અષ્ટાધ્યાયી · અધ્યાય 8.3
મતુ-વસો રુ સમ્બુદ્ધૌ છન્દસિ
અત્રાનુનાસિકઃ પૂર્વસ્ય તુ વા
અતો ઽટિ નિત્યમ્
અનુનાસિકાત્ પરો ઽનુસ્વારઃ
વક્ષ્યતિ - સમઃ સુતિ
પુમઃ ખય્યમ્પરે
નશ્છવ્યપ્રશાન્
ઉભયથ ર્ક્ષુ
દીર્ઘાદ્ અટિ સમાનપાદે
નૄન્ પે
સ્વતવાન્ પાયૌ
કાન્ આમ્રેડિતે
ઢો ઢે લોપઃ
રો રિ
ખર્-અવસાનયોર્ વિસર્જનીયઃ
રોઃ સુપિ
ભો-ભગો-અઘો-અપૂર્વસ્ય યો ઽશિ
વ્-યોર્ લઘુપ્રયત્નતરઃ શાકટાયનસ્ય
લોપઃ શાકલ્યસ્ય
ઓતો ગર્ગ્યસ્ય
ઉઞિ ચ પદે
હલિ સર્વેષાં
મો ઽનુસ્વારઃ
નશ્ ચ અપદાન્તસ્ય ઝલિ
મો રાજિ સમઃ ક્વૌ
હે મપરે વા
નપરે નઃ
ઙ્-ણોઃ કુક્-ટુક્ શરિ
ડઃ સિ ઢુટ્
નશ્ ચ
શિ તુક્
ઙમો હ્રસ્વાદ્ અચિ ઙમુણ્ નિત્યમ્
મય ઉઞો વો વા
વિસર્જનીયસ્ય સઃ
શર્પરે વિસર્જનીયઃ
વા શરિ
કુપ્વોઃ ẖકḫપૌ ચ (રેઅદ્: [જિહ્વામૂલીય-]ક-[ઉપધ્માનીય-]પૌ)
સો ઽપદાદૌ
ઇણઃ ષઃ
નમસ્-પુરસોર્ ગત્યોઃ
ઇદ્-ઉદ્-ઉપધસ્ય ચ અપ્રત્યયસ્ય
તિરસો ઽન્યતરસ્યામ્
દ્વિસ્-ત્રિશ્-ચતુર્ ઇતિ કૃત્વો ઽર્થે
ઇસ્-ઉસોઃ સામર્થ્યે
નિત્યં સમાસે ઽનુત્તરપદસ્થસ્ય
અતઃ કૃ-કમિ-કંસ-કુમ્ભ-પાત્ર-કુશા-કર્ણીષ્વ્ અનવ્યયસ્ય
અધઃ-શિરસી પદે
કસ્કાદિષુ ચ
છન્દસિ વા ઽપ્ર-આમ્રેડિતયોઃ
કઃકરત્કરતિકૃધિકૃતેષ્વનદિતેઃ
પઞ્ચમ્યાઃ પરાવધ્યર્થે
પાતૌ ચ બહુલમ્
ષષ્ઠ્યાઃ પતિ-પુત્ર-પૃષ્ઠ-પાર-પદ-પયસ્-પોષેષુ
ઇડાયા વા
અપદાન્તસ્ય મૂર્ધન્યઃ
સહેઃ સાડઃ સઃ
ઇણ્-કોઃ
નમ્-વિસર્જનીય-શર્વ્યવાયે ઽપિ
આદેશપ્રત્યયયોઃ
શાસિ-વસિ-ઘસીનાં ચ
સ્તૌતિ-ણ્યોર્ એવ ષણ્ય્ અભ્યાસાત્
સઃ સ્વિદિ-સ્વદિ-સહીનાં ચ
પ્રાક્ સિતાદ્ અડ્ વ્યવાયે ઽપિ
સ્વાદિષ્વ્ અભ્યાસેન ચ અભ્યાસસ્ય
ઉપસર્ગાત્ સુનોતિ-સુવતિ-સ્યતિ-સ્તૌતિ-સ્તોભતિ-સ્થા-સેનય-સેધ-સિચ-સઞ્જ-સ્વઞ્જામ્
સદિર્ અપ્રતેઃ
સ્તન્ભેઃ
અવાચ્ ચ આલંવન-આવિદૂર્યયોઃ
વેશ્ ચ સ્વનો ભોજને
પરિનિવિભ્યઃ સેવ-સિત-સય-સિવુ-સહ-સુટ્-સ્તુ-સ્વઞ્જામ્
સિવાદીનાં વા અડ્વ્યવાયે ઽપિ
અનુ-વિ-પર્ય્-અભિ-નિભ્યઃ સ્યન્દતેર્ અપ્રાણિષુ
વેઃ સ્કન્દેર્ અનિષ્ઠાયામ્
પરેશ્ ચ
પરિસ્કન્દઃ પ્રાચ્યભરતેષુ
સ્ફુરતિ-સ્ફુલત્યોર્ નિર્-નિ-વિભ્યઃ
વેઃ સ્કભ્નાતેર્ નિત્યમ્
ઇણઃ ષીધ્વં-લુઙ્-લિટાં ધો ઽઙ્ગાત્
વિભાષા+ઇટઃ
સમાસે ઽઙ્ગુલેઃ સઙ્ગઃ
ભીરોઃ સ્થાનમ્
અગ્નેઃ સ્તુત્-સ્તોમ-સોમાઃ
જ્યોતિર્-આયુષઃ સ્તોમઃ
માતૃ-પિતૃભ્યાં સ્વસા
માતુઃપિતુર્ભ્યામન્યતરસ્યામ્
અભિનિસઃ સ્તનઃ શબ્દસઞ્જ્ઞાયામ્
ઉપસર્ગ-પ્રાદુર્ભ્યામ્ અસ્તિર્ ય્-અચ્-પરઃ
સુ-વિ-નિર્-દુર્ભ્યઃ સુપિ-સૂતિ-સમાઃ
નિ-નદીભ્યાં સ્નાતેઃ કૌશલે
સૂત્રં પ્રતિષ્ણાતમ્
કપિષ્ઠલો ગોત્રે
પ્રષ્ઠો ઽગ્રગામિનિ
વૃક્ષ-આસનયોર્ વિષ્ટરઃ
છન્દોનામ્નિ ચ
ગવિ-યુધિભ્યાં સ્થિરઃ
વિ-કુ-શમિ-પરિભ્યઃ સ્થલમ્
અમ્બ-આમ્બ-ગો-ભૂમિ-સવ્ય-અપ-દ્વિ-ત્રિ-કુ-શેકુ-શઙ્ક્વ્-અઙ્ગુ-મઞ્જિ-પુઞ્જિ-પરમે-બર્હિર્-દિવ્ય્-અગ્નિભ્યઃ સ્થઃ
સુષામાદિષુ ચ
હ્રસ્વાત્ તાદૌ તદ્ધિતે
નિસસ્ તપતાવ્ અનસેવને
યુષ્મત્-તત્-તતક્ષુઃષ્વ્ અન્તઃપાદમ્
યુજુષ્ય્ એકેષામ્
સ્તુત-સ્તોમયોશ્ છન્દસિ
પૂર્વપદાત્
સુઞઃ
સનોતેર્ અનઃ
સહેઃ પૃતન-ર્તાભ્યાં ચ
ન રપર-સૃપિ-સૃજિ-સ્પૃશિ-સ્પૃહિ-સવન-આદીનામ્
સાત્ પદાદ્યોઃ
સિચો યઙિ
સેધતેર્ ગતૌ
પ્રતિસ્તબ્ધ-નિસ્તબ્ધૌ ચ
સોઢઃ
સ્તમ્ભુસિવુસહાં ચઙિ
સનોતેઃ સ્ય-સનોઃ
સદિષ્વઞ્જોઃ પરસ્ય લિટિ
નિવ્યભિભ્યો ઽડ્વ્યવાયે વા છન્દસિ
મૂળ પાઠ: Aṣṭādhyāyī · Edition: Aryendra Sharma: Kasika - a commentary on Panini's grammar by Vamana and Jayaditya. Hyderabad : Osmania University, Sanskrit Academy 1969-1985 (Samskrtaparisadgranthavali, 17-) · Data entry Ms. Mari Minamino · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0