અર્થશાસ્ત્ર · અધ્યાય 02.25

સુરા.અધ્યક્ષઃ સુરા.કિણ્વ.વ્યવહારાન્ દુર્ગે જન.પદે સ્કન્ધ.આવારે વા તજ્.જાત.સુરા.કિણ્વ.વ્યવહારિભિઃ કારયેદ્, એક.મુખમ્ અનેક.મુખં વા વિક્રય.ક્રય.વશેન વા ॥

ષટ્.શતમ્ અત્યયમ્ અન્યત્ર કર્તૃ.ક્રેતૃ.વિક્રેતૃઋણાં સ્થાપયેત્ ॥

ગ્રામાદ્ અનિર્ણયણમ્ અસમ્પાતં ચ સુરાયાઃ, પ્રમાદ.ભયાત્ કર્મસુ ઞ્જિર્દિષ્ટાનામ્, મર્યાદ.અતિક્રમ.ભયાદ્ આર્યાણામ્, ઉત્સાહ.ભયાચ્ ચ તીષ્ક્ણાનામ્ ॥

લક્ષિતમ્ અલ્પં વા ચતુર્.ભાગમ્ અર્ધ.કુડુબં કુડુબમ્ અર્ધ.પ્રસ્થં પ્રસ્થં વા^ઇતિ જ્ઞાત.શૌચા નિર્હરેયુઃ ॥

પાન.અગારેષુ વા પિબેયુર્ અસંચારિણઃ ॥

નિક્ષેપ.ઉપનિધિ.પ્રયોગ.અપહૃતાનામ્ અનિષ્ટ.ઉપગતાનાં ચ દ્રવ્યાણાં જ્ઞાન.અર્થમ્ અસ્વામિકં કુપ્યં હિરણ્યં ચ^ઉપલભ્ય નિષ્કેપ્તારમ્ અન્યત્ર વ્યપદેશેન ગ્રાહયેદ્, અતિવ્યય.કર્તારમ્ અનાયતિ.વ્યયં ચ ॥

ન ચ^અનર્ઘેણ કાલિકાં વા સુરાં દદ્યાદ્, અન્યત્ર દુષ્ટ.સુરાયાઃ ॥

તામ્ અન્યત્ર વિક્રાપયેત્ ॥

દાસ.કર્મ.કરેભ્યો વા વેતનં દદ્યાત્ ॥

વાહન.પ્રતિપાનં સૂકર.પોષણં વા દદ્યાત્ ॥

પાન.અગારાણ્ય્.અનેક.કક્ષ્યાણિ વિભક્ત.શયન.આસનવન્તિ પાન.ઉદ્દેશાનિ ગન્ધ.માલ્ય.ઉદકવન્તિ ઋતુ.સુખાનિ કારયેત્ ॥

તત્રસ્થાઃ પ્રકૃત્ય્.ઔત્પત્તિકૌ વ્યયૌ ગૂઢા વિદ્યુઃ, આગન્તૂંશ્ ચ ॥

ક્રેતૃઋણાં મત્ત.સુપ્તાનામ્ અલઙ્કારાત્^છાદન.હિરણ્યાનિ ચ વિદ્યુઃ ॥

તન્.નાશે વણિજસ્ તચ્ ચ તાવચ્ ચ દણ્ડં દદ્યુઃ ॥

વણિજશ્સ્ તુ સંવૃતેષુ કક્ષ્યા.વિભાગેષુ સ્વ.દાસીભિઃ પેશલ.રૂપાભિર્ આગન્તૂનાં વાસ્તવ્યાનાં ચ^આર્ય.રૂપાણાં મત્ત.સુપ્તાનાં ભાવં વિદ્યુઃ ॥

મેદક.પ્રસન્ન.આસવ.અરિષ્ટ.મૈરેય.મધૂનામ્ ॥

ઉદક.દ્રોણં તણ્ડુલાનામ્ અર્ધ.આઢકં ત્રયઃ પ્રસ્થાઃ કિણ્વસ્ય^ઇતિ મેદક.યોગઃ ॥

દ્વાદશ.આઢકં પિષ્ટસ્ય પઞ્ચ પ્રસ્થાઃ કિણ્વસ્ય ક્રમુક.ત્વક્.ફલ.યુક્તો વા જાતિ.સમ્ભારઃ પ્રસન્ના.યોગઃ ॥

કપિત્થ.તુલા ફાણિતં પઞ્ચ.તૌલિકં પ્રસ્થો મધુન ઇત્ય્ આસવ.યોગઃ ॥

પાઠા.લોઘ્ર.તેજોવત્ય્.એલા.વાલુક.મધુક.મધુ.રસા.પ્રિયઙ્ગુ.દારુ.હરિદ્રા.મરિચ.પિપ્પલીનાં ચ પઞ્ચ.કાર્ષિકઃ સમ્ભાર.યોગો મેદકસ્ય પ્રસન્નાયાશ્ ચ ॥

મધુક.નિર્યૂહ.યુક્તા કટ.શર્કરા વર્ણ.પ્રસાદની ચ ॥

ચોચ.ચિત્રક.વિલઙ્ગ.ગજ.પિપ્પલીનાં ચ કાર્ષિકઃ ક્રમુક.મધુક.મુસ્તા.લોધ્રાણાં દ્વિ.કાર્ષિકશ્ ચ^આસવ.સમ્ભારઃ ॥

દશ.ભાગશ્ ચ^એષાં બીજ.બન્ધઃ ॥

પ્રસન્ના.યોગઃ શ્વેત.સુરાયાઃ ॥

સહકાર.સુરા રસ.ઉત્તરા બીજ.ઉત્તરા વા મહા.સુરા સમ્ભારિકી વા ॥

તાસાં મોરટા.પલાશ.પત્તૂર.મેષ.શૃઙ્ગી.કરઞ્જ.ક્ષીર.વૃક્ષ.કષાય.ભાવિતં દગ્ધ.કટ.શર્કરા.ચૂર્ણં લોઘ્ર.ચિત્રક.વિલઙ્ગ.પાઠા.મુસ્તા.કલિઙ્ગ.યવ.દારુ.હરિદ્ર.ઇન્દીવર.શત.પુષ્પ.અપામાર્ગ.સપ્ત.પર્ણ.નિમ્બ.આસ્ફોત.કલ્ક.અર્ધ.યુક્તમ્ અન્તર્.નખો મુષ્ટિઃ કુમ્ભીં રાજ.પેયાં પ્રસાદયતિ ॥

ફાણિતઃ પઞ્ચ.પલિકશ્ ચ^અત્ર રસ.વૃદ્ધિર્ દેયઃ ॥

કુટુમ્બિનઃ કૃત્યેષુ શ્વેત.સુરામ્, ઔષધ.અર્થં વારિષ્ટમ્, અન્યદ્ વા કર્તું લભેરન્ ॥

ઉત્સવ.સમાજ.યાત્રાસુ ચતુર્.અહઃ સૌરિકો દેયઃ ॥

તેષ્વ્ અનનુજ્ઞાતાનાં પ્રહવન.અન્તં દૈવસિકમ્ અત્યયં ગૃહ્ણીયાત્ ॥

સુરા.કિણ્વ.વિચયં સ્ત્રિયો બાલાશ્ ચ કુર્યુઃ ॥

અરાજ.પણ્યાઃ પઞ્ચકં શતં શુલ્કં દદ્યુઃ, સુરકા.મેદક.અરિષ્ટ.મધુ.ફલ.આમ્લ.આમ્લ.શીધૂનાં ચ ॥
કz02.25.40અબ્। અહ્નશ્ ચ વિક્રયં જ્ઞાત્વા વ્યાજીં માન.હિરણ્યયોઃ ।
કz02.25.40ચ્દ્। તથા વૈધરણં કુર્યાદ્ ઉચિતં ચ^અનુવર્તયેત્ ॥એ
(ષુપેર્વિસોર્ ઓf (અનિમલ્-)સ્લૌઘ્તેર્)