અર્ધનરીશ્વરસ્તોત્ર · શ્લોક 1-18

ભાલં વહ્નિશિખાઙ્કિતં દધદ્ અધિશ્રોત્રં વહન્ સંભૃત ક્રીડત્કુણ્ડલિજૃમ્ભિતં જલધિજચ્છાયાચ્છકણ્ઠચ્છવિઃ ।
વક્ષો બિભ્રદ્ અહીનકઞ્ચુકચિતં બદ્ધાઙ્ગનાર્ધસ્ય વો ભાગઃ પુંગવલક્ષ્મણો ઽસ્તુ યશસે વામો ઽથ વા દક્ષિણઃ ॥

વામે સાઞ્જનમ્ અક્ષિ દક્ષિણદિશિ શ્યામાયમાનો ગલઃ પાણૌ તિષ્ઠતિ દર્પણો ઽત્ર મુકુટે ઽમુત્ર સ્થિતશ્ ચન્દ્રમાઃ ।
તન્ માતેયમ્ અયં પિતેતિ સુચિરાત્ સપ્રત્યભિજ્ઞં શનૈર્ યસ્યોત્સઙ્ગમ્ અગાદ્ ગુહો ભવતુ વઃ પ્રીત્યૈ સ ગૌરીશ્વરઃ ॥

મુઞ્ચેભાજિનમ્ અસ્ય કુમ્ભકુહરે મુક્તાઃ કુચાગ્રોચિતાઃ કિં ભાલજ્વલનેન કજ્જલમ્ અતઃ કાર્યં તવાક્ષ્ણોઃ કૃતે ।
સંધાને વપુરર્ધયોર્ ભગવતોર્ ઇત્થં નિષેધે ઽપ્ય્ અહેઃ કર્તવ્યે પ્રિયયોત્તરાનુસરણોદ્યુક્તો હરઃ પાતુ વઃ ॥

વિહિતમ્ અજગોશૃઙ્ગાગ્રાભ્યાં ધનુર્ ઘટિતં તથા નરકરટિનોર્ દેહાર્ધાભ્યાં ગણં પરિગૃહ્ણતઃ ।
દ્વિવિધરચનાવાલ્લભ્યાનાં નિધેર્ ઉચિતા વિભોર્ જયતિ લટભાપુંભાગાભ્યાં શરીરવિનિર્મિતિઃ ॥

નેદં પર્ણસમીરણાશનતપોમાહાત્મ્યમ્ ઉક્ષોરગૌ પશ્યૈતાવ્ અત એવ સંપ્રતિ કૃતૌ તન્માત્રવૃત્તી બહિઃ ।
પ્રેમ્ણૈવાર્ધમ્ ઇદં ચરાચરગુરોઃ પ્રાપેયમ્ આત્મસ્તુતીર્ ઇત્થં દેવવધૂમુખાચ્ છ્રુતિસુખાઃ શૃણ્વત્ય્ અપર્ણાવતાત્ ॥

કાપ્ય્ એતેષુ રુચિઃ કચેષુ ફણિનાં પુંસ્કોકિલસ્યેવ તે ગોભિઃ કણ્ઠતટસ્ય હૃષ્યતિ પુરો દૃક્ પશ્ય ચક્ષુઃશ્રુતેઃ ।
સંધાને ઽભિનવે મિથો ભગવતોર્ જિહ્વાપૃથક્સ્પન્દિની ભિન્નાર્થાં સદૃશાક્ષરામ્ અપિ વદન્ત્ય્ એવં ગિરં પાતુ વઃ ॥

દાતું વાઞ્છતિ દક્ષિણે ઽપિ નયને વામઃ કરઃ કજ્જલં ભૌજઙ્ગં ચ ભુજે ઽઙ્ગદં ઘટયિતું વામે ઽપિ વામેતરઃ ।
ઇત્થં સ્વં સ્વમ્ અશિક્ષિતં ભગવતોર્ અર્ધં વપુઃ પશ્યતોઃ સાધારસ્મિતલાઞ્છિતં દિશતુ વો વક્ત્રં મનોવાઞ્છિતમ્ ॥

ગાઢાલિઙ્ગન મઙ્ગલં ભવતુ તે સ્વસ્ત્ય્ અસ્તુ વશ્ ચાટવઃ કિં બ્રૂમઃ પ્રિયયા વિલાસકલહ શ્રદ્ધેય એવાસિ ન ।
ઇત્ય્ ઉક્તે નિબિડપ્રવાસચકિતૈર્ યાવદ્ ગુણૈઃ સ્થીયતે સંઘટ્ટઃ શિવયોઃ સ તાવદ્ અધિકસ્પષ્ટઃ શિવાયાસ્તુ વઃ ॥

તદ્ અર્ધનારીશ્વરમૂર્ધરત્નમ્ અર્ધં વિધોર્ અસ્તુ સમૃદ્ધયે વઃ ।
યદ્ અદ્રિકન્યાવદનાતિરિક્ત દ્વિતીયભાગભ્રમમ્ આતનોતિ ॥

તદ્વીતવ્યતિરેકમ્ અદ્રિતનયાદેહેન મિશ્રીભવન્ નિષ્પ્રત્યૂહમ્ ઇહ વ્યપોહતુ વપુઃ સ્થાણોર્ અભદ્રાણિ વઃ ।
વેણ્યા ભોગિવધૂશરીરકુટિલશ્યામત્વિષા વેષ્ટિતા જૂટાહેર્ અપિ યત્ર ભાતિ દયિતામૂર્ત્યેવ પૃક્તા તનુઃ ॥

પ્રૌઢાઃ કઞ્ચુકિનો જરદ્વૃષવરઃ કુબ્જસ્ તુષારદ્યુતિર્ નિત્યાપ્તો ઽપિ બહિષ્કૃતઃ પરિકરઃ સો ઽયં સમસ્તો ઽપ્ય્ અહો ।
અર્ધાદ્ યદ્વસતીકૃતાદ્ ભગવતા ચારિત્રચર્યાવિદા સા ભિદ્યાદ્ દુરિતં ચરાચરગુરોર્ અન્તઃપુરં પાર્વતી ॥

લીલોદ્યાનવનશ્મશાનગમને સ્વેચ્છાપરાધીનયોઃ સમ્યક્સામ્બરતાદિગમ્બરદશાસવ્રીડનિર્વ્રીડયોઃ ।
પર્યાપ્તાતુલરામણીયકમહાશ્રીભૈરવાકારયોઃ ક્ષેમં વઃ શિવયોઃ સમાસમદૃશોર્ દિશ્યાદ્ અચિન્ત્યં વપુઃ ॥

ચૂડેન્દોર્ ઇવ રોચિષા મુકુલિતં વાતાયનાભં શ્રિયઃ પાનાર્થં પરિષેવિતં મધુકરાકારૈઃ કુમારાનનૈઃ ।
ઔન્નત્યાદ્ અધિવાસ્ય વક્ત્રપવનૈર્ ઘ્રાણોપયોગીકૃતં કસ્યોરોજસરોજમ્ અસ્તિ ન મનસ્તોષાય ગૌરીશયોઃ ॥

અર્ધં સ્નિગ્ધવિમુગ્ધમ્ ઇદ્ધહુતભુગ્દિગ્ધં તથાર્ધં જગત્ પાયાદ્ ઈશ્વરયોસ્ તદ્ અક્ષિ તિલકસ્થાનસ્થિતં વીક્ષ્ય યત્ ।
ક્રીડાકર્મણિ કાર્મુકં કરતલે કર્તું કિરીટેન્દુના સોત્સેકશ્ ચ નિરુત્સુકશ્ ચ યુગપદ્ દેવઃ સ્મરો જાયતે ॥

વ્યાલા વાયુભુજસ્ તૃણેઢિ ચ તૃણાન્ય્ ઉક્ષા બુભુક્ષાતુરો નિષ્કૌપીનપટઃ કુટુમ્બભરણો કિં ત્વ્ અસ્મિ ચિન્તાકુલઃ ।
દૌર્ગત્યાદ્ ઇતિ પિણ્ડમ્ એકમ્ અકરોદ્ ગૌરીશરૂપેણ યો યશ્ ચાભીષ્ટફલપ્રદસ્ ત્રિજગતઃ કસ્મૈચિદ્ અસ્મૈ નમઃ ॥

જ્યાઘોષૈર્ બધિરીકરોતિ કકુભો બાહૂ મુહુઃ પશ્યતિ સ્વસ્ય સ્વેન વિકત્થતે રચયતિ પ્રોચ્ચૈસ્તરાં તર્જનીમ્ ।
યસ્મિન્ કેવલમ્ એવ કેલિરભસાજ્ જાતે ઽર્ધનારીશ્વરે વીરંમન્યતયા સ મન્મથભટો વાતૂલિતસ્ તં સ્તુમઃ ॥

વપુઃખણ્ડે ખણ્ડઃ પ્રતિવસતિ શૈલેન્દ્રદુહિતુઃ શિખણ્ડે ખણ્ડેન્દુઃ સ્વયમ્ અપિ વિભુઃ ખણ્ડપરશુઃ ।
તથાપિ પ્રત્યગ્રં શરણમ્ ઉપયાતં પ્રતિ વિભોર્ અખણ્ડો વ્યાપારો જગતિ કરુણાયા વિજયતે ॥

પ્રેમ્નાર્ધં વપુષો વિલોક્ય મિલિતં દેવ્યા સમં સ્વામિનો મૌલૌ યસ્ય નિશાપતિર્ નગસુતાવેણીનિશામિશ્રિતઃ ।
આસ્તે સ્વામ્યનુવર્તનાર્થમ્ ઇવ તત્ કૃત્વા વપુઃ ખણ્ડિતં દેયાદ્ અદ્વયભાવનાં સ ભગવાન્ દેવો ઽર્ધનારીશ્વરઃ ॥