ઇચ્-અઃ=એક=અચ્-અઃ=મ્-રત્યય-અત્=અ

વાચ-ં-યમ્-અ-પુર-ં-દર્-ઔ

કાર્-એ સત્-ય=અગદસ્ય

શ્યેન-તિલ-સ્ય પાત્-એ ઞ્-એ

રાત્રે-ઃ કૃત્-ઇ વિભાષા

ન-લોપ્-અઃ નઞ્-અઃ

ત-સ્માત્=નુટ્=અચિ

ન-ભ્રાજ્=ન-પાત્=ન-વેદસ્=ના-સત્યા-ન-મુચ્-ઇ-ન-કુલ-ન-ખ-ન-પુંસ્-અક-ન-ક્ષત્ર-ન-ક્ર-ના-કે-ષુ પ્ર-કૃ-ત્ય્-આ

એક=આદિ-સ્=ચ=એક-સ્ય ચ=આદુક્

ન-ગ-ઃ=અ-પ્રાણિ-ષુ=ન્ય-અર-યામ્

સહ-સ્ય સ-ઃ સંજ્ઞા-ય્-આમ્

ગ્રન્થ=અન્ત=અધિ-ક્-એ ચ

દ્વિ-તીય્-એ ચ=અન્-ઉપ=અત્ય્-અય્-એ

અવ્યયી-ભાવ્-એ ચ=અ-કાલ્-એ

વા=ઉપ-સર્જ્-અન-સ્ય

પ્ર-કૃ-ત્ય્-આ આશિષ્-ઇ=-ગો-વત્સ-હલે-ષુ

સમાન-સ્ય છન્દસ્-ઇ અ-મૂર્ધ(ન્)=પ્ર-ભૃ-તિ=ઉદર્કે-ષુ

જ્યોતિસ્-જનપદ-રાત્રિ-નાભિ-નામ(ન્)=ગોત્ર-રૂપ-સ્થાન-વર્ણ-વયસ્-વચ્-અન-બન્ધુ-ષુ

ચર્-અણ્-એ બ્રહ્મ-ચાર્-ઇણ્-ઇ

તીર્થ્-એ ય્-એ

વિભાષા=ઉદર્-એ

દૃશ્=દૃશ=વતુ-ષુ

ઇદમ્-કિમ્-ઓર્ ઈશ્-કી

આ સર્વ-નામ્ન્-અઃ

વિષ્વ(ઞ્)ચ્-દેવય્-ઓસ્=ચ ટે-ર્ અદ્રિ=અઞ્ચ્-અ-તૌ વ-પ્રત્ય્-અય્-એ

સમ્-અઃ સમિ

તિરસ્-અસ્ તિરિ=અ-લોપ્-એ

સહ-સ્ય સધ્રિ-ઃ

સધ માદ-સ્થય્-ઓસ્=હન્દસ્-ઇ

દ્વિ=અન્તર્=ઉપ-સર્ગ્-એ-હ્યઃ અપ્-અઃ ઈત્

ઊત્=અન્-ઓર્ દેશ્-એ

અ-ષષ્ઠી=અ-તૃ-તીય-સ્થસ્ય=ન્ય-સ્ય દુકાશિસ્=આશા=આ-સ્થા=આ-સ્થિ-ત=ઉત્-સુ-ક=ઊતિ-કાર્-અક-રાગ=છે-ષુ

અર્થ્-એ વિભાષા

કો-ઃ કત્ તત્પુરુષ્-એ=અચ્-ઇ

રથ-વદય્-ઓસ્=ચ

તૃણ્-એ ચ જા-ત્-ઔ

કા પથિ(ન્)=અક્ષય્-ઓઃ

ઈષદ્-અર્થ્-એ

વિભાષા પુરુષ્-એ

કવ-ં ચ=ઉષ્-ણ્-એ

પથ્-ઇ ચ=છન્દસ્-ઇ

પૃષ્-ઓ-દર=આદી-ન્-ઇ યથ્-ઓ-પ-દિષ્-ત-મ્

સં-ખ્યા-વિ-સાય્-અ=ઊર્વ-સ્ય અહ્ન-સ્ય અહન્ અન્ય-તર-સ્યાં ઙ્-ઔ

ઢ્-ર-લોપ્-એ પૂર્વ-સ્ય દીર્ઘ-ઃ=ણ્-અઃ

સહિ-વહ્-ઓર્ ઓત્=અ-વર્ણ-સ્ય

સા-ઢ્યૈ સા-ડ્વ્હ્વા સા-ઢ=ઇતિ નિ-ગમ્-એ

સં-હિ-ત્-આ-ય્-આમ્

કર્ણ્-એ લક્ષન-સ્ય અ-વિષ્-ટ-અષ્ટ(ન્)-પઞ્ચ(ન્)=મણિ-ભિન્-ન-છિન્-ન-છિદ્-ર-સ્રુવ-સ્વસ્તિ-ક-સ્ય

નહિ-વૃતિ-વૃષિ-વ્યધિ-રુચિ-સહિ-તનિ-ષુ ક્વ્-ઔ

વન-ગિર્ય્-ઓઃ સંજ્ઞા-ય્-આં કોટર-કિંશુલક=આદી-ન્-આમ્

વલ્-એ

મત્-ઔ બહ્વ્-અચ્-અઃ=અન્-અજિર=આદી-ન્-આમ્

શર=આદી-ન્-આં ચ

ઇક્-અઃ=વહ્-એ=અ-પીલ્-ઓઃ

ઉપ-સર્ગ્-અ-સ્ય ઘઞ્-ઇ=અ-મનુષ્ય્-એ બહુલ-મ્

ઇક્-અઃ કાશ્-એ

દ્-અસ્ ત્-ઇ

અષ્ટન્-અઃ સંજ્ઞા-ય્-આમ્

છન્દસ્-ઇ ચ

ચિતે-ઃ કપ્-ઇ

વિશ્વ-સ્ય વસુ-રાટ્-ઓઃ

નર્-એ સંજ્ઞા-ય્-આમ્

મિત્ર્-એ ચ=ઋષ્-ઔ

મન્ત્ર્-એ સોમ=અશ્વ=ઇન્દ્રિય=વિશ્વ-એવ્ય-ય મત્-ઔ

ઓષ્સધે-સ્=ચ વિ-ભક્-ત્-ઔ=અ-પ્રથમા--આમ્

ઋચ્-ઇ તુ-નુ-ઘ-મક્ષુ-તઙ્-કુ-ત્ર=ઉરુષ્-યા-ણ્-આમ્

ઇક્-અઃ સુઞ્-ઇ

દ્વ્ય્-અચ્-અઃ=અત્-અસ્ તિઙ્-અઃ

નિ-પાત્-અ-સ્ય ચ

અન્યે-ષામ્ અપિ દૃશ્-ય-તે

ચ્-ઔ

સમ્-પ્ર-સાર્-અણ-સ્ય