અનુત્તરપ્રકાશપઞ્ચાશિકા · શ્લોક 1-20

અકૃત્રિમાહમામર્શ પ્રકાશૈકઘનઃ શિવઃ
શક્ત્યા વિમર્શવપુષા સ્વાત્મનો ઽનન્યરૂપયા ॥

શિવાદિક્ષિતિપર્યન્તં વિશ્વં વપુર્ ઉદઞ્ચયન્
પઞ્ચકૃત્યમહાનાટ્ય રસિકઃ ક્રીડતિ પ્રભુઃ ॥

પૃથગર્થમ્ અર્થવત્તા વિશ્વવિશ્વશરીરયોઃ
ન વિશ્વવિશ્વવપુષોર્ ભિન્નતા કાપિ તાત્ત્વિકી ॥

ભેદે સત્તાસ્ફુરત્તાભ્યાં ભિન્નં કિં તુ જગદ્ ભવેત્
સત્તાસ્ફુરત્તાસંબન્ધાત્ સત્તા-ભાનં ચ તન્ ન ચેત્ ॥

અસતઃ કિં સતસ્ તાભ્યાં સંબન્ધઃ સો ઽયમ્ ઇષ્યતે
સ્વરૂપલાભસુલભઃ સંબન્ધો ન હ્ય્ અવસ્તુનઃ ॥

ન લબ્ધરૂપસંબન્ધે તાભ્યાં કિં ચિદ્ ઉપેક્ષ્યતે
ઉપેક્ષાયામ્ અવસ્થાનં ન સ્યાદ્ એતસ્ય કિં ચન ॥

સ્વભાવતઃ સ્ફુરત્તા ચ સત્તા ચ ન વિનાશિની
વિનાશાનભુપગમે જડતાપિ નિવર્તતે ॥

તતો ગત્યન્તરાભાવાચ્ ચિદ્ એવ પરિશિષ્યતે
સતશ્ ચિદૈક્યં પ્રકૃતં કદા ચિન્ ન નિવર્તતે ॥

પ્રકાશે ઽનન્યતો ભાવઃ સ્વાતન્ત્ર્યોલ્લાસકેવલઃ
પરિછિન્નાત્મિકા શક્તિઃ શમ્ભોર્ વિશ્વાતિશાયિનઃ ॥

યત્ પ્રકાશાત્મકં સર્વં તમઃકેવલતાં ગતમ્
યચ્ ચ કિં ચિજ્ જગદ્ એતત્ પ્રકાશાદ્ અતિરિચ્યતે ॥

વિમૃશ્યસરણીં પ્રાપ્તમ્ ઇત્ય્ એષા તાત્ત્વિકી મતિઃ
અવભાસૈકતાનાનાં મતિર્ એકાત્ર સાક્ષિણી ॥

કિં પ્રમાણાઇર્ વરાકૈસ્ તૈશ્ ચિદાનુપ્રાણિતાત્મભિઃ
ન હિ વૈકર્તનં જ્યોતિર્ દીપાલોકમ્ અપેક્ષતે ॥

શક્તિપાતપવિત્રે ઽસ્મિન્ ધીતત્ત્વે ચ પરીક્ષ્યતામ્
આદર્શવિમલાભોગે ન તુ સર્વં પ્રકાશતે ॥

ઇત્થં ચિદાત્મકં સર્વં ષટ્ત્રિંશદ્ભેદતત્ત્વતઃ
આદૌ શુદ્ધાત્મકં તત્ત્વં પઞ્ચધા-તમસઃ પરમ્ ॥

શિવઃ શક્તિશ્ ચ સાદાખ્યમ્ ઈશો વિદ્યેતિ ભિદ્યતે
અક્ષાદિશાન્તવર્ણાત્મા નિરમાયિ શિવેન તુ ॥

કલાવિદ્યારાગકાલ નિયતિર્ બન્ધ ઉચ્યતે
માયાપૂર્વો વકારાદિ ક્ષકારાન્તાક્ષરાત્મકઃ ॥

પુમાઞ્ શક્તિર્ મનો બુદ્ધિર્ અહંકારાદિપઞ્ચકમ્
શ્રોત્રાદિપઞ્ચકં તાદિ ટાદિ વાગાદિપઞ્ચકમ્ ॥

તન્માત્રપઞ્ચકં ચાદિ કાદિ વ્યોમાદિપઞ્ચકમ્
સિસૃક્ષોઃ પ્રથમસ્પન્દઃ શિવતત્ત્વં વિભોઃ સ્મૃતમ્ ॥

ઇચ્છૈવ સાપરિમ્લાના શક્તિતત્ત્વમ્ ઉદઞ્ચયન્
સ્વેચ્છયા-સૂચિતં વિશ્વમ્ આચ્છાદ્યાહન્તયા સ્થિતમ્ ॥

સ એવ તત્ત્વં સાદાખ્યં સર્વાનુગ્રહણોદ્યતમ્
સ એવેશ્વરતત્ત્વં સ્યાત્ પશ્યન્ વિશ્વમ્ ઇદન્તયા ॥